Fan va texnologiya olami
← Bosh sahifa
Begona hayotni topish xaritasi topildi – u siz o‘ylagandan kichik!

Begona hayotni topish xaritasi topildi – u siz o‘ylagandan kichik!

2026-03-28T09:18:08.120442+00:00

Ekzoplanetalarni qisqartirish: 6000 dan 45 tagacha

Koinotda 6000 dan ortiq ekzoplaneta topilgan. Bu raqamni barmoqlar bilan sanab bo'lmaydi. Ammo hayot bo'lishi mumkin bo'lgan joylar soni keskin kamayadi.

Kornell universiteti professori Liza Kaltenegger rahbarligidagi olimlar minglab sayyoralarni ko'zdan kechirdi. Natija: hayotga mos keladigan 45 ta tosh sayyora. Bu ularning Royal Astronomik Jamiyatining "Monthly Notices" jurnalida chop etilgan tadqiqoti.

"To'g'ri joy" printsipi ishlaydi

Habitable zonani eshitganmisiz? Yulduzdan na juda yaqin, na juda uzoq – aynan o'rtada joy. Bu hayot uchun suvning suyuq holatda qolishi uchun zarur.

Misol: o'choqqa juda yaqin tursangiz, kuylaysiz. Juda uzoqda – muzlaysiz. O'rtasi – qulay. Sayyoralar ham shunday. Suv hayotning asosi, shuning uchun shu zonadagilar birinchi navbatdagi maqsad.

Olimlar ESA ning Gaia missiyasi va NASA ma'lumotlaridan foydalandi. Ular Yer quyosh energiyasiga o'xshash miqdorni oladigan tosh sayyoralarni tanladi.

Yaqin qo'shnilarimiz

Ba'zilari hatto yaqin. Proxima Centauri b – 4,24 yorug'lik yili masofada, eng yaqin ekzoplaneta. TRAPPIST-1 tizimida bir necha sayyora, 40 yorug'lik yili uzoqlikda. Kosmik o'lchovda – qo'nja uy.

TOI-715 b, TRAPPIST-1f, Kepler-186f va boshqalar ro'yxatga kirdi. Ba'zilari mashhur, ba'zilari yangi nomzodlar. Ular yulduzlaridan Yer quyoshiga o'xshash energiya oladi. Lekin atmosfera bo'lmasa, suv bug'lanib ketishi mumkin.

Hayot chegaralarini sinash

45 tadan ba'zilarining orbitasi elliptik – yulduzga yaqinlashib, uzoqlashadi. Zonaga kirib-chiqadi. Bu orqali savol: hayot doimiy qulaylikka ehtiyojmi yoki iqlim o'zgarishlariga chidaydimi?

Olimlar zonaning ichki (issiq) va tashqi (sovuq) chekkalaridagi sayyoralarni ham oldi. Bu hayot chegaralarini aniqlashga yordam beradi.

Haqiqiy o'lchov

Eng qiziqi: Yer, Venara va Marsni mezon qildilar. Yer – hayotli. Venara – jahannam, bosim va issiqlik dahshatli. Mars – sovuq, havosiz, o'lik.

Sayyoralar energiyasi Venus va Mars orasida bo'lsa, hayot ehtimoli yuqori. Bu sodda va ishonchli usul.

Nega muhim?

Ushbu sayyoralarga uzatish qiyin, ming yillik yo'l. Lekin teleskoplar uchun ajoyib. Endi osmonni tasodifan emas, aniq maqsadlarga qaratamiz.

Yangi teleskoplar biosfera belgilarini – atmosfera gazlarini qidiradi. Bu ko'zgu kitobidek.

"Project Hail Mary" bilan bog'liq

Tadqiqotchilar "Project Hail Mary" filmiga ishora qildi. U yerda kosmik kema begona hayot topadi. Bu ro'yxat shunday missiya uchun xarita bo'ladi.

Xulosa

6000 dan 45 tagacha qisqartirdik. Bu millionlab emas, ammo ilmiy asosli boshlang'ich nuqta. Koinot ulkan, biz kichikmiz. Lekin qidirishda aqlli bo'lib ketyapmiz. Umidvor yangilik.

#exoplanets #astrobiology #alien life #habitable zone #space exploration #astronomy #trappist-1 #proxima centauri