Marsning Sirli Yo'ldoshi Haqida Bilganlarimiz

Ko'pchilik Marsga qarab, uning ikkita kichik yo'ldoshini ko'rgan. Lekin to'g'risi, bu yo'ldoshlarning qayerdan kelganini hali ham aniq bilmaymiz.

Deimos — Marsning ikki yo'ldoshidan kichikroq va uzoqroq bo'lgani. U fazoda aylanib yurgan nomsiz, cho'ziq kartoshkaga o'xshaydi. va unda ikkita g'ayritabiiy xususiyat bor:

Birinchisi — janubiy qutbida katta chuqurlik bor. Go'yo kimdir bu oydan katta tishlagan.

Ikkinchisi — butun sirti qalin chang va mayda toshlardan iborat. Shuning uchun u o'ziga "akasi" Phobosdan farqli o'laroq, rosa silliq ko'rinadi.

Bitta Zarbada Ikkita Sir

Nature Astronomy jurnalida yangi tadqiqot chop etildi. Unda aytilishicha, bu ikki sirning sababi bitta — juda uzoq vaqt oldin sodir bo'lgan asteroid to'qnashuvi bo'lishi mumkin.

Bern universiteti olimlari yuzlab murakkab kompyuter modellashtirishlarini o'tkazishdi. Natija hayratlanarli: taxminan 320 metr kattalikdagi asteroid 45 gradus burchak ostida Deimosga urilsa, shu janubiy chuqurlik hosil bo'lishi mumkin ekan.

Lekin bu ham emas! Shu zarbada chiqqan material keyinchalik qayta sirtga joylashib, 200 metrdan chuqurroq qatlam hosil qilgan. Bu qadimgi kraterlarni butunlay yashirgan.

Tadqiqot muallifi Dr. Sabina Raducan aytishicha, har bir simulatsiya bir hafta davom etgan. Yuz dona simulatsiya — bu katta ish.

Hera Kosmik Kemasi Yordam Berdi

Bu tadqiqotning eng qiziq tomoni — ESA Hera kemasining 2025-yil mart oyidagi uchishidan olingan ma'lumotlardan foydalanilgani. Hera Mars yaqinidan o'tib, Deimosning yaqin suratlarni olishga muvaffaq bo'ldi.

Oldin biz Deimosni xira, uzoqdan fotolarda ko'rar edik. Hera esa bizga durbin berdi — deyish mumkin.

Nima Uchun Bu Muhim?

Birinchidan, bu tadqiqot Quyosh tizimining shakllanish tarixini tushunishga yordam beradi.

Ikkinchidan, bu ma'lumotlar kelajakdagi kosmik missiyalar uchun foydali. Yaponiyaning MMX missiyasi Deimos va Phobosga tashrif buyurishni rejalashtirgan. Ularga qayerda qazish kerakligini aytish mumkin.

Uchinchidan, bu tadqiqot yer yuzini himoya qilish uchun ham ahamiyatli. Agar xavfli asteroid yaqinlashsa, uni qanday og'dirishni bilishimiz kerak.

Xulosa

Ilm-fan shunday — ikkita alohida sir bitta sababga bog'liq ekan. Deimosning chuqurligi va silliq sirti — ikkovi ham birgalikda paydo bo'lgan.

Tungi osmonda Marsni ko'rsangiz, uning kichik yo'ldoshlarini ham eslang. Ular milliard yillar davomida sirlarini saqlab kelgan — va biz endi ularni tushuna boshladik.

Manba: ScienceDaily