Fan va texnologiya olami
← Bosh sahifa
Amazonda qurbaqa yashirindi — olimlar buni payqamadi

Amazonda qurbaqa yashirindi — olimlar buni payqamadi

2026-09-19T21:19:45.713677+00:00

Yangi qurbaqa turi kashf etildi – va bu haqda bilishingiz kerak

Sizga bir narsa aytmoqchiman, chunki bu menga ham juda ta'sirli bo'ldi.

Olimlar Amazoniya g'arbiy qismidagi mavsumiy suv bosadigan o'rmonlarda yangi qurbaqa turini topdilar. Unga Adenomera varcena deb ism berishdi. Eng qiziq tomoni shundaki, bu mayda hasharot allaqachon bizning burnimiz ostida yashab kelayotgan ekan — yoki aniqroq qilib aytganda, yilning bir qismida faqat suv ostida bo'ladigan o'rmonlarda.

Bu nimasi bilan noyob?

Birinchidan, bu qurbaqa o'z turkumidagi boshqa qurbaqalarga deyarli o'xshaydi. Tashqi ko'rinishi bilan ularni farqlash mumkin emas. Lekin olimlar ularning aslida butunlay boshqa turlar ekanini isbotlashdi. Buning uchun ikkita ajoyib dalildan foydalanishdi: genetik tahlil va qo'shiq.

Ha, to'g'ri eshitdingiz. Har bir qurbaqa turining o'ziga xos juflanish qo'shig'i bor. Adenomera varcena sekin ritmda qisqa va o'ziga xos ovoz chiqaradi. Uni yaqqol ajratadigan yana bir jihat bor: uning qo'lidagi qora nuqta yo'q.

Olimlar bunga "yashirin xilma-xillik" deyishadi — turlar tashqi ko'rinishda bir xil bo'lsa-da, genetik jihatdan butunlay boshqa bo'ladi. Bu shunga o'xshashki, sizning qo'shningingiz aslida sizning qo'shningingiz emas, balki unga juda o'xshash odam ekanini bilib qolish.

G'ayrioddiy yashash joyi

Bu kashfiyotni yanada maxsus qiladigan narsa shuki, ushbu turkumdagi aksariyat qurbaqalar quruq o'rmonlarni yaxshi ko'radi. Ular o'z oyoqlarini qattiq yerga qo'yishni xohlaydi. Ammo Adenomera varcena boshqacha — u mavsumiy suv bosadigan o'rmonlarda muammosiz yashaydi.

Bu kutilmagan edi. Ma'lum bo'lishicha, bu turkum biz o'ylagandan ko'ra ko'proq moslanish qobiliyatiga ega ekan. Olimlar bu qurbaqalarni Braziliya Acre shtatidagi Moa va Crôa daryolari yaqinida — fasllar bilan o'zgarib turadigan o'rmonlarda topishdi.

Vaqt cheklangan

Mana bu yerda men bir oz tashvishlanaman — va siz ham shunday qilishingiz kerak.

Iqlim o'zgarishi Amazoniyadagi yog'ingarchilik rejimini va suv bosish vaqtlarini o'zgartirmoqda. Bu qurbaqa maxsus ma'lum bir suv bosish tsikliga moslashgani uchun, bu jarayonlardagi o'zgarishlar uning ko'payishiga ta'sir qilishi mumkin. Hozircha olimlar bu turning hayot tarixi haqida yetarli ma'lumotga ega emas.

Lekin menga eng ko'p ta'sir qilgan narsa bu: olimlar fikricha, rasmiy ravishda tasvirlanmagan Adenomera avlodlari hali ham ko'p. Ya'ni, ular mavjud, lekin hali nom olmagan turlar haqida gap ketmoqda.

Tadqiqotchi Thiago R. Carvalho ning so'zlari bilan aytganda: rasmiy ravishda tasvirlanmagan turlar himoyalangan turlar ro'yxatiga kiritilmaydi. Ular qonuniy va ekologik jihatdan zaif bo'lib, hatto mavjudligini bilmasdan turib yo'q bo'lib ketishi mumkin.

Nima uchun nom muhim?

Célio F. B. Haddad ning aytishicha, yashash joylarining buzilishi tezligi u yerdagi tirik organizmlarni ro'yxatga olish tezligimizdan tezroq. Har bir yangi turga nom berganimizda, unga himoyalanish uchun imkoniyat beramiz. Biz bilmagan narsani himoya qila olmaymiz.

Shunday qilib, o'ziga xos qo'shiqi va g'ayrioddiy suv bosadigan o'rmondagi uyi bilan bu kichkina qurbaqa faqat qiziq ilmiy fakt emas. Bu bizning sayyoramiz siri bilan to'la ekanligini va biz uni o'rganish uchun vaqtga qarshi poylayotganimizni eslatuvchi dalil.

Keyingi marta yangi turning kashf etilganini eshitganingizda, buni eslang. Har bir kashfiyot muhim. Har biri kengroq musobaqada kichik g'alaba.


Manba: ScienceDaily

#amazon rainforest #new species discovery #amphibian conservation #cryptic diversity #biodiversity crisis