Yangi dinozavr turi topildi — va u 100 yil davomida unutilgan edi
Mana bu tadqiqot nomi menga kulgi keltirdi: "Invictabellatrix amberina." Bu lotin tilida "yengilmas jangchi" degani. Va nima deyish mumkin — bu nom aynan shu hayvonning xarakteriga mos keladi.
Tasavvur qiling: 120 million yil oldin, ammo qaysi hudud? Hozirgi Angliyaning Isle of Wight oroli. U yerda uzunligi uch metr keladigan yirtqich hayvon yashirin o'tlarni teshib o'tyapti. Uning panjalarida katta, egrilanib turgan tirnoqlar bor — ehtimol patlar bilan qoplangan. U nimanidir ko'radi.
O'sha "nimadir" — taxminan odam o'lchamidagi maxluq.
Eng qo'rqinchli qismi shuki, tadqiqotchilarning aytishicha, siz bu dinozavr uchun mukammal ov bo'lardingiz. T-rex bilan solishtiring — u bir necha tonna og'irlikda edi, sizdek kichkina narsaga ovqatlanishga qiymasdi. Ammo Invictabellatrix? U sizni qat'iy ravishda ta'qib qilgan bo'lardi.
Vahimaga tushmasligingiz uchun aytaman — ular allaqachon yo'qolib ketgan. Hali bo'lsa, muammoga duch kelgan bo'lardingiz.
Qurilma kimsa payqamadi
Mana bu joyi meni haqiqatan ham hayratda qoldirdi.
Fosil — bosh suyagining orqa qismidan bir bo'lak — 1924-yilda to'plangan. Keyin London tabiat tarixi muzeyiga tushgan. Va shundan so'ng 100 yil davomida shunchaki saqlanib yotgan.
Qog'ozlarda, chunki.
O'ylab ko'ring-chi: bu bosh suyagi bo'lagi dunyo tarixining barchasini ko'rdi — tsivilizatsiyalar ko'tarildi va qulab tushdi, ikki jahon urushi bo'ldi, odamlar Oyga qo'ndi, internet paydo bo'ldi. Va shu vaqt davomida muzeydagi javonda unutilib yotdi.
London universitetining tadqiqotchilari yaqinda bu fosilga qayta qarashga qaror qilishdi. Zamonaviy KT skaner yordamida uni buzmasdan ichini ko'rishdi. Va shunda tushunishdi — bu yangi tur.
Megaraptzorlar nima o'zi?
Invictabellatrix — megaraptzorlar oilasiga tegishli. Bu dinozavrlar haqida ko'p narsa noma'lum. Avstraliyada, Janubiy Amerikada, Osiyoda topilgan — lekin Yevropada? Hali hech kim ishonchli dalil ko'rmagan edi.
Ular T-rexdan nimasi bilan farq qilardi? Bu yerda gap qiziq. Tiranlar katta bosh suyagiga va suyaklarni ezadigan tishlarga tayangan edi. Megaraptzorlar esa boshqacha edi: ularning bosh suyaklari torroq, qo'llari kuchli va shu buyurtirilgan tirnoqlar — 10 dan 20 santimetrgacha!
Ularni dromeozavrlarning (Velociraptor singarlar) kattaroq va g'azabliroq qarindoshlari deb tasavvur qiling. Faqat bu qarindoshlar hayvon o'lchamid emas — ular haqiqiy yirtqichlar edi, hatto ba'zilari T-rex o'lchamiga yetishi mumkin edi.
Invictabellatrix Angliyadan topilishi — bu Yevropada megaraptzorlarning birinchi ishonchli dalili. Tadqiqotchilar fikricha, bu dinozavrlar Osiyodan janubiy qit'alarga shu yo'l bilan tarqalgan — ya'ni orolJumpJump orqali emas.
Bu nega muhim?
Ha, yangi dinozavr turi — bu o'ziyoq qiziq. Ammo bu kashfiyotdan ham muhimroq narsa bor.
Paleontologlar uchun dinozavrlar tarixi — bu murakkab jumboq. Turli guruhlar qanday tarqalgan, qayerdan qayerga ko'chgan — bularning barchasi hali to'liq tushunilgan emas.
Megaraptzorlar esa fosillar qatorida kam uchraydi. Har bir yangi topilma — hatto shunday bitta bo'lak bosh suyagi ham — butun rasmni yanada aniqroq qiladi.
Dr. Kassius Morrison tadqiqotni boshqarib, shunday dedi: "Bu fosilning shuncha vaqt e'tiborsiz qolgani — haqiqiy sir."
Va u to'g'ri aytdi. Isle of Wight — dinozavr fosillari bilan boy hudud. Kim biladi, yana nimalar shu paytgacha to'plamlarda yotibdi, kutib turibdi — kimdir qayta qarasin, desin.
Fan shu tariqa rivojlanadi — dalada yangi narsalar topish bilangina emas, balki kimdir eski narsalarni qiziqish bilan qayta ko'rish bilangina ham.
Ehtimol, keyingi safar muzeyga borganda, shu jo'yda bir daqiqa to'xtaling. Kim biladi — shu paytda bir bosh suyagi sizga nimadir aytmoqchi bo'lishi mumkin.