Bu Yarım Milyar Yıllık Komşular Kim?

Şöyle düşün: Yarım milyarı aşkın yıl öncesi, deniz tabanı bugün tanıdığın hiçbir şeye benzemiyor. Suyun içinde sağa sola kaçan balıklar yok, kumsalın üzerinde koşuşturan yengeçler yok. Karşına çıkan şeyler tamamen yabancı, neredeyse uzaylıvari organizmalar — dümdüz diskler, yaprak gibi cyanobacteria filan, kaburga izleri taşıyan oval şekiller. Bunlar rüyanda görsen "bu ne ya" derdin.

İşte bunlar Ediacara döneminin canlıları. Ve evet, biraz tuhaflar.

Kimisi günümüzde yaşayan hiçbir şeye benzemiyor. Kimisiyse uzaktan da olsa akraba olabilecekleri şeylere benziyor — yumuşakçalar, denizanaları, taraklılar. Hepsinin ortak noktası şu: yumuşak bünyeliydiler. Kabuk yok, iskelet yok, sadece et dokusu. Bu da fosilleşmelerini inanılmaz zorlaştıran bir durum.

"3 milyar yıl boyunca Dünya'daki yaşam mikropların hakimiyetindeydi," diyor Scott Evans, araştırmanın baş yazarı. "Sonra bir anda, gözle görebileceğimiz büyüklükte, davranışlarını tanıyabileceğimiz garip deniz hayvanları beliriverdi."

Bu geçişi düşününce insan gerçekten şaşırıyor. Dev bir şey değişmiş ve bu değişimi anlamamızı sağlayacak yeni bir pencere açılmış.

Kayıp Parça Yerine Oturdu

İşte burası benim gibi bilim meraklılarını heyecanlandıran kısım. Araştırmacılar onlarca yıldır Ediacara fosillerini inceliyor, ama bunlar dünyanın çok belirli noktalarına dağılmış halde — Avustralya'dan Avrupa'ya, Asya'ya kadar. Tek sorun şu: Kuzey Amerika'da bu fosillere rastlanmamıştı.

Ta ki şimdiye kadar.

Amerikan Doğa Tarihi Müzesi ve Dartmouth Koleji'nden bir ekip, Kanada'nın Mackenzie Dağları'nda olağanüstü bir keşif yaptı. 100'ü aşkın fosil bulundu, bunların altısı kıtada daha önce hiç kaydedilmemiş gruplara ait. Ve burası önemli: bazı örnekler yaklaşık 567 milyon yıl yaşında. Bu, bugüne kadar bulunan en eski Beyaz Deniz fosillerinden 5 ila 10 milyon yıl daha eski demek.

Jeolojik ölçekte küçük bir fark değil bu. Hayvan evriminin zaman çizelgesini yeniden yazmaya yetecek kadar önemli.

Bölge epey ıssız. Sahtú Dene ve Métis halklarının geleneksel toprakları üzerinde yer alıyor — bu topraklarda nesiller boyu yaşamış, doğayla uyum içinde var olmuş insanlar. Araştırma ekibi bölgeyi keşfederken bu topluluklarla işbirliği yapmış. Bilim yaparken saygılı olmak işte böyle bir şey.

Tanışın: Eski Komşular

Birkaç canlıyı tanıtmama izin ver, çünkü bunlar gerçekten tanınması gereken türden:

Dickinsonia — Düz, oval şekilli, üzeri bölümlü kaburgalarla kaplı bir yaratık. Ağzı yok, gözü yok, önü arkası belli değil. Tabanının tamamıyla besin emerek deniz tabanında süzülüyordu. Bir araştırmacı ona "banyo paspası" ya da "krep" demiş, bence bu onu hak ettiği değeri vermiyor. Bu canlı erken dönem bir hayvandı ve hareket edebiliyordu.

Funisia — Benim favorim bu. Funisia, tüp şeklinde, hareketsiz bir organizma. Aynı boydaki bireylerin kümeler halinde yaşadığı bir tür. Neden önemli? Cinsel üremenin şimdiye bilinen en eski fosil kanıtı bu. Evet, bu antik tüpler sperm ve yumurta bırakıyorlarmış, suda eş zamanlı bir dans sergileyerek. Modern mercanların yaptığı gibi. Biraz romantik değil mi?

Kimberella — Küçük ama hareketli bir yaratık. Kaslı bir ayakla deniz tabanından besin kazıyordu. Bilim insanları onu yumuşakçaların uzak akrabası olduğunu düşünüyor. Yani belki de en eski bilaterally symmetric hayvanlardan biri — yani belirgin ön ve arka kısımları olan canlılar. Yaşam ağacında bu hiç de küçümsenecek bir şey değil.

Neden Önemli?

Biliyorum ne düşündüğün: "Güzel fosiller ama bu beni neden ilgilendirsin?"

İşte cevabı: Karmaşık hayvan yaşamının ne zaman ve nasıl başladığını anlamak, kendi yerimizi Dünya tarihinde kavramamızı sağlıyor. Konuştuğumuz şey, bugün yaşayan tüm hayvanların — bizim de — ortaya çıkış hikayesinin ilk sayfaları.

Bu keşif aynı zamanda keşfedilecek daha çok şey olduğunu gösteriyor. Fosil katmanlarının üzerini yüzlerce metre kaya örtmüş durumda ve altında daha fazla örnek olabilir. Dartmouth'tan Justin Strauss bu bölgede yaklaşık 15 yıldır çalışıyor ve o bile neyin gizlenebileceğini merak ediyor.

"Gerçekten heyecan verici," diyor Strauss. "Kuzeybatı Kanada'daki bölgesel jeolojiyi bildiğimize göre, Ediacara Dünyası tarihini yeniden değerlendirmek için büyük bir potansiyel var."

Sonuç mu? Gezegenimizin derin geçmişi hakkında öğreneceğimiz daha çok şey var. Her yeni fosil buluntu, sandığımızdan farklı bir sayfa çıkarmak gibi. Ve bence bu, umut verici bir şey.