Beyin Bir Jeneratör mü, Radyo mu?

Hakkında düşünmeden edemediğim bir şey var. İlk okuduğumda tamamen içime işledi.

Şöyle hayal et: Duvarları diplomalarla dolu, ciddi ciddi bilim insanlarından oluşan bir oda. Ve bu insanlar, Robert Epstein isimli bir araştırmacının rüyasını dinliyorlar.

Epstein rüyasında annesinin kullandığı bir uçan arabanın tepesine tutunmuş. Annesi Harvard kampüsündeki binalara doğru süzülüyor çünkü sınavının nerede olduğunu ikisi de bulamıyor. İlginç olan kısım? Epstein korkmuyor. Tam tersine, tekrar tekrar muhteşem bir heyecan duyuyor.

Sonra odaya basit bir soru soruyor: "Bu içerik nereden geliyor olabilir ki?"

Şimdi, hepimiz tuhaf rüyalar görürüz. Çoğumuz omuz silkip kahvemizi içmeye devam ederiz. Ama Epstein—kıdemli bir araştırma psikoloğu—omuz silkmedi. Dedektif moduna girdi ve karşımıza ya son derece iddialı bir sinirbilim teorisi ya da bir bilimkurgu romanı senaryosu çıkardı. Bakış açınıza göre değişir.

Beyin: Radyo mu, Jeneratör mü?

Epstein'ın öne sürdüğü şeyin özü şu: ya beyin düşüncelerimizi, rüyalarımızı, parlak fikirlerimizi üretmiyor—ama alıyor?

Buna Sinirsel Dönüşüm Teorisi diyor (SDT). Kavram kulağa karmaşık geliyor, biliyorum. Açayım.

Bir dönüştürücü, temelde bir çeviricidir. Gözlerimiz ışığı sinirsel sinyallere çevirir. Kulaklarımız ses dalgalarını beynimizin anlayabileceği bir şeye dönüştürür. Derimiz basıncı ve sıcaklığı kaydeder. Hepimiz dönüştürücülerle doluyuz—fiziksel dünyayı beynimizin işleyebileceği elektriksel sinyallere çeviren biyolojik aracılar.

Epstein'ın tartışmalı eklentisi mi? Beynin kendisi de aynı şeyi yapıyor olabilir, ama çevirdiği sinyaller fiziksel çevremizden gelmiyor. Başka bir şeye bağlı.

Buna "OS" diyor—ya İşletim Sistemi ya da "Öteki Taraf". Ve işte asıl ilginç olan kısım: bu OS başka bir boyut, daha yüksek frekanslı bir gerçeklik katmanı veya tamamen başka bir evren olabilir.

Ne düşündüğünüzü biliyorum. Ben de aynı tepkiyi verdim. Ama dinleyin—Epstein sokağın köşesinden çıkıp uzaylılararla iletişim kurduğunu iddia eden biri değil. Amerikan Davranışsal Araştırma ve Teknoloji Enstitüsü'nün kurucu ve emeritus direktörü. Bu ciddi adam, odadaki diğer ciddi insanlara ciddiye alınması güç bir iddia sunuyor.

O Gün İnsanlar Aniden... Daha Akıllı Oldu

İşte SDT'nin gerçekten provokatifleştiği yer burası. Epstein dinleyicilerini yaklaşık 50.000 yıl geriye götürüyor.

Anatomik olarak modern insanlar o zamanlar zaten bir süredir ortalıkta dolaşıyordu. Ama yüz binlerce yıl boyunca bir şey eksikti. Mağara resimleri yok. Karmaşık dil yok. İnsan olmakla ilişkilendirdiğimiz soyut akıl yürütme yok. Sadece... ilkel insanlar, gündelik işleriyle uğraşıyor.

Sonra yaklaşık 50.000 yıl önce her şey neredeyse bir gecede değişti. Sanat ortaya çıktı. Dil patlaması yaşandı. Soyut düşünce doğdu. Biz, yani biz olduk.

