Okyanusun En İyi Sakılanmış Sırrı Aslında Herkesçe Görülebilir Durumda

Evinizde hiç fark etmediğiniz bir oda bulduğunuzu hayal edin. İşte Batı Avustralya'nın açıklarında da böyle bir şey oldu. Araştırmacılar, derin sularda yaşayan tuhaf canlılardan oluşan bir bölge keşfettiler. Yıllarca fark etmemişiz bile.

Göremediğiniz Bir Şeyi Nasıl İnceleyebilirsiniz?

Burada işin zekâsı başlıyor. Geleneksel okyanus araştırmaları kameralar ve ağlarla yapılıyor. Ama bu yöntem pis bir pencereden komşunuzu fotoğraflamaya benziyor. Bu araştırma ekibi farklı bir yol seçti: 4 kilometre derinlikteki sulardan örnek toplayıp canlıların bıraktığı DNA'yı aradılar.

Düşünün: hastalandığınız zaman virüs parçacıklarını çevreyeaç saçarsınız. Balıklar yüzdükleri zaman cilt hücreleri, pullar ve genetik materyali çevreye salıverirler. Tüm bu DNA okyanusda görünmez davetiye kartları gibi yüzer dolaşır. Bilim insanları bu genetik izleri (çevresel DNA yani eDNA deniyor) inceleyerek, balıkları yakalamaya gerek kalmadan o derin kanyonlarda yaşayan tüm canlıları bir misafir listesine yazabildiler.

Oldukça akıllıca, değil mi?

Dev Kalamarlar Gerçek ve Orada Yaşıyor

En ses getiren keşif? Dev kalamarlar. Gerçek, yaşayan dev kalamarlar—yüzyıllardır denizci efsanelerine ve canavar mitolojisine ilham veren canlılar.

Düşündüğünüz zaman bu hayvanlar şaşkınlık yaratıyor. Okul otobüsünden daha uzun, küçük araba kadar ağır olabilen ve çanak tabak ölçüsünde gözleri olan (30 santimetre—orta boy pizza kadar) hayvanlardan söz ediyoruz. Oysa onların nasıl yaşadıklarını neredeyse hiç bilmiyoruz.

Daha ilginç olan kısım: araştırmacılar kanyondan alınan altı ayrı su örneğinde dev kalamar genetiği buldular. Batı Avustralya Müzesi'nin araştırmaları, bu bölgede eDNA kullanarak dev kalamar tespit etmenin ilk kez yapıldığını ve bu türün Doğu Hint Okyanusu'ndaki en kuzey buluntusu olduğunu gösteriyor.

226 Tür mü? Bazıları Bilim için Yepyeni Olabilir

Ama dürüst söylemek gerekirse, dev kalamar burada en şaşırtıcı keşif bile değil. Araştırma ekibi o denizaltı kanyonlarında yaşayan 226 farklı türü tanımladı. Derin sulara dalabilen balinalar, "yüzsüz morina balığı" gibi garip isimli balıklar, uyku köpek balıkları, tuhaf adaptasyonları henüz pek incelemediğimiz hayvanlardan bahsediyoruz.

En çarpıcı kısımı: bu türlerin düzinelercesi Batı Avustralya sularında daha önce kaydedilmemiş. Bazıları bilim tarafından kataloglanmış hiçbir şeyle tam olarak eşleşmiyor. Elbette bu, onların tamamen yeni türler olduğunu otomatik olarak göstermiyor—sadece normalden daha kuzeyde dolaştırılmış olabilirler. Ama bu durum, okyanus biyolojik çeşitliliğinin büyük bölümlerini tamamen gözden kaçırdığımızı gösteriyor.

Başbaşkan araştırmacı Dr. Georgia Nester bundan çok güzel söz etti: dev kalamar bulmak harika tabii, ama en temelde birleştirmeye yeni başladığımız çok daha büyük bir bulmacanın sadece bir parçası.

Neden Bunun Sandığınızdan Önemli Olduğu

Batı Avustralya açıklarındaki bu denizaltı kanyonları temel olarak su altı apartman kompleksleri—canlı ve karmaşık, yaşamla dolu ekosistemler. Şimdiye dek hemen hemen tamamen keşfedilmemişler. Bunun nedeni basit: bu kaynakları incelemek çok zor. Biri 4 kilometre derinliğe taliç dalıştıramızsınız. Özel ekipmana, araştırma gemilerine ve zamana ihtiyaç duyarsınız.

eDNA herşeyi değiştiriyor. Tek bir su örneği yüzlerce türün varlığını ortaya çıkarabiliyor. Sanki sadece yüzleri kaydetmeyen, odadan geçen herkesin kim olduğunu söyleyen bir güvenlik kamerasına sahip olmak gibi.

Bu Bize Neler Bilmediğimiz Hakkında Söylüyor?

Gerçekten bu keşfin çarpıcı olan bir yönü var: Mars yüzeyini haritaladık. Asteroitlere robotlar gönderdik. En derin okyanus hendeklerine ulaşabilen denizaltılar inşa ettik. Oysa yine de gelişmiş bir ülkenin kıyılarında, zar zor anladığımız tüm ekosistemler keşfediyoruz.

Bu araştırma temelde bize bir hatırlatma: Dünya'nın hala muazzam kör noktaları var. Derin okyanus gezegenin çoğunu kaplıyor ve biz bunu stadyumda fener hızında keşfediyoruz. Aşağıda daha neler var kim bilir?

Güzel olan kısım ise: eDNA gibi teknolojiler keşfi daha hızlı ve daha ucuz hale getiriyor. Şu anlık o bilgi boşluklarını doldurmaya başlayabiliriz.