Ona tabiat inson muhandislarini o‘qitganda

Ilm-fan haqida nima deb o‘ylaysiz? Eng zo‘r kashfiyotlar ko‘pincha kutilmagan joydan keladi. Misol uchun, Prinston universiteti olimlari dengizchilar qobig‘idan ilhomlanib, tsementni 17 barobar mustahkam qilishni o‘rgandilar. Ha, rost gap!

Men texnologiya haqida yozaman, shuning uchun bu voqea meni hayratda qoldirdi. Biz aqllimiz bilan faxrlanamiz, lekin tabiatning milliard yillik evolyutsiyasiga teng kelmaymiz.

Tsementning katta muammosi

Tsement – atrof-muhit uchun zahar. Uning ishlab chiqarilishi global CO2 chiqindilarining 8 foizini beradi. Har bir uy, ko‘prik yoki yo‘l qurilganda, biz ohakni yuqori haroratda pishiramiz va havoga gaz quyamiz.

Agar tsement 17 marta uzoqroq xizmat qilsa, bu inqilob! Kamroq almashtirish – kamroq ishlab chiqarish – kamroq chiqindi.

Tabiatning 500 million yillik tajribasi

Olimlar dengizchilar qobigidagi marvarid qatlamiga – nakrga qarashdi. Bu go‘zal porlash material – mikroskopik g‘ishtalar kabi qurilgan. Qattiq aragonit plastinkalari (kaltsiy karbonati) va elastik organik "yopishtirgich" birgalikda ishlaydi. Qattiqlik va moslashuvchanlik – mukammal juftlik.

Tabiatni taqlid qilishdagi g‘alaba

Ular shunchaki nusxalamadilar, balki tamoyillarni tushunib, tsementga qo‘lladilar. Qatlamli plitalar: tsement varaqlari va nozik polimer qatlamlari, ba’zilarida oltita burchak naqshlari.

Muharrir Rezo Moyini aytganidek: "Qattiq materiallarga xato qo‘shib, ularni mustahkamroq qilish". Bu teskari fikr, ammo ajoyib!

Natijalar hayratlanarli

Nakrga o‘xshagan tsement:

• 17 barobar chidamliroq
• 19 barobar elastikroq
• Oddiy tsementdan kuchli emas, lekin barqarorroq

Bu zilzilaga chidagan uylar, uzoq muddatli yo‘llar, kamroq falokatlar degani.

Nega bu muhim?

Texnika emas, ta’siri asosiy. Uzun umrli beton:

• CO2 ni keskin kamaytiradi
• Xavfsizroq infratuzilma beradi
• Pul tejaydi
• Shaharlarda qurilishni kamaytiradi

Haqiqatga qaytaylik

Hali tijoratga chiqmagan, takomillashtirish kerak. Materialshunoslikda bu oddiy – kashfiyotlar yillar talab qiladi. Lekin g‘oya isbotlangan!

Kengroq ko‘rinish

Bu tadqiqot inson aqlining umidini ko‘rsatadi. Tabiatni o‘rganib, uning tajribasini olamiz. Dengizchi biz uchun qobiq qilgan emas, lekin biz foydalanamiz. Bu she’riy!

Balki sizning bog‘ingizda ham shunday sirlar yashiringandir? Qiziqarli muhandis topilsa, yangi kashfiyot bo‘ladi.

Manba: https://www.popularmechanics.com/science/animals/a70463889/engineers-find-durable-cement-secret-stronger