Bir Dağın İçinden Geçerken: Mont Blanc Tüneli Felaketi

Düşün: Arabanla bir dağın içinden geçiyorsun. Yanından değil, içinden. Yedi millik karanlık, Alpler'in altında, Fransa ile İtalya'yı birbirine bağlayan bir mühendislik harikası.

Şimdi o tünelin dumanla dolduğunu hayal et. Metali eritecek kadar yoğun bir sıcaklık. Ve kaçacak hiçbir yer yok.

Bu bir korku filmi değil. 24 Mart 1999'da Mont Blanc tünelinde olan buydu. Üstelik bu hikâye hâlâ mühendislerin kabuslarında yaşıyor.

Bir Kamyonla Başladı Her Şey

O sabah Belçikalı bir şoför, Gilbert Degrave, tünelden margarin ve un taşıyordu. Yangını tam olarak neyin başlattığı hâlâ tartışılıyor—kimileri kamyonu suçluyor, kimileri farklı teoriler öne sürüyor. Ama bildiğimiz şey dehşet verici.

Margarin eridi. Ve işte asıl korkunç olan kısım: Devasa bir margarin yükünü aşırı ısıttığınızda, sadece bir pislik yaratmıyor. Buhar oluşuyor. Yanıcı buhar. Tünelin içindeki sıcaklık akıl almaz bir seviyeye, 1.800 derece Fahrenhayt'a çıktı.

Bunu somutlaştıralım: Odun ateşinde çalışan bir pizza fırınından daha sıcak. Çeliği zayıflatacak kadar sıcak. Beton tavanları çökertecek kadar sıcak.

Sığınaklar İnsanları Kurtaramadı

Hikâyede beni en çok şaşırtan şey şu: Tünelde acil durum sığınakları vardı—her 600 metrede bir yerleştirilmiş, insanları dört saate kadar yangından korumak için tasarlanmış küçük barınaklar.

Dört saat. Ama bu yangın elli saat yandı.

Sığınaklar mezarlar oldu. İnsanlar onlara ulaşamadı bile—duman o kadar yoğun, karanlık o kadar tamdı ki yolun üstünde bayılıp kaldılar. Otuz dokuz kişi öldü. Aralarında, başkalarını kurtarmaya koşarken alevlerin içine dalan 36 yaşındaki güvenlik görevlisi Pierluicio Tinazzi de vardı. O da bir daha çıkamadı.

İki Ülkenin Kaosu

İlk okuduğumda beni şok eden şey buydu: Tünel Fransa ve İtalya tarafından ortak yönetiliyor. İki ülke, iki prosedür dizisi, iki farklı acil durum protokolü.

Ve o gün mü? İşler daha da kötüye gitti.

Bir noktada İtalyan yetkililer dumanı dağıtmaya yardımcı olmak için tünele temiz hava pompaladı. Ama yardım yerine, bu hava alevleri besledi ve yangını Fransız tarafına, belki de başka türlü kurtulabilecek mahsur kalmış sürücülere doğru itti.

Bu sadece bir tasarım hatası değil. Bir iletişim hatası. Felaketler kendi başına düşünemediğinizde nasıl kontrolden çıkar, bunu öngörememek.

Ne Değişti

Yangından sonra tünel üç yıl kapalı kaldı. Çöken bölümler onarıldı, yangına dayanıklı malzemeler döşendi ve güvenlik sistemleri baştan aşağı yenilendi. Yeni havalandırma tasarımları, daha iyi acil çıkışlar, iki ülkenin de gerçekten hemfikir olduğu koordineli müdahale protokolleri.

Davada sonunda on üç kişi suçlu bulundu—Volvo da dahil, kamyondaki fren bakımının yetersizliği suçlamasıyla. Bu adil miydi, hâlâ tartışılıyor ama ticari araçlarda yangın önleme konusunu ciddiye almayı zorunlu kıldı.

Bugün her yıl tünel girişinde bir motosiklet yarışması düzenleniyor. Tinazzi'yi ve bir daha geri dönemeyen herkesi anmak için.

Neden Hâlâ Önemli

Artık her yerde tünel kazıyoruz. Dağların altında, şehirlerin altında, su kütlelerinin altında. Hepsi muhteşem mühendislik başarıları. Ama Mont Blanc felaketi bize şunu hatırlatıyor: Bu tüneller normal kuralların geçmediği bir alanda var.

Yangın yeraltında farklı davranıyor. Dumanın gidecek yeri yok. Isı birikiyor, birikiyor. Ve işler ters gittiğinde, her şey çok hızlı kontrolden çıkıyor.

Bir dahaki sefere bir dağ tünelinden geçerken, onu tasarlayan mühendisleri ve onları daha güvenli tasarlamayı öğreten felaketleri düşün. Çünkü bugün gördüğünüz her güvenlik özelliğinin arkasında, muhtemelen insan hayatlarıyla ödenmiş bir ders yatıyor.