Yangi kashfiyot: yovvoyi bo'rilar orasida it-bo'ri gibridi topildi
To'g'risi, bu xabar haqida birinchi eshitganda "bu oddiy gusski bo'lishi kerak" deb o'ylagandim. Kim biladi, shekilli. Ammo bu voqea haqiqatan ham qiziqarli va ilmiy tomoni juda hayratlanarli.
Voqea qanday boshlandi
2025-yilda Gretsiyaning shimoliy qismida Callisto nomli wildlife tashkiloti oddiy ishni qilayotgan edi. Ular Saloniki yaqinida muammoli bo'ridan xalos bo'lishga harakat qilishdi. Bu ular uchun odatiy hol edi. Hech qanday maxsus narsa yo'q edi.
Lekin... DNK tahlillari natijasida kutilmagan narsa chiqdi. Bitta hayvon 55 foiz it va 45 foiz bo'ri genetikasiga ega ekan.
Itlar bo'rilaridan kelib chiqqan, to'g'rimi?
Endi siz albatta savol berishingiz mumkin: "Itlar bo'rilaridan kelib chiqqan-ku, demak har qanday bo'ri gibrid bo'lishi mumkin?"
Ha, to'g'ri. Ammo bu yerda eng qiziq joyi keladi. Itlar va bo'rilar 27,000 dan 40,000 yil oldin ajralib ketgan. Ular juda uzoq vaqt davomida alohida rivojlanish yo'lini bosib kelgan.
Shunga qaramay, ular genetik jihatdan 99.9 foiz bir-xil. Ya'ni ular jinsiy aloqada bo'lishib, hayotli nasil berishlari mumkin. Bu nima degani? Tuyalar va eshaklar kabi hayotli nasil berolmaydigan juftlardan farqli o'laroq.
Bu tabiatda sodir bo'lishi mumkin emas edi
Mana bu meni eng ko'p hayratga solgan qism. Gibrid it-bo'rilar tabiatda tabiiy ravishda yuzaga kelmasligi kerak edi.
Nima uchun? Chunki bo'rilar juda hududiy hayvonlar. Ular "chetdan kelganlarni oilaga qabul qilmayman" tamoyili bilan yashaydilar. It tabiatda bo'ri hududiga kirsa, u odatda quvib chiqariladi yoki yomonroq narsa bo'lishi mumkin.
Ammo... DNK yolg'on gapirmaydi.
Genetik izlar
Olimlar yana bir hayratlanarli faktni aniqlashdi: Yevrosiyodagi bo'rilar genomlariining yarmidan ko'pida it genetik izlari mavjud.
Bu degani, bunday uchrashuvlar biz o'ylagandan ko'proq sodir bo'lishi mumkin, faqat ular kamdan-kam uchraydi.
Gretsiyadagi vaziyat
Gretsiyada ikkita narsa bir vaqtda sodir bo'lmoqda:
Birinchidan, bo'ri populyatsiyasi rivojlanmoqda. 1983-yilda Bern konvensiyasi bo'rilarni ovlashni taqiqladi. Natijada Gretsiyada taxminan 2,075 ta bo'ri yashaydi. Hatto Afina yaqinida ham bo'ri oilalari bor.
Ikkinchidan, mamlakatda 3 milliondan ortiq ko'chmanchi itlar bor.
Ya'ni ko'proq bo'ri VA ko'proq it yaqin hududlarda yashayapti. Bunday holda, oxir-oqibat kimdir noto'g'ri hududga tushib qoladi.
Bu kashfiyot nimasi bilan muhim?
Odatda, "gibrid" deb topilgan hayvonlarning aksariyati tashqi ko'rinishiga asoslangan edi. Mushkulli it, uddalab turgan quloqlar — demak gibrid!
Olimlar esa shubha bilan qarashardi. Chunki itlar oilasida tashqi ko'rinish aldashishi mumkin.
Ammo bu gal DNK dalili bor. Bu katta farq.
Mening shaxsiy fikrim
Bu voqea haqida ikki xil his-tuyg'ularim bor.
Bir tomondan, tabiat bizni hali ham hayratga solishi ajoyib. Bunday chatishishlar mumkin ekan.
Ikkinchi tomondan, bu murakkab savollarni keltirib chiqaradi. Bu hayvonlar haqiqatan ham yovvoyimi? O'zlari yashab qolaladimi? Konservatsiya harakatlariga qanday ta'sir qiladi?
Laboratoriya va tabiiy
Bu nimagadir Colossal Biosciences kompaniyasining "qayta tiriltirilgan" to'g'ri bo'rilaridan farq qiladi. Ular qadimiy DNK bilan laboratoriyada bo'ri itlarni yaratishdi.
Ammo Gretsiyadagi gibrid tabiiy ravishda yuzaga keldi. Bu menga ko'proq ajoyib ko'rinadi. Tabiat o'zining o'zi qoyil qoldi.
Keyin nima bo'ladi?
Callisto tashkiloti bu hayvonni va uning nasillarini kuzatishda davom etadi. Olimlar esa bu gibridlar muvaffaqiyatli yashashi yoki yo'qligini o'rganadi.
Va Saloniki yaqinidagi tog'larda juda g'alati bir hayvon o'z hayotini kechirayapti — yarim uy itligi, yarim yovvoyilik.
Sizga aytaymi, bu voqeadan ko'z yumlamayman. Tabiat bizga hali hammasini bilmasligimizni eslatadi. Va menga bu yoqadi.