Oyog'imning ostida krater — 20 yil davom etgan sir

Sizga chin dildan aytaman — bu voqeani birinchi marta o'qiganimda, bir zum ichida ikkita xulosa chiqardi:

Birinchisi — "Voy, qiziq!" Ikkinchisi — "Bechora olimlar, bu qanday qilib 20 yil davom eta olgan?"

Ha, to'g'ri eshitdingiz. Yigirma yil. Shimoliy dengizda joylashgan bir kraterning kelib chiqish sababi — shuncha vaqt olimlarni qiynadi.

Qayerda edi bu sir?

2002-yil. Dengiz tubini xaritalashtirayotgan geologlar Nottingemshir sohilidan 130 kilometr narida, suvdan 700 metr chuqurlikda g'alati bir tuynukni payqashdi. Kengligi — 3 kilometrcha. Katta bo'lsa-da, lekin shu qadar chuqurki, hatto maxsus asboblar bilan ham aniqlash qiyin bo'lgan.

Muammo shundaki, bu krater tushuntirib bo'lmaydigan edi. Uning shakli, atrofidagi jinslarning singanliklari — hamma narsa asteroid zarbasi haqida gapirardi. Ammo...

Kimdir shoshma, kimdir — yo'q

Olimlar ikkiga bo'linib ketdi. Bir guruh dediki, bu — tuzsizotlarning siljishi natijasi. Ikkinchilar — vulqon faoliyati. Uchinchi guruh — asteroid, albatta.

Va 2009-yildageologlar rasmiy ravishda ovozga qo'yishdi. Ko'pchilik — asteroid nazariyasiga qarshi.

Tasavvur qiling: bir kishi bor, qattiq ishonadi — "Kosmik jism urilgan!" Yigitlar unga qarashadi: "Yo'q, do'stim, bu yerda."

Chiroq — oxirgi dalil

Heriot-Vatt universitetidan doktor Uisdean Nikolson shu voqeadagi eng sodiq odam edi. Va u to'g'ri bo'lganini isbotladi.

Uning jamoasi boshqa olimlarning e'tibor bermay ketgan narsani topdi — zarbada shakl o'zgartgan minerallar.

Bu nimada?

Asteroid yer sirtiga minglab kilometr tezlikda kelib uriladi. Bosim shunday kataki, kvarts va dala shpatining molekulyar tuzilishi butunlay o'zgaradi. Bunday o'zgarishlar faqat kosmik zarba ostida sodir bo'ladi.

Doktor Nikolson buni "chang ichida igna izlash"ga o'xshatdi. Ular neft qidiruv qudug'idan olingan namunalarni mikroskop ostida ko'zdan kechirishdi. Va nihoyat — topishdi.

45 million yil oldin shu yerning ustida kosmosdan kelgan jism juda kuchli zarba bergan.

Nima kelgan?

Keyingi tadqiqotlar, jumladan, maxsus seysmik tasvirlar va kompyuter modellashtirish orqali buyumning o'zi ham aniqlandi.

Kengligi taxminan 160 metr — bu Birjaning uzunligi deyarli ikki barobari. U g'arbdan, past burchak ostida uchib kelgan.

Endi eng qiziq qismi:

Zarba bir daqiqada bir yarim kilometr balandlikdagi jins va suv pardasini ko'tardi — bu Yaxshi yodgorligidan ham baland. Keyin hamma narsa qayta tusha, 100 metrdan oshiq tsunami hosil bo'ladi.

Yuz metrlik tsunami. Bugungi ko'pgina osmono'par binolardan baland.

Bunday narsa hozir sodir bo'lsa, qirg'oqdagi shaharlar — butunlay nobud bo'lardi.

Yaxshi xabarni aytaman: bu voqea insonlar paydo bo'lishidan 12 million yil oldin sodir bo'lgan. Bizning ajdodlarimiz hali paydo bo'lmagan edi.

Nega bu muhim?

Ko'pchilik shunday deb o'ylashi mumkin: "Bo'ldi, menga nima, minglab yillar oldin, men ko'rmaydigan joyda bo'lgan voqea."

To'g'ri, lekin muammo shundaki — kosmosdan jismlar yerimizga juda tez-tez tushadi. Ko'pchiligi kichik, atmosferada yonib ketadi. Ammo ba'zida juda katta jismlar ham keladi.

Silverpit kabi kraterlarni o'rganish orqali olimlar:

• Bunday voqealar qanchalik tez-tez sodir bo'lishini
• Ular qanday oqibatlar qoldirishini
• Va eng muhimi — qanday himoyalanishni tushuna boshladilar

NASA allaqachon yer uchun xavfli bo'lishi mumkin bo'lgan ob'ektlarni kuzatmoqda. Har bir krater — bu qo'shimcha bilim.

Va eng muhimi — bu oddiygina ajoyib tarix. Kosmosdan kelgan mehmon, sirli krater, yigirma yillik bahs-munozara va oxir-oqibat — ha, yer doimo asteroidlar bilan urilgan va bu izlar millionlab yillar davomida saqlanib qoladi.

Kecha osmonda yulduzlarga qaraganda, bugun bir daqiqa ko'proq hayron bo'lasizmi? 👀

Manba: ScienceDaily