Dzień, gdy Jumbo Jet stał się nie do opanowania (ale nie spadł od razu)

Wyobraź sobie, że jedziesz autem, a ktoś zabiera kierownicę, hamulce i pedał gazu. Zostawia ci tylko gaz i każe radzić sobie samemu. Tak mniej więcej czuli piloci lotu Japan Airlines 123 pewnego sierpniowego popołudnia w 1985 roku.

Lot miał być nudny. Krótki skok z Tokio do Osaki, raptem 54 minuty. Na pokładzie 524 osoby. Po 12 minutach, na wysokości 7 kilometrów, świat się zawalił. Tylna przegroda ciśnieniowa – ta ściana zamykająca tył kadłuba – pękła z hukiem. Eksplozja urwała stożek ogonowy, agregat pomocniczy i sporą część statecznika pionowego.

Ale to nie koniec koszmaru. Uszkodzenie przecięło wszystkie cztery układy hydrauliczne samolotu.

Dlaczego to był sen z piekła rodem

Dla laików: Boeing 747 nie prowadzi się jak auto. Piloci nie ruszają lotkami siłą mięśni. Hydraulika to potężny pośrednik – przekłada ich ruchy na działanie sterów.

Bez hydrauliki załoga została z 335-tonowym kolosem, który nie słuchał żadnych rozkazów. Statecznik nie działał. Klapy wysokościowe stały w miejscu. Lotki na skrzydłach – bezużyteczne. Cały system sterowania poszedł w diabły.

Lot na silnikach – desperacka improwizacja

Tu zaczyna się czysta inżynieria w kryzysie. NASA badała takie sytuacje pod hasłem "propulsion-controlled aircraft". Chodzi o sterowanie tylko silnikami.

Teoria brzmi prosto: więcej ciągu – w górę. Mniej – w dół. Różnica mocy między lewymi a prawymi silnikami pozwala skręcać. Brzmi prymitywnie, ale mogłoby zadziałać.

W rzeczywistości? Katastrofa. Bez sterów samolot wpada w "phugoid" – oscyluje w górę i w dół jak na huśtawce. Do tego "Dutch roll" – chaotyczne kiwanie skrzydłami. Jedna ocalała, Yumi Ochiai, mówiła o locie jak liść wirujący w wichurze. Żadna pociecha dla pasażerów.

Zadanie niemożliwe

Kapitan Masami Takahama i ekipa stanęli przed czymś niewykonalnym. Szaleńczo majstrowali przy dźwigniach ciągu. Próbowali skręcać asymetrycznym ciągiem. Walczyli, by wrócić na lotnisko w Hanedzie.

I co najtrudniejsze: utrzymali ten wrak w powietrzu przez 32 minuty.

Brzmi krótko? Spróbuj bez sterów, bez klap – tylko silniki i determinacja. Kontrolerzy z Tokio pytali: "Macie kontrolę?". Odpowiedź z kokpitu: "Nie do opanowania".

A oni i tak latali.

Prawdziwa zagadka tej tragedii

Co naprawdę mrozi krew w żyłach? To, że nie musiało tak być. 747 nie traci hydrauliki z dnia na dzień. Coś wcześniej poszło nie tak. Jakaś usterka, błąd, ukryta wada czekała 12 minut po starcie, by rozerwać ogon.

Ta historia – jak maszyna w ogóle do tego doszła – jest bardziej przerażająca niż dramat w kokpicie.