Wypadek, o którym nikt nie chciał mówić

Zacznę od tego, że oficjalne informacje dotyczące tego, co wydarzyło się z Darją Szipilową, są irytująco ogólnikowe. Wiemy tyle: 2 października ta 28-letnia pracownica laboratorium w Syberyjskim Instytucie Badawczym przeciwko dżumie w Irkucku miała zginąć po nieumyślnym kontaktcie z probówką zawierającą bakterie dżumy płucnej.

Samo w sobie brzmi to już wystarczająco przerażająco, prawda? Pozornie prosty wypadek w laboratorium, jedna ofiara śmiertelna — i nagle każdy zastanawia się, jak naprawdę bezpieczne są te placówki.

Ale tutaj zaczyna się najciekawsza część. A przynajmniej tak mam nadzieję, bo inaczej musiałbym powiedzieć: absolutnie przerażająca.

To nie jest dżuma twojej prapraprababki

Dżuma, na którą narażona była Szipilowa, to nie ta sama dżuma dymienicza z lekcji historii. Ta, która zabiła połowę Europy w XIV wieku z tymi makabrycznymi średniowiecznymi obrazami woźniców zbierających ciała wozami?

Nie. To dżuma płucna i jest jakoś jeszcze gorsza.

Dżuma płucna atakuje płuca zamiast powodować te słynne spuchnięte węzły chłonne (zwane „dymienicami", stąd „dymienicza"). Najbardziej niepokojące? Rozprzestrzenia się przez powietrze, gdy zakażeni ludzie kaszlą. Oznacza to, że transmisja człowiek-człowiek jest niestety bardzo łatwa.

Ale jest coś, co czyni tę historię naprawdę niepokojącą: artykuł wspomina, że radzieccy naukowcy eksperymentowali z tym, jak sprawić, by Yersinia pestis — bakteria wywołująca dżumę — była znacznie, znacznie bardziej śmiertelna. Bawili się w inżynierów genetycznych jednej z najbardziej znienawidzonych chorób w historii.

Tajny radziecki program broni biologicznej

Pozwól, żeby to do ciebie dotarło: istniała cała radziecka agencja poświęcona broniowaniu chorób. Nazywała się Biopreparat i działała głównie w ukryciu aż do lat dziewięćdziesiątych.

Według doniesień, radzieccy naukowcy tworzyli tam to, co nazywali „chimery" — genetycznie zmodyfikowane wersje dżumy łączące cechy różnych organizmów. Jedna szczególnie przerażająca wersja mieszała geny dżumy z toksynami mielinowymi. Rezultat? Gdy ofiary były leczone antybiotykami (normalna odpowiedź na infekcje bakteryjne), samo leczenie powodowało uwalnianie toksyn, co prowadziło do paraliżu.

Nie wiem jak ty, ale pomysł tworzenia choroby, która jest bardziej śmiertelna, gdy próbujesz ją leczyć, brzmi jak coś z koszmaru. A do tego — rzekomo tworzono podobne wersje z innymi patogenami, jak wenezuelskie zapalenie mózgu koni.

Najstraszniejsze? Te zmodyfikowane szczepy nigdy nie zostały faktycznie użyte. Związek Radziecki upadł, zanim to się stało. Ale badania nie zniknęły.

Dlaczego ten wypadek mnie niepokoi

Wróćmy teraz do tego rosyjskiego laboratorium w Irkucku. Według artykułu jest sklasyfikowane jako placówka poziomu bezpieczeństwa biologicznego BSL-3 — drugiego najwyższego poziomu izolacji. Takie laboratoria powinny obsługiwać naprawdę niebezpieczne patogeny z naprawdę rygorystycznymi protokołami bezpieczeństwa.

A jednak jakoś młoda naukowczyni i tak została narażona.

Nie próbuję tu siać paniki. Wypadki w laboratoriach się zdarzają i jedna śmierć od możliwej ekspozycji nie oznacza, że jesteśmy na skraju globalnej epidemii. Ale kontekst ma ogromne znaczenie.

Widzisz, jest jeszcze jedno miejsce wspomniane w artykułule: WIEKTOR. To laboratorium BSL-4 — najwyższy poziom bezpieczeństwa — również na Syberii, gdzie badane są jeszcze groźniejsze patogeny. Książka, do której odwołuje się tekst, „Wojna biologiczna: Scenariusz" Anni Jacobsen, bada, co mogłoby się stać, gdyby coś wydostało się z tej placówki.

I szczerze? Opisane scenariusze to coś, co sprawia, że chce ci się dowiedzieć więcej o przygotowaniu na wypadek awarii, nawet jeśli wcale tego nie chcesz.

Szerszy obraz

Oto co uderza mnie w tej całej sytuacji: żyjemy w czasach, gdy badania naukowe posunęły się tak daleko, że możemy dosłownie przeprojektowywać organizmy. To niesamowite dla medycyny, dla zrozumienia chorób, dla potencjalnego wyeliminowania zagrożeń dla ludzkości.

Ale oznacza to również, że potencjalne konsekwencje wypadków — lub co gorsza, celowego niewłaściwego użycia — są większe niż kiedykolwiek wcześniej.

Incydent z Irkucka przypomina nam, że te niebezpieczne patogeny to nie tylko teoretyczne dyskusje w podręcznikach. Są aktywnie badane w placówkach na całym świecie, w tym (szczególnie?) w miejscach o skomplikowanej sytuacji politycznej.

Powinniśmy być przerażeni? Prawdopodobnie nie. Ale czy powinniśmy zwracać uwagę na takie historie i poważnie myśleć o bezpieczeństwie biologicznym? Zdecydowanie tak.

Czasami zastanawiam się, co by się stało, gdyby jeden z tych zmodyfikowanych superpatogenów kiedykolwiek się wydostał. Scenariusze z tej książki rysują dość ponury obraz — społeczeństwo się rozpada, infrastruktura się załamuje, chaos rozprzestrzenia się szybciej niż jakakolwiek reakcja mogłaby nadążyć.

Miejmy nadzieję, że nigdy nie będziemy musieli sprawdzać, czy te fikcyjne scenariusze odpowiadają rzeczywistości.

Co myślisz o tej historii? Czy zmienia ona twoje podejście do bezpieczeństwa laboratoryjnego i broni biologicznej? Chętnie przeczytam twoje przemyślenia w komentarzach poniżej.

Źródło: https://www.popularmechanics.com/science/a74033608/russia-plague-lab-worker-dies/