Bilginin Ağırlığı Var mı? Fiziki Gerçekliği Yeniden Tanımlayan Bir Teori

Çıldırmış Sesli Bir İddia

Sildiğiniz her e-postanın, telefonunuzdan temizlediğiniz her fotoğrafın, arka planda çalışan her kod satırının aslında gerçek bir ağırlığı olduğunu söylesem ne düşünürdünüz? Muhtemelen insanın iyice saçını yolması gerektiğini düşünürdünüz. Oysa Portsmouth Üniversitesi'nden fizikçi Melvin Vopson tam da bunu ciddiye alıyor.

İşin en ilginç tarafı: haklıysa, fiziğin en büyük gizemlerini çözebilir.

Bilgi mi Kütle mi Toplaya?

Başta saçma gibi gelecek bu fikri biraz açalım. Vopson'un temel iddiası şu: bilgi soyut değil, fiziki bir şeydir. Her bir veri biriminin çok ufak bir kütlesi vardır. Bahsettiğimiz sayılar o kadar küçük ki gözle görülemez: bir bit bilgi yaklaşık 3,19 × 10^-38 kilogram ağırlığında.

Bunu anlamak için düşünün: bir kum tanesi ile Dünya'nın ağırlığını karşılaştırmak gibidir. Kütle o derece önemsiz.

Ama burada asıl sürpriz geliyor. Eğer bu mantığı evrenin tamamına uygulanırsa—milyarlarca parçacık ve onların tüm bilgisiyle—ortaya çıkan "gizli kütle" miktarı tam olarak karanlık maddeyi açıklamaya yetebilir. Karanlık madde, evrenin çoğunluğunu oluşturan ama doğrudan görülemediğimiz o gizemli maddedir.

Evrene Ait Eksik Parça

Bilim insanları onlarca yıldır bir sorunu biliyordu: sayılar tutmuyordu. Galaksiler gözlemleniyor, harekete bakılıyor, matematik yanlış sonuç veriyor. Sanki bir arabanın normalde hareket ettiğini görüyorsunuz ama motoru aslında gereken gücün yarısını sağlayabiliyormuş. Bir başka şey onu itmeli. İşte o şey karanlık madde.

Peki ya o şey sadece... bilgi olsaydı? Henüz keşfetmediğimiz tuhaf parçacıklar değil, bildiğimiz parçacıkların oluşturan temel bilgi?

Vopson'un hesaplamalarına göre evrende dolaşan 10^93 bit bilgi (bunu yazarken 10'un yanına 93 tane sıfır koyun) tüm bu eksik karanlık maddeyi açıklayabilir. Sayı inanılmaz büyük ama evren söz konusu olduğunda akla gelen sayılar böyle olur işte.

Simülasyon Varsayımı Daha Korkunç Hale Geliyor

Şimdi gerçekten tuhaf kısma geldik. Eğer bilgi hakikaten gerçekliğin temel yapısıysa—katı, sıvı, gaz ve plazmayla beraber beşinci bir hal ise—sorulması gereken soru kaçınılmazdır: bu bilgi nereden geliyor? Kim onu işliyor?

Vopson'un son çalışmaları yer çekiminin bilgiyi düzenli tutup kaostan düzene taşıyan mekanizma olabileceğini gösteriyor. Bu da gece uyku kaçıracak sorular doğuruyor: ya evren bir bilgisayarda çalışıyorsa? Ya da biz hepimiz kozmik bir simülasyonun parçasıysa?

Bunlar yeni sorular değil, felsefeciler ve bilim insanları yıllardır üzerine düşünüyor. Fakat Vopson'un yöntemi buna somut fiziksel bir mekanizma veriyor. Artık "ya olursa?" değil, "bu nasıl çalışırdı?" sorusu haline dönüşüyor.

Sınavı Geçmesi Lazım

Vopson salt teorik konuşmakla kalmıyor. Test etmek için bir plan hazırlamış. Pozitronları (elektronların antimadde kardeşlerini) elektronlarla metal bir levha içinde çarpıştırmayı planlıyor. Çarpışma sırasında birbirlerini yok edip foton adı verilen ışık parçacıkları yayınlayacaklar. Bu fotonları çok hassas ölçüp analiz etmekle bilginin gerçekten bir ağırlığı olup olmadığı anlaşılabilir.

Bu tür deneyler fiziği baştan yazabilir ya da basitçe bilginin sadece bilgi olduğunu kanıtlar.

Neden Önem Taşıyor (Saçma Gözükse de)

Anlıyorum, bu tür fikirler insanın "ay peynirden yapılmış" demesine benziyor. Oysa gerçekten ilginç bir şey oluyor burada. Saygın bir fizikçi, matematik, fizik, bilgisayar bilimleri ve gerçekliği birbirine bağlayabilecek test edilebilir bir hipotez ortaya atıyor.

Eğer bilginin kütlesi varsa, gerçekliği nasıl anladığımız tamamen değişir. Matematiksel işlemler evrenin sadece tanım dili değil, belki onun en derin seviyesi olurdu. Bu tür paradigma değişimleri nesillerde bir kez yaşanır.

Hatta eğer karanlık maddeyi açıklarsa? Bu Nobel Ödülü konuşmaları başlayabilir.

Sonuç

Vopson'un teorisi tutup tutmayacağı belli olmasa da, bunun ciddi biçimde tartışılıyor olması güzel. Bilim ilerliyorken insanlar aptalca sorular soruyor ve sonra bunları titizlikle test ediyorlar. Bu hipotez tutmasa bile, başlattığı tartışma belki de daha ilginç yerlere götürebilir.

Şimdilik sonuç bekliyoruz. Bir dahaki sefer bilgisayardan dosya sildiğinizde aklınızda bulunsun: teknik açıdan cihazınız biraz daha hafiflemişsinizdir.