Miya Onglamayaptimi Yoki Faqat Qabul Qilayaptimi?

Quyosh botayotganini ko‘rsangiz, nega go‘zal tuyuladi? Ko‘zingiz yorug‘likni qabul qiladi. Miya signallarni qayta ishlaydi. Lekin bir joyda nimadir sodir bo‘ladi — siz ranglardan ta’sirlanasiz. Siz oddiygina ma’lumot yig‘uvchi emassiz. Siz nimanidir his qilyapsiz.

Bu savol olimlarni hamon o‘ylantirib kelmoqda.

Eski Tushuntirish Yetarli Emas

Ilgari biz miyani kompyuterga o‘xshatardik. Neyronlar ishlaydi, kimyoviy moddalar harakatlanadi va shu tarzda ong paydo bo‘ladi deb o‘ylardik. Bu fikr ma’lumotni qayta ishlashni tushuntirishga yordam beradi. Lekin nima uchun biror narsa bizga his qilinishi haqida hech narsa demaydi.

Fizika nuqtai nazaridan, Beethoven musiqasini eshitganingizda miyangizda nima sodir bo‘lishini aytish mumkin. Lekin nima uchun bu musiqa sizni yig‘latishi mumkinligini tushuntirib bera olmaydi.

Boshqa Bir Fikr: Ong Allaqachon Bor

Ba’zi olimlar boshqa yo‘l bilan o‘ylashni taklif qilmoqdalar. Ularning fikricha, miya ongni yaratmaydi, balki uni qabul qiladi. Miya — bu radio. Radio o‘zi musiqa yaratmaydi, u allaqachon efirda bo‘lgan signallarni ushlaydi.

Lekin miya oddiy radio emas. U faqat qabul qilmaydi, balki bu ongga ta’sir o‘tkazadi. Shuning uchun har bir odamning his-tuyg‘ulari o‘ziga xos bo‘ladi.

Tasavvur qiling: miya — bu varrak. Varrak to‘g‘ri yasalgan bo‘lishi kerak. Lekin u uchishi uchun shamol kerak. Shamol — bu ong. Ongsiz miya — faqat yerga yotgan varrak.

Bu Fikr Nimani O‘zgartiradi?

Agar ong tabiatning asosiy qismi bo‘lsa, unda “qattiq muammo” — ya’ni, jismoniy narsalardan qanday qilib his-tuyg‘u chiqishi haqidagi savol o‘z-o‘zidan yo‘qoladi. Chunki ong allaqachon bor. Uni yaratish shart emas.

Bu g‘oya katta savollarga ham yangicha yondashuv berishi mumkin. Masalan, Katta portlashdan oldin nima bo‘lgan? Yoki koinot nimaga kengaymoqda? Bu savollar noto‘g‘ri so‘ralgan bo‘lishi mumkin.

Amaliy Ahamiyati

Agar ong faqat miya bilan bog‘liq bo‘lmasa, bu tibbiyotga ham ta’sir qilishi mumkin. Ba’zi odamlar klinik o‘limdan keyin “boshqa dunyo”ni ko‘rganliklarini aytishadi. Ular tinchlik, yorug‘lik va yaqinlarini ko‘rishadi. Va eng muhimi — bu tajriba ularni o‘zgartiradi. Ular o‘limdan kamroq qo‘rqadilar va hayotga boshqacha qarashni boshlaydilar.

Bu nimani anglatadi? Balki ong faqat faol miyada emas, balki undan tashqarida ham mavjuddir.

Xulosa

Hozircha bu faqat faraz. Lekin jiddiy olimlar ham buni o‘rganmoqda. Eski tushuntirishlar yetarli emasligini ko‘rsatmoqda.

Balki koinot — bu o‘ylaydigan mashina emas. Balki u o‘zini bizning miyamiz orqali his qilayotgan ongdir.

Bu fikr ancha qiziqroq tuyuladi.