Epstein'ın teorisi şunu öne sürüyor: bir insan yavrusu bu "Öteki Taraf"a sadece bir bağlantı kurmakla kalmadı—en uygun bağlantıyı kurdu. Radyoda mükemmel sinyali bulmak gibi. Ve birden insanlık yükseltme aldı.

Eğer bu özellik kalıtımsal olarak aktarılıyorsa ve hayatta kalma avantajı sağlıyorsa (ve dürüst olalım, savanadaki en zeki canlı olmak bazı açık avantajlar taşıyor), popülasyon içinde hızla yayılmış olabilir.

Darwin'in Sırrını Çözmek

Beni gerçekten cezbeden kısım burası. Darwin'in sorduğu soru: "Maymunlar neden insana özgü zihinsel güçleri kazanmadı?"

Darwin'in bu soruya gerçek bir cevabı yoktu. Maymunlar ve insanlar ortak bir atadan geliyor. Evrim ikisi üzerinde de çalışıyor olmalıydı. Peki neden biz senfoniler yazarken kuzenlerimiz hâlâ termit avlamak için sopaları nasıl kullanacaklarını çözmeye çalışıyor?

Epstein'ın önerisi bir cevap veriyor: belki evrim sadece daha büyük beyinleri seçmiyordu. Belki de biyolojik evrimin tamamen dışında bir şeye bağlanabilen beyinleri seçiyordu.

"Bu teorime eklediğim tek şey," diyor Epstein, "beynin farklı bir bağlantı kuran bir dönüştürücü olduğudur."

Eklediği küçük bir şey. Sadece bilinç ve insan zekasının tüm doğası. Hiçbir şey değil yani.

Eleştirmenler Ne Diyor?

Şunu belirtmeliyim—yazıda buna da yer verilmiş, takdir ediyorum. Epstein'ın teorisi bazı bariz zayıflıklar taşıyor. Matematiksel bir model yok. Somut kanıt yok. Beyinde bu dönüşümün nerede gerçekleştiğini bile bilmiyor (claustrum—beynin derinliklerindeki ince nöron tabakası—veya Descartes'ın "ruhun makamı" dediği epifiz bezi gibi olasılıklar öne sürmüş ama).

Ama şunu ilginç buluyorum: Konferans katılımcıları onu odadan kovmadılar. Teoriyi nasıl test edebileceklerini tartışıyorlardı. Bilim yapılması gerekeni yapıyor—deli fikirleri ciddiye alıp düzgünce irdeliyor.

Bu Hikaye Neden Aklımdan Çıkmıyor

Bakın, Epstein'ın haklı olup olmadığını bilmiyorum. Dürüst cevap muhtemelen "onun çerçevelediği şekliyle muhtemelen değil". Ama bilim camiasında birinin büyük soruları sormaya ve tuhaf şeyleri hemen elinin tersiyle itmemeye istekli olmasını seviyorum.

Her büyük bilimsel atılım muhtemelen başta saçma görünüyordu. "Ya görünmez mikrop bizi hasta ediyorsa?" "Ya dünya güneşin etrafında dönüyorsa?" Bu fikirler işe yaramayana kadar delice görünmüş olmalı.

SDT'nin parlak, tamamen yanlış veya ikisinin arasında bir yerde olup olmadığı önemli değil bence. Şunu sormakta değer: ya bilinç nöronlar ateşlendiğinde olan şey değilse? Ya ölçmeye veya anlamaya henüz araçlarımızın yetmediği başka bir şey varsa—her an sessizce bağlı olduğumuz bir şey?

Belki o uçan araba rüyası sadece rastgele sinirsel ateşlenmeydi. Belki Öteki Taraf'tan bir fısıltıydı.

Ya da belki sadece bir rüyaydı. Ama dürüst olalım: cevabını bildiğimiz soruları sormakta ne var ki?

Siz ne düşünüyorsunuz? Yorum kısmına yazın—bu teori sizi büyüledi mi yoksa gözlerinizi mi devirdi? (İkisini de kabul ediyorum.)