Jaskinia Pełna Tajemnic

Muszę wam coś przyznać. Kiedy pierwszy raz natknęłam się na te badania, dosłownie zaniemówiłam. Naukowcy znaleźli dowody, że pewna australijska jaskinia była wykorzystywana do celów rytualnych przez — uwaga — około 25 tysięcy lat. Nie, to nie pomyłka.

Ta jaskinia to Cloggs Cave, położona w regionie Gippsland w stanie Wiktoria. Znajduje się na tradycyjnych ziemiach ludu GunaiKurnai, który jest uznawany za strażnika tych terenów. A co najciekawsze — badacze nie wpadli na to odkrycie sami z siebie. To właśnie GunaiKurnai Land and Waters Corporation zwróciła się z prośbą o przeprowadzenie badań archeologicznych. Przedstawiciele społeczności uczestniczyli w całym procesie — od projektowania badań, przez interpretację wyników, aż po ich upowszechnianie. Jak to jest piękne?

Tajemniczy mulla-mullung

Dla was, którzy — tak jak ja — kochają dobre zagadki historyczne, ta część was wciągnie. Dziewiętnastowieczne zapiski i tradycje ustne opisują ten region jako miejsce, gdzie potężni praktycy duchowi zwani „mulla-mullung" — mądre kobiety i mężczyźni — przeprowadzali rytuały związane z magią, uzdrawianiem i przekleństwami. (Wiem, wiem — przekleństwa brzmią dramatycznie, ale mówimy o praktykach duchowych głęboko wplecionych w ich światopogląd.)

Dowody archeologiczne pokazują teraz, że Cloggs Cave rzeczywiście była wyjątkowym miejscem. Ale oto pytanie: jak udowodnić działalność rytualną sprzed tysięcy lat, gdy nie ma żadnych pisemnych zapisków? Trzeba szukać tropów, które większość ludzi by całkowicie przeoczyła.

Maleńkie dowody, które zmieniły wszystko

Wchodzą fitolity.

To mikroskopijne struktury krzemionkowe, które tworzą się wewnątrz tkanek roślinnych. Można je nazwać maleńkimi skamieniałościami roślin — przetrwają dziesiątki tysięcy lat nawet wtedy, gdy sama roślina dawno się rozłoży.

Doktor Elle Grono z Australijskiego Uniwersytetu Narodowego wyjaśnia, dlaczego fitolity są tak cenne w takich badaniach: „W przeciwieństwie do pyłku, który jest roznoszony przez wiatr lub owady, fitolity gromadzą się głównie w miejscu, gdzie roślina się rozkłada."

Oto kluczowa sprawa — wewnątrz Cloggs Cave nie rosną naturalnie żadne rośliny, bo jest zbyt ciemno. Więc każde fitolity znalezione wewnątrz jaskini musiały zostać tam przyniesione przez kogoś lub coś. A badacze mieli sprytne podejście: skupili się konkretnie na półspalonych fitolitach z warstw popiołu, bo te mogły zostać wniesione tylko przez ludzi. Niespalone mogłyby dotrzeć tam z futrem lub odchodami zwierząt jak oposy. Ale popiół? Do tego potrzebne są ludzkie ręce.

Trawy Wnoszone Warstwa po Warstwie

Zespół wykopał dwa doły — głębokie na 1,5 i 2,3 metra — i przeanalizował tysiące fitolitów. To, co znaleźli, było niezwykłe.

Starzy Przodkowie (jak badacze nazywają rdzennych mieszkańców, którzy używali tej jaskini) zbierali całe trawy na zewnątrz, wnosili je do jaskini, rozkładali cienkimi warstwami i palili. Przez tysiące lat osad pokrywał każdą spaloną warstwę, zachowując jedną na drugiej — jak strony w niewiarygodnie starej księdze.

Tylko między około 4400 a 1600 lat temu naliczono 73 wyraźne cienkie warstwy popiołu złożone przez ludzi. A dowody na palenie sięgają jeszcze dalej — do około 25 tysięcy lat temu.

Ale to, co naprawdę mną wstrząsnęło: trawy nie były zbierane przypadkowo. Badacze zidentyfikowali 29 różnych typów fitolitów, ale szczątki traw dominowały — aż do 97% całości. Znaleźli też dowody na różne gatunki traw, w tym takie, które preferują chłodniejsze warunki umiarkowane, i takie, które rozwijają się w cieplejszym, bardziej wilgotnym środowisku.

Pomyślcie, co to oznacza. Krajobraz wokół jaskini obejmował lasy i zarośla z wieloma różnymi roślinami. Ale ludzie korzystający z jaskini celowo wybierali trawy rosnące przy wejściu. Wnosili całe rośliny — łodygi, liście, kwiaty i korzenie, w tym części niezdatne do jedzenia.

Dlaczego trawy? Dlaczego te konkretne? Nie jesteśmy jeszcze pewni, ale to, że wybór był rozmyślny — jest oczywiste.

Kamień Stojący wśród Warstw

Jakby dowodów roślinnych było mało, badacze znaleźli też coś innego zakopanego wśród warstw popiołu: stojący kamień o wysokości około 28 centymetrów. Analiza wykazała, że został celowo umieszczony w jaskini do celów rytualnych około 2000 lat temu.

Nie wiem jak wy, ale ja uważam to za absolutnie fascynujące. Przez tysiące lat ludzie wracali do tej ciemnej jaskini, przynosili starannie wybrane rośliny, palili je w uporządkowanych rytuałach i zostawiali obiekty ceremonialne. To nie była mieszkalna jaskinia. To była przestrzeń sakralna.

Co To Oznacza dla Zrozumienia Rdzennej Australii

Profesor Bruno David z Uniwersytetu Monash zauważył, że pasuje to do innych dowodów wskazujących, że Cloggs Cave była miejscem długotrwałej działalności rytualnej, a nie zwykłego zamieszkania. To kluczowe rozróżnienie.

Te badania są też pięknym przykładem tego, co się dzieje, gdy społeczności rdzenne są partnerami w pracy archeologicznej, a nie tylko przedmiotami badań. Lud GunaiKurnai poprosił o te badania, bo wiedzieli, że ich przodkowie ziemia skrywa sekrety. Pokierowali badaniami. A wyniki czczą to, co ich tradycje ustne zawsze głosiły — że te jaskinie były miejscami głębokiego znaczenia duchowego.

Dwadzieścia pięć tysięcy lat to prawie niemożliwe do pojęcia. Ludzie, którzy jako pierwsi zaczęli używać Cloggs Cave do rytuałów, tworzyli tradycje, które ich potomkowie kontynuowaliby przez tysiąclecia — przez epoki lodowcowe, przez zmiany klimatyczne, przez wszystko, co historia im zgotowała.

A dowody tych tradycji? Ukrywały się w maleńkich, mikroskopijnych skamieniałościach roślinnych przez cały ten czas, czekając, aż ktoś przyjrzy się wystarczająco uważnie.

Źródło: ScienceDaily