Fosillerdeki Organik Moleküller Paleontoloji Dünyasını Sarsan Buluş

Eski Kemikte Protein Bulundu

Geçen ay paleontoloji camiasını çalkaladı: Güney Dakota'da bulunan bir Edmontosaurus kalçasından gerçek dinozor proteinleri çıkartıldı. Kayalas haline dönüşmüş izler değil bunlar. Makro fotoğraflar da değil. 66 milyon yıl önce yaşayan bir hayvandan kalma orijinal organik moleküller.

Liverpol Üniversitesi araştırmacılarının bulduğu şey, bu 22 kilogramlık kemik üzerinde hala yapışıp kalmış kollajen proteinleri. Evet, insan kemikleri ve bağ dokularımızı oluşturan aynı protein.

Bilim Nasıl Şüphecidir

Paleontologlar otuz sene boyunca "fosiller temelde taş"ı inandı. Hiçbir canlı kalıntısı kalmaz dediler. Zaman, ısı, basınç ve bakteri bunları temizler dediler.

Sonra 2000'li yılların başında Mary Schweitzer isminde bir araştırmacı T-rex fosiline yumuşak doku buldu. Ardından hadrosaur kemiklerinde koruma bulunmuş kollagen ve kan damarına benzer yapılar rapor edildi. Her seferinde akademik camiaa tepki: "Belki laboratuvar kirliliğidir", "Görmek istediğini görüyorsun" gibi eleştiriler geldi.

Aslında haklı şüpheciliğin iki tanesi bunu açıklıyor. Çok eski şeyleri bulduğunuz zaman, onu şüpheli görmek mantıklı. Sorun şuydu: bunlar gerçekten antik moleküller mi, yoksa modern protein kirliliği mi?

Bir Bulguyu Birden Çok Yöntemle Sınadı

Liverpol ekibinin zekice yaptığı şey budur. Tek bir test yöntemi yerine aynı fosili birbirinden farklı beş şekilde incelediler:

• Protein dizilişini tanımlamak
• Kütle spektrometrisi (farklı varyasyonlar) kimyasal yapıyı görüntülemek için
• Mikroskopi kemik yapısının kendisini görmek için
• Hidroksipron gibi amino asitleri bulup kollajenin parmak izini almak için

Beş değişik laboratuvar tekniği aynı sonuca işaret ettiği zaman, işte o zaman bilirim ki orada gerçek bir şey var. Kirlilik iddiasını savunmak çok zorlaşır.

Bunun Anlamı Ne

Sadece bir kemikte eski protein bulduk mu? Evet. Ama neden önemli?

Çünkü bu dinozor çalışmalarının tümünü değiştirir. Eğer 66 milyon yıl boyunca protein yaşayabilmişse, kemik şekline bakıp tahmin yapmanın ötesinde doğrudan moleküler veriye ulaşabiliriz artık.

Ne açılır kapıları:

Evrim ilişkileri kemiklerden okumaktan öte – Türler arasındaki ince protein farklılıkları çok eski kuzenleri birbirine ne kadar yakın olduğunu gösterir.

Hayatlarının nasıl geçtiğine dair ipuçları – Büyüme, yaşlanma, hastalık, hatta yiyecek önerikleri moleküler izler bırakabilir.

Yepyeni bir veri kaynağı – Dünyadaki müzeler yüz senedir toplayıp durmuş binlerce fosilim var. Eğer birinde kollagen yaşadıysa, diğerlerinde de yaşamış olabilir.

Mantık Zor Olan Kısım

Peki bir dakika: bu nasıl mümkün olabilir?

Proteinler kolay bozulan şeydir. Vücudumuzda sürekli parçalanır. Onun için hep yemek yemek zorundayız. Jeolojik süreçlerin sıcaklık, basınç ve zaman ağırlığı altında hiç kalması imkansız görünüyor. Dağılıp gitmeli. Tozla tozlaşmalı.

Ama bazı durumlarda, bazı kayaçlarda, bu protein parçaları hayatta kalmayı başarmış. Bilim insanları hala bu "doğru koşullar"ın ne olduğunu araştırıyor. Mineral türü mü? Oksijensiz ortamlar mı? Yer altında sıcaklığın sabit kalması mı?

Tam olarak bilmiyoruz henüz. İşte bu da heyecan verici olan taraf.

Sırada Ne Var

Bundan sonra müze koleksiyonlarına dönüş başlayacak. "Sadece taş" olduğunu sanılan fosiller organik moleküller için teste alınacak. Eski mikrograf resimleri tekrar incelenecek. Belki kimse bakmamışken fark edilmiş kollagen izleri göründecek yeniden.

Paleontoloji dünyasında henüz tam uzlaşma yok. Bazıları başka fosillerle doğrulanmasını isteyecek. Makul talep.

Ama deliller güçlü. Ve baştan sona anlıyoruz ki fosiller belki de sandığımız kadar ölü değilmiş.

Dinozorlar 66 milyon yıl önce öldü. Ama bu tuhaf şekilde, küçük parçaları hala taşlar arasında bekliyor. Bulunmayı bekliyor.