Facet, który chce pokonać starość. I może mu się uda

Miałem ostatnio moment, gdy zamiast scrollować głupoty w telefonie, zatrzymałem się i zacząłem myśleć o życiu. Zawdzięczam to jednej historii.

Poznajcie Billa Andrewsa. Ma 74 lata. I wiecie co? On nie bada starzenia się. On chce je wyleczyć. Dosłownie. Całkowicie wyeliminować. Według niego jesteśmy może z dekadę od sukcesu.

Brzmi kosmicznie, prawda? Zanim jednak machniesz ręką i uznasz, że to kolejny NLP-evangelista, daj mi chwilę. Nauka za tym projektem jest naprawdę ciekawa.

Marzenie ojca

Gdy Andrews miał 10 lat, usłyszał od swojego taty coś, co zmieniło wszystko:

„Życie to najwspanialsza rzecz, jaka nas spotkała. Jak dorośniesz, zostań lekarzem i znajdź lek na starość. Nie wiem, czemu nikt tego jeszcze nie zrobił."

I tyle. Facet miał od tego momentu jedno zadanie na całe życie. Między innymi dlatego tak bardzo go szanuję.

Zagadka, która go zżerała

Andrews wpadł na coś dziwnego jeszcze jako nastolatek:

• Ludzie żyjący na równiku starzeją się tak samo szybko jak ci z Alaski czy Antarktydy — mimo kompletnie innych warunków.
• Koty i psy żyjące w tym samym domu co człowiek starzeją się zupełnie inaczej niż ich właściciele!

To go nurtowało. Jeśli starzenie to tylko kwestia środowiska czy stylu życia, to czemu te rzeczy nie mają znaczenia? A jednak nie mają. Musiało być coś innego.

Moment olśnienia

Przełom przyszedł w 1993 roku na konferencji naukowej. Andrews lubił pewien obraz: komórki to jak bilety na rollercoaster. Za każdym razem, gdy się dzielą, tracisz jeden bilet. Jak skończą się bilety — koniec jazdy. Koniec życia.

Wtedy ktoś na scenie zaczął mówić o telomerach i wszystko nagle do siebie pasowało.

Telomery: czubki sznurowadeł twojego DNA

Teraz wytłumaczę to w miarę przystępnie.

Pamiętasz te plastikowe czubki na końcach sznurowadeł? Nazywają się agletki. Chronią sznurówkę przed pruciem.

Telomery to mniej więcej takie agletki, tylko dla twoich chromosomów — czyli zwiniętych pakietów DNA w niemal każdej komórce ciała. Te malutkie czapeczki siedzą na końcach chromosomów i chronią je przed uszkodzeniem.

Jest tylko jeden problem: za każdym razem, gdy komórka się dzieli (a dzieli się non stop), telomery się skracają. Po wielu podziałach są już tak krótkie, że komórka nie może się dalej dzielić. Starzeje się. Przestaje działać. Umiera.

Dokładnie jak te plastikowe czubki sznurowadeł — po latach użytkowania po prostu się zużywają, a potem cała sznurówka się pruje.

Enzym, który może zmienić wszystko

Andrews zrozumiał, że telomery to brakujący element układanki. Wyjaśniały, dlaczego się starzejemy. Wyjaśniały, czemu różne gatunki starzeją się w różnym tempie. (Bo różne zwierzęta mają różną długość i zachowanie telomerów — to zapisane w biologii.)

Ale potem przyszła kolejna myśl: a gdyby tak powstrzymać skracanie telomerów?

Otóż istnieje enzym zwany telomerazą, który potrafi telomerę odbudować. Jak malutka ekipa naprawcza, która cały czas wymienia zużyte czubki sznurowadeł na nowe.

Problem? Telomeraza nie działa naturalnie w większości naszych komórek. Znajdziesz ją głównie w komórkach rozrodczych (żeby dzieci rodziły się z świeżymi telomerami), komórkach macierzystych i... niestety w komórkach rakowych. Większość zwykłych komórek ma gen telomerazy, ale jest wyłączony.

Andrews pomyślał: gdyby tak włączyć ten gen w zwykłych komórkach, moglibyśmy teoretycznie spowolnić albo nawet odwrócić starzenie na poziomie komórkowym.

Nagroda Nobla w tle

To nie jest jakieś badanie alternatywne. W 2009 roku trzech naukowców — Carol Greider, Elizabeth Blackburn i Jack Szontak — dostało Nagrodę Nobla w Fizjologii lub Medycynie za odkrycie telomerazy. Ich praca dała podstawę dokładnie temu, czym zajmuje się Andrews.

Sam Andrews prowadził zespół w firmie Geron Corporation, który odkrył ludzki enzym telomerazy. To nie jest jakiś gość z firmą suplementów. To prawdziwy naukowiec, który od dekad grzebie w molekularnej biologii.

Czy to nie za piękne, żeby było prawdziwe?

Nie będę was przekonywał, że Andrews na pewno wyleczy starość w przyszłej dekadzie. Nauka jest trudna. Bardzo, bardzo trudna. I są powody, żeby być ostrożnym.

Po pierwsze: telomeraza w komórkach rakowych to właśnie dlatego guzy są takie groźne — ciągle się odnawiają. Jeśli nauczymy się włączać telomerazę w zdrowych komórkach, czy przypadkiem nie wywołamy raka? Andrews uważa, że da się to zrobić precyzyjnie i uniknąć problemu. Ale to realne ryzyko.

Po drugie: kasa. Andrews mówi wprost, że potrzebuje więcej inwestorów, żeby rozwinąć badania i faktycznie wypuścić produkt na rynek. W świecie biotechnologii to zawsze skomplikowana droga.

Dlaczego jednak jestem dobrej myśli

Nawet jeśli Andrews osobiście nie rozwiąże zagadki starzenia w ciągu dekady, sam fakt, że te badania istnieją, ma znaczenie. Uczymy się więcej o podstawowych mechanizmach starzenia niż kiedykolwiek wcześniej.

A szczerze? Ten człowiek goni za swoim marzeniem od 60 lat. Zaczynał mając 10 lat i nadal się nie poddaje. Ma 74 lata i ciągle walczy. To jest dokładnie ten rodzaj determinacji, który zmienia świat.

Nieważne, czy wkrótce pojawi się tabletka anti-aging. Nauka o telomerach i starzeniu komórkowym popycha nas coraz bliżej zrozumienia, dlaczego w ogóle się starzejemy — i może kiedyś, jak to spowolnić.

Zobaczymy, co z tego wyjdzie. Ale trzymam kciuki za Billa.

A ty co myślisz? Czy pokonanie starości to realistyczny cel na najbliższe lata, czy może jeszcze długa droga? Podziel się w komentarzach — chętnie przeczytam twoje zdanie!