Ayağının Altındaki Gizli Otoyol

Dur bir saniye. Ayağına bak. Çim, beton, toprak, ne varsa. Şimdi şunu hayal et: o yüzeyin hemen altında, öyle bir yaşayan ağ var ki, uzatılsaydı Dünya ile Güneş arasındaki mesafenin neredeyse bir milyar katı ederdi.

Evet, ben de ilk duyduğumda aynı tepkiyi verdim.

Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, gerçekten aklımı başımdan aldı. Araştırmacılar ilk kez, arbusküler mikorizal mantar ağlarının küresel dağılımını haritalandırmış. Burada kastettiğim mantarlar, aklına gelen mantar topları değil. Mikroskobik ip gibi yapılar bunlar—hif adı veriliyor—ve en geniş iletişim-taşıma sistemini oluşturuyorlar.

Bu Mantar Ağları Nedir?

İşin güzel yanı, bu mantarlar boşuboşuna yeraltında takılmıyor. Dünya'daki bitki türlerinin yüzde 70'iyle ortaklık kuruyorlar. Bitkiler fotosentezle karbon üretir, bir kısmını mantar dostlarıyla paylaşır. Karşılığında mantarlar, bitkilerin köklerinin tek başına ulaşabileceğinden çok daha geniş alandan besin ve su emmesine yardımcı olur.

Düşünüver, 450 milyon yıldır devam eden dünyanın en eski dostluğu.

Bir de şunu düşün: Bilim insanları diyor ki, sadece bir çay kaşığı sağlıklı toprağın içinde 10 metreye kadar mikorizal ağ olabilir. BİR ÇAY KAŞIĞI. Bu arada ben bir saksı bitkisini hayatta tutmakta zorlanıyorum.

Sayılar İnanılmaz

Araştırmadan bazı rakamları paylaşayım:

• Bu yeraltı ağlarının toplam uzunluğu: yaklaşık 110 katrilyon kilometre
• Yaklaşık 68 katrilyon mil ediyor
• Tüm bu mantar altyapısı yaklaşık 300 megaton karbon içeriyor—tüm yaşayan insanların kütlesinin 4 ila 6 katı kadar

Araştırmacılar makine öğrenmesi kullanmış, dünya genelinden 16.000'den fazla toprak örneği analiz etmiş, laboratuvarlarda 300.000'den fazla canlı mantar ipsi incelemek için robotik görüntüleme teknolojisinden yararlanmış. Kolay iş değilmiş ama sonuç kesinlikle buna değer.

Bu Ağlar En Çok Nerede?

Çalışmaya göre, dünya yüzeyindeki toplam arbusküler mikorizal mantar altyapısının yüzde 40'ı çayırlıklarda bulunuyor. En yoğun ağların Güney Sudan'ın sulanmış çayırlarında, Florida'daki Everglades'te ve Tibet plato bölgesinde olması bekleniyor.

Ama işte endişe verici kısım—bence burası biz insanlar için gerçekten önemli.

Tarım arazileri, doğal ekosistemlere kıyasla yüzde 50 daha düşük ağ yoğunluğu gösteriyor. Yani tarım uygulamalarımız, Dünya'nın en önemli doğal karbon depolama sistemlerinden birini bozuyor olabilir.

Neden Önemli?

Bu mantar ağları sadece ilginç bilgiler değil. Gerçekten gezegenimiz için kritik işler yapıyorlar. Araştırmaya göre AM mantar ağları, her yıl yaklaşık 4 milyar ton CO2 eşdeğerini toprağa aktarıyor. Bu, insan kaynaklı karbondioksit emisyonlarının yaklaşık yüzde 11'i. Yani mikroskop olmadan göremeyeceğiniz organizmalar, şu anda milyarlarca dolar harcadığımız işleri yapıyor.

Araştırmacılar bu ağları Dünya'nın "dolaşım sistemleri" olarak tanımlıyor. Karbon, besin ve suyu yeraltı ekosistemlerinde taşıyorlar. Sağlıklı topraklarda bu mantar ağları, bir bitkinin etkili tarama alanını 100 kata kadar genişletebilir ve bitkinin fosfor ihtiyacının yüzde 80'inden fazlasını karşılayabilir.

Etkileyici değil mi? Bu kadar küçük organizmalar, bizim milyarlarca dolarlık mühendislikle yapmaya çalıştığımız iklim işini hallediveriyor.

Bu Bilgiyle Ne Yapabiliriz?

Araştırmacılar aynı zamanda interaktif bir görselleştirme aracı ve Yeraltı Atlası adını verdikleri bir sistem yayımlamış. İnsanlar bu gizli ağları keşfedebiliyor. Ben fazla zaman harcadım açıkçası, oynaya oynaya.

Ama büyüleyici olmasının ötesinde, bu araştırma politika yapıcıları da yönlendirebilir. Bu mantar ağlarının nerede geliştiğini, nerede zorlandığını bilirsek, arazi kullanımı, tarım ve koruma konularında daha iyi kararlar alabiliriz.

Yeraltı Ağlarını Koruma Derneği'nden Dr. Justin Stewart çok güzel özetlemiş: "Bu mantarların önemini ve büyüklüğünü abartmak çok zor."

Aynen katılıyorum.

Sonuç

Dışarı çıktığında her adımında, gezegendeki en sofistike ve en geniş biyolojik ağlardan birinin üzerinde yürüyorsun. Bu mantarlar, insanlar var olmadan çok önce Dünya'nın ekosistemlerini sessizce idare ediyor, bitkilerin iletişim kurmasına yardımcı oluyor, karbon depoluyor.

Birisi sana "küçük şeylerin önemi yok" derse, belki 110 katrilyon kilometre mantar ağından bahset—o sırada gezegenimizi yaşanabilir tutmaya çalışan o ağlardan.

Bazen en önemli şeyler, kimsenin bakmadığı yerde olur. Ve görünüşe göre kimsenin bakmadığı yer, yeryüzünden yaklaşık 15 santim aşağıda.

Bu yeraltı mantar haritalarını kendin keşfetmek ister misin? Araştırma ekibi, bu ağları bambaşka bir perspektiften görmeni sağlayan interaktif bir görselleştirme aracı yayımladı. Bilim gerçekten ilginç şeylerle dolu.