Ecuador o'rmonida kashfiyot: zambrugga aylanib olganiz arava

Sizni bir lahzaga o'ylashga chorlayman.

Ekvadorning Amazon havzasida juda g'alati hasharot yashaydi. Bu — o'zini zamburug'ga solib qo'yadigan o'rgimchak. Hammaning ishonishi qiyin bo'lsa kerak, to'g'rimi? Lekin bor: bu hasharot aynan shunday qilib qolgan.

Muhimi: Bu oddiy zamburug' emas — bu o'rgimchaklarni infektsiyalab o'ldiradigan parazit zamburug'. Ya'ni, bu mayda mavjudot o'zining qotiliga aylanib olgan. Tabiat, senga amanat!

KASHFIYOT QANDAY BO'LDI

Olimlar bu hasharotni Taczanowskia waska deb atashdi. Llanganates-Sangay yo'lagida kechasi tadqiqot olib borayotganlarida bu hasharotni uchratishdi. Bu joy — biologik xilma-xillik jihatdan boy bo'lgan hudud, xuddi tabiatning xazinasidek.

Qiziqarli tomoni shundaki, olimlar dastlab bu narsani zamburug' deb o'ylashgan. Siz tasavvur qiling — professional tadqiqotchilar ham chalg'igan. Bu menga juda qiziq va bir ozqo'rquvli tuyuldi.

QANDAY QILIB ALDAYAPTI?

Bu o'rgimchakning jasadidan cho'zilgan strukturalar chiqib turadi. Rangi ham oqish, xira — Gibellula turidagi zamburug'larning meva tanasiga juda o'xshaydi.

Lekin eng qiziq qismi shundaki, bu zamburug'lar — o'rgimchaklarni o'ldiradigan parazitlar. Ya'ni, o'rgimchak o'z qotilini taqlid qilib yuribdi. Bu haqda o'ylab ko'ring — xuddi o'yinga o'xshaydi, lekin bu haqiqat.

Yana bir hiyla: o'rgimchak butunlay tinch yotadi, barglarning ostki qismida. Bu anjomlik — aynan shu joyda parazit zamburug'lar o'sadi. Yirtqichlar borib, zamburug' ko'rinishidagi narsani ko'radi va o'tib ketadi. O'rgimchak esa shu yerda dam oladi, o'z ovini kutib.

Ikki tomonlama foyda! Yirtqichlar aldamchi hasharotni ko'rmaydi, o'rgimchak esa xavfsiz holda ovqat izlaydi.

BU ILMIY JIHATDAN MUHIM

Olimlarning aytishicha, bu — o'rgimchakning o'z turidagi hasharotlarni yo'q qiladigan zamburug'ni taqlid qilgan birinchi holati. Ular buni "juda maxsus moslanish" deb atashadi. Bu tilda "tabiat evolyutsiyaning eng hiyla bazini ishlatdi" degani.

KIM TOPDI?

Bu yerda eng qiziq taraf — kashfiyot oddiy odamlar boshlagan. iNaturalist ilovasida bir kishi bargda zamburug' o'sayotganini ko'radi. Boshqa foydalanuvchilar yaqinroq qarab, yo'q, bu o'rgimchak ekanini tushunishadi. Shunday qilib, ilmiy tadqiqot boshlanadi.

Bu menga ilmiy izlanishda odamlar ishtirokining qanchalik muhim ekanini eslatadi. Tadqiqotchilarning o'zi ham aytgan: bunday kashfiyotlar ilmiy to'plamlar, xalqaro hamkorlik va fuqarolar ishtiroki qanchalik muhimligini ko'rsatadi.

ENG MUHIM XULOSA

Bu kashfiyot bizga shuni eslatadiki, tropik ekosistemalar haqida hali juda ko'p narsa bilmaymiz. Butun umrni Amazoniya o'rmonida o'tkazsak ham, sirtaki qatlamnigina ko'rsak bo'ladi.

Har safar shunday narsa paydo bo'ladi — zamburug' kiygan o'rgimchak kabi — va bizga tabiat bizdan oldin o'ylab kelganini, g'oyalari esa biz tasavvur qilganidan ham g'alatiroq ekanini ko'rsatadi.

Shunday qilib, keyingi safar o'rmonning ichiga qaraganda, o'ylab ko'ring: ehtimol, hali kashf etilmagan, biz o'ylagandan ham g'alatiroq narsa shu yerdan boshqa tomonda kutib yotandir.

Va eng muhimi — bunga qiziqaman. Sizchi-chi?