Alaska'daki Unutulan Savaş: Denizin Derinliklerindeki İki Gemi

İkinci Dünya Savaşı denince akla genellikle Avrupa gelir. D-Day, Alman hava saldırıları, Berlin'in düşüşü. Ama şunu biliyor musunuz: savaşın en şiddetli ve kanlı muharebelerinden biri Alaska'da yaşandı. Evet, Alaska. Çok izole, çok soğuk, dış dünyadan tamamen kopuk bir yerde gerçekleşti. Öyle kopuk ki bugün bile insanların çoğu bundan haberdar değil.

1943'teki Attu Adası kuşatması üç hafta sürdü. İnsanlar gitti, mezarlar kaldı, anılar saçıldı. Ama bunun yanında denizin dibine de izler bırakıldı. Oraya, derin maviliğe.

Deniz Altında Bulduğumuz Şey

Geçenlerde bir araştırma ekibi Attu civarındaki su altı enkazlarını keşfetme kararı aldı. Burada beklenmedik bir şey ortaya çıktı. Sonar teknolojisi, su altı dronları ve arşiv kayıtlarıyla iki gemi bulundular. Ne bulunduları çok önemliydi ki Heritage dergisinde yayımlandı.

İşin güzel tarafı: sıradan paslanmış metal parçalarından bahsetmiyoruz. Ekip iki geminin detaylı fotoğraflarını ve bilgilerini ele geçirdi. Biri Japon, biri Amerikan. Her birinin savaş hakkında çok farklı bir hikâyesi var.

Japon Nakliye Gemisi: İkmal Hattının Kopması

Kotohira Maru adlı gemi 1918'de inşa edilmişti. Kömür yakılan bir kargo gemisiydi, ordu ne isterse ona taşıyordu. 1942'nin sonunda Attu'ya gitmek üzere yüklendi. Kereste, yakıt, yiyecek, mühimmat. Hedef Holtz Koyu'ydu. Japonların ada üzerindeki ana üssü orasıydı.

5 Ocak 1943 sabahı başına bela geldi. Bir Amerikan pilotu gemiyi fark etti. Birkaç saat içinde B-24 Liberator bombardıman uçakları saldırıya geçti.

Sadece tek bir 500 poundluk bomba yetti. Geminin baş kısmına düz isabet. Kotohira Maru neredeyse 300 feet derinliğe battı. Gemideki 30 ile 50 arasında gemi mühendisi ve denizci hayatını kaybetti.

Araştırmacılar gemiyi deniz tabanında bulduğunda neredeyse bütün haldeydi. Hasarlı gemi başı, kargo açıkları, vapur motoru. Sanki o anı, o son anı donmuş halde bırakmış gibi yatıyor orada.

Amerikan Kablo Gemisi: Farklı Bir Talihsizlik

SS Dellwood tamamen başka bir köpekten havlıyor. 1919'da yapılmıştı, su altı kablosu döşeyen bir gemi. Harita çiziyorsun, iletişim ağları kuruyorsun. Pearl Harbor'dan sonra Navy tarafından alındı. Sonra da Seattle'dan Alaska'nın dört bir yanındaki askeri üslere gidip geldi.

Temmuz 1943'te Attu'ya ulaştı. O sırada Amerikalılar zaten savaşı kazanmışlardı. Dellwood'un görevi: ada üzerindeki askeri merkez ile yakındaki bir adasının yeni hava üssü arasında iletişim kablosu kurmak.

Basit bir iş gibi görünüyor. Ama birileri ekibe söyleyi söylememiş. Alexai Noktası yakınlarında, haritalara işaret edilmemiş bir kaya doruk vardı.

Gemi çarptı onu. Hasar ağırdı. Çevredeki gemiler kurtarma çabasında bulundu. Boşuna. Değerli ekipmanlar söküldü, sonra gemi 115 feet derinliğine indi.

Araştırmacılar gemiyi bulduklarında ise sürpriz bir bulgu yapıldı. Savaş sonrasında limanı temizleme operasyonunda gemi kasıtlı olarak çöplenmişti. Çok parçalanmıştı. Artık ne olduğu bile belli değil. Sadece o kablo döşeme makineleri çöplerin arasında hâlâ duruyor.

Bu Gemiler Neden Önemli?

İlginç olan nokta şu: ne Kotohira Maru ne de Dellwood Attu Savaşında doğrudan çatışmaya katılmadı. Ama ikisi de büyük bir anlamın sembolü.

Japonlar Attu'yu ve yakındaki Kiska Adasını Haziran 1942'de işgal etmişti. Orada binlerce yıldır yaşayan Unangan yerlileri yerinden oynatmıştı. Kotohira Maru bu askeri işgal ve yerli halkın kovulmasının simgesi. Dellwood ise sonunda bu insanları evlerine dönüşün önüne geçen Amerikan varlığını temsil ediyor.

Bunlar eski gemi enkazları değil. Amerikan topraklarında yaşanmış, yerli bir halkı yerinden oynatan savaşın fiziksel kanıtları. Ve çoğu Amerikalı bunun hiç yaşandığını bilmiyor bile.

Unutulmuş Bir Cephe

Araştırmaların en ilginç tarafı aslında daha geniş bir hareketin parçası olması. Ekip, Alaska'nın su altı Dünya Savaşı mirasını belgeleme ve koruma çalışması yapıyor. Gelecek nesillere, tarihçilere, savaşın en ıssız ve katlı tiyatrosunda neler olduğunu anlatabilmek için.

Aleut Adaları seferiyesi yüksek tempolu, kanlı bir operasyondu. Binlerce asker buzlu ada topraklarında, Bering Denizi ortasında savaştı. Soğuk, izolasyon, savaş boyunca herhangi bir Amerikan askerinin karşılaştığı en ağır koşullar. Ama hepimiz bunu unutmakta ısrarcıyız.

Bu iki gemi, unutulmuş öykünün iki ucu gibi. Biri: askerler için gelen ikmal. Diğeri: onların ardından kurulan altyapı. İkisi de şunu hatırlatıyor: tarih her zaman beklediğimiz yerde yazılmaz. Bazen onu bulmak için Bering Denizi'nin 300 feet dibine dalmanız gerekiyor.