Qadimiy kemada topilgan iz – zamonaviy detektivlar sirni ochdi

Tasavvur qiling: 2000 yil oldin yog‘och kemani qatron bilan suvsizlashtirayotgan hunarmand barmog‘ini materialga bosib qoldiradi. Bugun o‘sha kichik iz qadimiy voqeani yoritib beradi. Daniya Milliy muzeyidagi Hjortspring kemasi – Skandinaviyaning eng qadimgi taxta kemasi – shu sirning markazida.

Als oroliga hujum sirri

Miloddan avvalgi 300-yillarda Daniyaning Als oroliga dushman kemalari yaqinlashdi. Urushchilar qattiq hujum qildi. Mahalliy aholi bir kemani botqoqqa cho‘ktirib, g‘alaba qozondi. Ehtimol, xudolarga kurbonlik sifatida qoldirishdi.

Ammo asrlar davomida savol ochiq qoldi: bu hujumchilar kim edi va nega shu orolga kelishdi?

Zamonaviy texnologiya yordam berdi

Lund universiteti olimlari yaqinda kemani qayta o‘rgandi. Rentgen tomografiyasi bilan 3D skanerlashdi, qatronning kimyoviy tarkibini tahlil qildi va hatto barmoq izini o‘rgandi.

Natija hayratlanarli: kema qarag‘ay qatroni bilan suvsizlangan. Bu oddiy ko‘rinadi, lekin hujumchilarning kelib chiqishini butunlay o‘zgartiradi.

Tarixni qayta yozish

Ilgari arxeologlar hujumchilarni Germaniyaning Gamburg yaqinidan deb o‘ylashgan. Masofa qisqa edi.

Ammo qarag‘ay qatrini ko‘p bo‘lgan Baltika dengizi sharqiy qismidan – hozirgi Shvetsiya va Germaniya sharqidan kelganlari aniqlandi. Ular ochiq dengizda yuzlab kilometr suzib kelishgan. Bu katta harbiy yurish edi.

Vaqt unutgan barmoq izi

Eng qiziqi – qatrongacha bosilgan inson izi. Lund universitetidan Mikael Fauvelle aytishicha, qatondan qadimiy DNK chiqarish rejalari bor.

Agar muvaffaqiyatli bo‘lsa, hujumchilarning millati, genetik kelib chiqishi va hujum sababini bilamiz.

Qadimiy dengizchilarning qudrati

Bu voqea qadimiy odamlarning kuchini ko‘rsatadi. Ular GPSsiz, ob-havo prognozsiz yog‘och kemalarda uzoq masofalarni bosib o‘tishgan. Faqat tajriba va jasorat bilan.

Olimlar kemadagi arqon va suzish usullarini ham o‘rgandi. Shimoliy Yevropada rivojlangan dengiz madaniyati bor ekan.

Sir davom etadi

Ikki ming yillik voqeada yangi dalillar topish ajoyib. Qatron tahlili, 3D skan va barmoq izi – arxeologiya fazoviy detektivlik.

PLOS One jurnalida chop etilgan tadqiqot shuni ko‘rsatadi: har bir artefakt hikoya aytadi, faqat to‘g‘ri asboblar kerak. Arxeologiya – yer qazish emas, ilm-fan sehridir.

Balki DNK tahlili hujum sababini ochar. Kichik dalillar katta haqiqatlarni yoritadi.