İnşaat İşçileri Nasıl Hazine Avcısına Dönüştü
Bazen en inanılmaz keşifler hiç beklemediğimiz anda gelir. Polonya'nın Baltık Denizi'ndeki küçük Wolin adasında tam da böyle bir şey oldu. İşçiler halka açık bir parka gözetleme kulesi dikmeye çalışıyorlardı. Sonra pat diye arkeolojik altına çarptılar.
Çıkan eserler bir arkeoloğu mest etmiş durumda. Polonya Bilimler Akademisi'nden Wojciech Filipowiak, 500 yıldır Viking uzmanlarını çıldırtan bir gizemi çözdüğünü düşünüyor: Jomsborg nerede?
Vikinglerin Efsanevi "Ortaçağ New York'u"
Jomsborg meselesi şöyle: Viking şehirlerinin Atlantis'i gibi bir şey. 12. yüzyıl metinlerinde yüzyıllardır okuyoruz ama kimse tam yerini bulamadı. Bazı tarihçiler bunun hayali bir şehir olduğunu bile düşündü. Sanki birinin kafasında kurduğu mükemmel Viking şehri.
Ama gerçekse? Vay be, müthiş bir yer olmuş olmalı. Şunu hayal edin: Vikinglerle Almanlar ve Slavlar bir araya geliyor, ticaret yapıyor, içiyor ve muhtemelen kimin gemisi daha güzel diye tartışıyor. Wolin müze müdürü bunu "Baltık'taki ortaçağ New York'u" diye tarif etmiş. Bu benzetme gerçekten içimi titretiyor.
Binlerce sakini olan, askeri tahkimatları bulunan, Viking gemilerinin demirleyip dinlenebileceği limanı olan bir yerleşim yerinden bahsediyoruz. Yani ortaçağ Baltık dünyasının Times Meydanı gibiydi.
Bu Keşif Neden Bu Kadar Heyecan Verici
Yıllardır arkeolojik keşifleri takip ediyorum. Bunu özel kılan sadece tarihsel önemi değil. Asıl mesele detektif hikayesi tarafı. Filipowiak ekibiyle tüm adayı didikliyor, özellikle Viking tarihini ortaya çıkarmak için kazılar yapıyor. Sıradan bir inşaat projesinde kale kalıntılarına rastlamaları? İşte arkeoloji bu yüzden gerçek hayattaki hazine avcılığı gibi hissettiriyor.
Şunu da kabul edelim: Vikinglerle ilgili kültürel bir patlama yaşıyoruz. Dizilerden oyunlara kadar herkes İskandinav kültürüne takıntılı. Bu gerçekten Jomsborg çıkarsa sadece tarihsel bir bulmacayı çözmüş olmayacağız. Arkeolojik turizmin yeni gözdesi haline gelebilecek bir yeri keşfetmiş olabiliriz.
Milyonluk Soru
Tabii ortada büyük bir "eğer" var. Bir adada kale kalıntıları bulmak otomatikman efsanevi Jomsborg'u keşfetmek anlamına gelmiyor. Arkeolojik iddialar ciddi doğrulama, hakem değerlendirmesi ve çok daha fazla kazı istiyor.
Ama bu hikayede sevdiğim şu: Arkeolojinin neden bu kadar heyecan verici olduğunu mükemmel şekilde gösteriyor. Her kürek dolusu toprak tarih kitaplarını yeniden yazdırabilir. Her eser yüzyıllardır bilim insanlarını çıldırtan bulmacanın kayıp parçası olabilir.
Bu gerçek Jomsborg çıksa da çıkmasa da bir şey kesin: Bu arayış bize ayaklarımızın altında hâlâ inanılmaz sırların gömülü olduğunu hatırlatıyor. Sadece doğru inşaat işçisinin tesadüfen onları ortaya çıkarmasını bekliyorlar.
Bu bir ömrün keşfi mi yoksa heyecanlı arkeologların hüsn-ü zannı mı? Ne düşünüyorsunuz?