Okyanus Dibinde Gezegeni Nefessiz Bırakan Keşif

Bu hafta karşılaştığım bir şey var, gerçekten ağzım açık kaldı.

Fotosentezi biliyorsunuz: güneş ışığı yapraklara çarpar, CO2 dönüşür, oksijen açığa çıkar. Biyoloji 101'in ta kendisi.

İşte bilim insanları şimdi okyanus tabanının benzer bir şey yaptığını keşfetmiş... Tek sorun var: orada güneş ışığı yok. Hiç yok. 4.000 metre derinlikte, mutlak karanlıkta.

Pasifik'teki Gizli Dünya

Hawaii ile Meksika arasında uzanan devasa bir bölge var: Clarion-Clipperton Bölgesi. Yüzölçümü 4,5 milyon kilometrekare—birçok ülkeden büyük.

Bu sualtı düzlüğünde trilyonlarca patates büyüklüğünde kaya parçası serpiştirilmiş. Bunlar sıradan kayalar değil. İçlerinde nikel, manganez, bakır, kobalt var—elektrikli araç pilleri için şart olan metaller.

Maden şirketleri yıllardır bu kayalara göz dikmiş. "Kayaların içindeki pil" diye de seslendirmişler.

Ama işte işlerin garipleştiği nokta burası.

Karanlıkta Üretilen Oksijen

İskoç Deniz Bilimleri Derneği'nden Andrew Sweetman on yıldır derin okyanuslardaki oksijen seviyelerini inceliyordu. Tuhaf bir şey fark etti: ne kadar derine inerse oksijen o kadar artıyordu. Bu mantığa aykırıydı.

Önce ölçüm aletlerinin bozuk olduğunu düşündü. Kim suçlasın ki? Fotosentez yapabilecek hiçbir canlının bulunmadığı zifiri karanlıkta oksijen seviyesi yükseliyordu?

Yıllarca kontrol edip durduktan sonra Sweetman ve ekibi sonunda buldular. Oksijeni kayaların kendisi üretiyordu. Fotosentez yoluyla değil—bilim insanları buna "karanlık oksijen" diyor.

Nasıl Oluyor Bu?

İşte burası gerçekten bilimkurgu gibi.

Bu kayalar milyonlarca yılda yavaşça büyürken, yüzeylerinde farklı metal birikintileri oluşmuş. Düzensiz kalıplar halinde biriken bu metaller doğal bir elektrik yükü yaratıyor. Sweetman bu kayaların yüzeyinde yaklaşık 0,95 volt ölçmüş. Bu voltaj, su moleküllerini elektroliz yoluyla parçalayabilecek güce yetiyormuş—oksijen de bu sürecin yan ürünü olarak açığa çıkıyor.

Bakterilerin işin içinde olmadığını kanıtlamak için tüm mikroorganizmaları öldürdüler. Oksijen yükselmeye devam etti. Suçu kayalar çekiyormuş meğer.

Bu beni gerçekten çıldırtıyor.

Her Şeyi Değiştiren Keşif

Şunun üzerine bir düşünün. Yeryüzündeki oksijenin ilk olarak siyanobakteriler gibi fotosentetik organizmalar tarafından üretildiğini varsayıyorduk. Ama okyanus tabanı yeri göğü bilmediğimiz bir süredir oksijen pompalıyorsa, aerobik yaşamın hikayesini baştan yazmamız gerekebilir.

Dünya'dan çıkıp Uzay'a bakınca da durum ilginçleşiyor. Satürn'ün uydusu Enceladus ya da Jüpiter'in Europa'sında benzer süreçler işliyor olabilir mi? "Karanlık oksijen" belki de uzayda yaşam arayışında bir ipucu.

Ama Bir Sorun Var

Ve işte beni gerçekten kaygılandıran kısım burası.

Bu kayalar artık sıradan bilimsel merak konuları değil. Yeşil enerji geçişi için altın madeni—kelimenin gerçek anlamında. Elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji depolama için bu metallere ihtiyacımız var ve maden şirketleri bunları çıkarmak için sabırsızlanıyor.

Ama şimdi bu kayaların gezegenimizin en karanlık, en ıssız köşesinde oksijen ürettiğini biliyoruz.

Yirmi beş ülke derin deniz madenciliğine ara verilmesini istiyor. Bilim insanları daha fazla araştırma süresi diliyor.

Ve bence haklılar.

Okyanuslarımızı henüz kazıyacak kadar bile tanımıyoruz. Bir şeyleri çözdük sandığımız her an, işte böyle bir şey çıkıp geliyor ve ne kadar az bildiğimizi hatırlatıyor. Derin deniz, Dünya üzerindeki bir uzay dünyası gibi.

Batarya malzemesi için deniz tabanını parçalamadan önce, keşfedilmemiş bir şeyi yok etmediğimizden emin olmamız gerekmez mi?

Düşüncelerim

Bu keşif beni gerçekten nerdçe duygulandırdı. Karada koşturup dururken doğayı çözdüğümüzü sanıyoruz, okyanus tabanıysa milyonlarca yıldır karanlıkta sessizce oksijen üretiyormuş farkında bile değilmişiz.

Bu, alçakgönüllü olmamız gerektiğini hatırlatmalı. Doğa sürprizlerle dolu. Belki kazıp çıkarmadan önce biraz dinlemeye başlasak iyi ederiz.

Siz ne düşünüyorsunuz? Derin deniz madenciliğine ara verilmeli mi? Yorumlarda beklerim, gerçekten merak ediyorum.