İkiz Kuşlar: Aynı Görünen İki Farklı Tür

İlk okuduğumda ben de birkaç kez okumak zorunda kaldım açıkçası. Aynı görünen iki kuş grubu, ansızın farklı türler olarak sınıflandırılmış? Nasıl olur bu?

Anlatayım.

Aynı Kuş, Farklı Adalar

Yıllardır bilim insanları, Japonya'nın güneyindeki adalarda yaşayan tek bir kuş türü olduğunu düşünüyordu: İjima Ötleğeni. Küçük, zeytin yeşili, göçmen bir kuş. Öyle çok dikkat çekici bir yanı yok.

Ama mesele şu: bu kuşların bir kısmı Tokyo'nun hemen güneyindeki İzu Adaları'nda yaşıyordu, diğerleri ise yaklaşık 1000 kilometre ötedeki Tokara Adaları'nda.

Dış görünüşleri birebir aynıydı. Aynı boyut, aynı renk, aynı her şey. Ta ki araştırmacılar yaklaşık on yıl önce genetik analizlere başlayana kadar.

DNA sonuçları ilginçti. Az değil, ciddi şekilde farklıydı.

Tokara Ötleğeni Doğuyor

Bilim insanları sonraki yıllarda kazıyı durdurmadı. Tüm genomları incelediler, müze örneklerini karşılaştırdılar, kuş şarkılarını dinlediler. Sonuç aynıydı: Bu kuşlar aynı türün farklılaşmış popülasyonları değildi. Yıllardır yanlışlıkla tek tür sayılan iki ayrı türdü.

Ve işte karşınızda: Tokara Ötleğeni (Phylloscopus tokaraensis). Japonya'da yeni bir kuş türünün tanımlanmasının üzerinden tam 40 yıldan fazla zaman geçmişti. Keşfi yapanlar Uppsala Üniversitesi, Gothenburg Üniversitesi ve Japon kurumlarından araştırmacılardı.

DNA Olmasa Fark Edemezdik

İşin en çılgın tarafı bu: Bu kuşlar görünüşte farklı değil. Davranışlarında da dramatik bir ayrım yok. Şarkılarında ufak tefek farklar var ama onlar bile başta göze çarpmamış.

Uppsala Üniversitesi'nden Per Alström'in söylediği şu söz aklımda kaldı: "Küresel biyoçeşitlilik krizi döneminde, gizli kalmış biyoçeşitliliği ortaya çıkarmak için genetik yöntemlerin ne kadar kritik olduğunu gösteriyor bu."

Neden Önemli?

"İki benzer kuş türüymüş, ne olmuş?" diyebilirsiniz.

Mesele şu: koruma.

Her iki tür de küçük adalarda yaşıyor. Tokara Adaları on iki ada boyunca 100 kilometrekareden biraz büyük. Fårö (Gotland açıklarındaki ada) bile daha büyük.

Küçük ve sınırlı alanlarda yaşayan türler zaten savunmasız. Üstüne üstlük araştırmacılar her iki türün de genetik çeşitliliğinin çok düşük olduğunu buldu. Bu da demek ki çevresel değişikliklere, hastalıklara veya yaşam alanı kaybına karşı daha kırılganlar.

Şu an İjima Ötleğeni Hassas tür olarak sınıflandırılıyor ve Japonya'da Doğal Anıt olarak koruma altında. Ama artık iki tür olduğu biliniyor ve Tokara Ötleğeni'nin de en az onun kadar nadir olduğu anlaşılınca, her ikisinin de Hassas statüsü alması öneriliyor.

Daha Büyük Resim

Bu keşif düşündürücü. Acaba kaç tür daha gözümüzün önünde saklanıyor olabilir? Aynı görünüp de aslında ayrı ayrı evrimleşmiş kaç tür var?

Araştırmacıların vurguladığı gibi, genetik yöntemler gerçek biyoçeşitliliği anlamak için vazgeçilmez. Özellikle de dünya genelinde tür kaybının bu kadar yüksek olduğu bir dönemde.

Bu küçük ada kuşları belki gösterişli değil. Belki koruma kampanyalarının yüzü olacak kadar çekici değiller. Ama önemliler. Her türün bir işlevi var ve her türün yok oluşu geri döndürülemez bir kayıp.

Bir dahaki sefere bilim dünyasında küçük ve önemsiz görünen bir şey hakkında haber görürseniz, bu hikayeyi hatırlayın. Bazen en dikkat çekici keşifler gösterişli olanlar değil. Verilerin içinde saklı, birinin biraz daha yakından bakmasını bekleyenler.

Kaynak: ScienceDaily