236 Million Yillik Sir — Bizning oila daraxtimizda Yangi Kashfiyot

Sizga bir narsa aytay — bu tadqiqotni o'qiganda, bir lahzaga to'xtab qoldim. Haqiqatan ham.

Olimlar neonatal chiziq — tug'ilgandan so'ng suyakda hosil bo'ladigan o'sish halqasi — ni 236 million yillik Chiniquodon theotonicus qazilmasida topishdi. Bu kichkina jonivor Argentinadan topilgan va dalillar shuni ko'rsatadiki, u hali yangi tug'ilgan edi.

Lekin eng qiziq joyi boshqa joyda.

Olimlar hisoblab ko'rishdi — bu yangi tug'ilgan chaqaloqning og'irligi taxminan 1.7 kilogram edi. Bu uning voyaga yetgan og'irligining atigi 14 foizi.

Bir soniya, bu raqamlar sizga nimani anglatadi?

Agar siz mendekimsiz — "va nima bo'ldi?" deb o'ylaysiz. Aslida bu juda katta narsa! Qarang, shu o'lchamdagi hasharotlar va qushlar — ularning bolalari kattalardan juda kichik bo'ladi. Masalan, 0.1 foizdan 4.5 foizgacha. Ammo sutemizuvchilar? Biz boshqacha — bolalarimiz nisbatan semiz bo'lib tug'iladi.

Shu 14 foizlik nisbat C. theotonicus ni zamonaviy platsentali sutemizuvchilar bilan bir toifaga qo'yadi.

Bu kashfiyotni qilgan guruh — Argentina olimi Dr. Leandro Gaetano boshchiligida — aslida bizning oila daraxtimizda tirik tug'ilish (viviparalık) ning eng qadimgi dalilini ko'rdilar. Ilgari olimlar fikriga ko'ra, tirik tug'ilish taxminan 150 million yil oldin paydo bo'lgan. Bu yangi dalillar esa bu vaqtni 100 million yilga ortga suradi.

Yaxshi, savol tug'iladi — nega tirik tug'ilish afzal bo'lgan?

Zo'r savol! Tadqiqotchilar ta'kidlashicha, Trias davri — bu jonivorlar yashagan davr — juda qattiq davr bo'lgan. Dunyo katta yo'qolishdan (extinction) keyin tiklanayotgan edi. Raqobat qattiq, yirtqichlar ko'p. Embrionlarni tana ichida saqlash, tuxum ichida zaif holda qoldirishdan ko'ra yaxshiroq edi.

Albatta, fan — bu fan. Hali ko'p narsa noma'lum. Olimlarning o'zlari ham tan olishadi — bu hikoyaning barchasi emas. Balki C. theotonicus istisno hol bo'lgan. Balki boshqa sinodontlar hali tuxum qo'ygan. Qazilma yozuvi har doim to'liq emas, embrional rivojlanish izlarini topish juda kam uchraydi.

Lekin shu narsada qiziq — har qanday qazilmada kichkina chiziq butunlay yangi qarash berishi mumkin. Bizning tuxum qo'yuvchilardan tirik tug'iluvchilarga o'tishimiz haqidagi hikoya yanada qiziqarli bo'ldi.

Meni shaxsan bu kashfiyot bir aspirantura kursidan boshlandigini yaxshi ko'raman — qiziqqan talabalar suyakda g'ayrioddiy narsa payqashdi. Eng katta kashfiyotlar ba'zan hali "mumkin emas" deb o'rgatmagan odamlardan keladi.

Qiziq, museum javonlarida yashiringan yana qanday sirlar bor?

Manba: ScienceDaily