Ikkita qush — bitta tur emas

Gap shundaki, dastlab bu xabarni o'qiganda ikki marta o'qishim kerak bo'ldi. Bir-biridan umuman farq qilmaydigan ikkita qush turi alohida turlar deb e'lon qilindi. Bu qanday bo'lishi mumkin?

Keling, batafsil to'xtalamiz.

Xato tushunilgan identifikatsiya

Olimlar uzoq yillar davomida Yaponiya yaqinidagi orollarda yashaydigan Ijima yaprakchirashi deb ataladigan bitta qush turi bor deb o'ylashgan. Bu mayda, zaytun rangli ko'chmanchi qush — umuman ajablanarli emas.

Lekin muammo shundaki, bu qushlarning bir qismi Tokiodan janubda joylashgan Izu orollarida, boshqalari esa 1000 kilometr uzoqlikdagi Tokara orollarida yashaydi.

Tashqi ko'rinishi bir xil — o'lchami, rangi, hamma narsasi bir xil. Ammo o'tgan o'n yilda tadqiqotchilar genetik tahlillar o'tkazganda, qiziq narsa aniqlandi: DNK farqli edi. Ozgina emas — sezilarli darajada farqli.

Yangi tur — Tokara yaprakchirashi

Shunday qilib, Tokara yaprakchirashi (Phylloscopus tokaraensis) rasman qushlar oilasiga qo'shildi. Yaponiyada yangi qush turi oxirgi marta 1982-yilda tasvirlangan edi — bu 40 yildan ortiq vaqt!

Bu kashfiyotni Uppsal universiteti, Goteborg universiteti va yapon ilmiy markazlaridan olimlar qilishdi.

Lekin menga eng qiziq narsa shu: agar DNK tahlillari bo'lmasa, biz bunga aslo shubha qilmasdik. Bu qushlar tashqi ko'rinishda farq qilmaydi. Asosiy dalil — ularning ashulasi — ham nozik farqlar bor, lekin ular dastlab sezilmasdi.

Uppsala universitetidan Per Alstrom to'g'ri dedi: "Bu global bioxilma-xillik inqirozi davrida yashirin tur xilma-xilligini aniqlash uchun genetik usullar qanchalik muhim ekanligini ko'rsatadi."

Bu nimaga muhim?

"Sizga nima uchun bu muhim?" deb o'ylashingiz mumkin.

Javob: himoya qilish.

Ikkala tur ham kichik orol yashash joylarida yashaydi. Tokara orollari juda kichik — atigi 100 kvadrat kilometrdan sal ko'proq. Bunday cheklangan hududda yashovchi turlar allaqachon zaif hisoblanadi. Bundan tashqari, tadqiqotchilar ikkala turning genetik xilma-xilligi juda past ekanligini aniqlashdi.

Hozirda Ijima yaprakchirashi "zaif" holatda va Yaponiyada Tabiiy Yodgorlik sifatida himoyalangan. Endi ikkita tur borligini bilib, Tokara yaprakchirashi ham shunday holatga ega bo'lishi kerak.

Kengroq manzara

Bu kashfiyot meni boshqa turlar haqida o'ylashga undaydi. Nechta "bitta" tur aslida alohida rivojlangan va bir xil ko'rinadigan ikkita yoki undan ko'p tur bo'lishi mumkin?

Olimlar fikricha, genetik usullar haqiqiy bioxilma-xillikni tushunish uchun juda muhim — ayniqsa hozirda tur yo'qolishi keng miqyosda bo'layotgan bir davrda.

Bu kichkina orol qushchalari romantik emas, ular himoya kampaniyalarining maskotlari emas. Ammo ular muhim. Har bir turning o'ziga xos roli bor, va yo'qolgan har bir tur — bu qaytarib bo'lmaydigan yo'qotish.

Keyingi safar kichik va muhim bo'lmagandek ko'rinadigan narsa ilm-fan yangiliklarida paydo bo'lsa, shu hikoyani eslang. Eng ajoyib kashfiyotlar ba'zan shovqinli bo'ladiganlar emas — ular ma'lumotlar ichida yashiringan, kimdir biroz chuqurroq qarashini kutayotgan bo'ladi.

Manba: ScienceDaily