Mars'ta Bal Peteği mi? Curiosity'nin Şaşırtıcı Keşfi

Mars'ta ilginç bir şey oldu ve kafamı epey meşgul ediyor.

NASA'nın Curiosity araştırma aracı, "Valle Grande" adı verilen bir vadide ilerlerken — isim verme konusunda NASA bilim insanlarının dramatik bir tutkusu var galiba — karşısına beklenmedik bir şey çıktı. Görev ekibinin tamamı durup "Bu ne?" dedi.

Bal Peteği. Mars'ta.

Tabii gerçek bal peteği değil, ama roverin kameraları yerde muhteşem poligon şekilleri yakaladı. Bir nevi bal peteği ızgarası gibi, ama Mars yüzeyine donmuş halde. Her bir altıgenimsi şekil yaklaşık 4-8 santimetre genişliğinde ve roverin görebildiği her yöne uzanıyor. 360 derecelik bir manzara bu.

"Curiosity'nin gözünden pek çok büyüleyici manzara gördük ama bu poligon denizi nefesimizi kesti," diyor görevin proje bilimcisi Ashwin Vasavada. Hakikaten öyle olmuş.

Bu Şekiller Nasıl Oluşmuş?

İşin ilginç yanı, bilim insanları daha küçük versiyonlarını daha önce de görmüşler Mars'ta. Ama hep izole bölgelerde. Hiç böyle bir deniz boyunca değil.

Peki bu bal peteği etkisi nasıl oluşuyor?

Birkaç farklı açıklama var. Biri basit: kuruyan çamur. Bir su birikintisi kuruyunca altıgen şeklinde çatlaklar oluşur ya, aynı mantık ama çok daha büyük ölçekte.

Bir diğer ihtimal: sıcaklık döngüleri. Milyonlarca yıl boyunca Mars ısınıp soğumuş, bu da toprağı geometrik şekiller halinde kırmış olabilir. Gömülü tortul tabakaların sıkışması ve su salması da bir seçenek.

Ama açıkçası kimse tam olarak bilmiyor henüz. Ekip hâlâ kimya ve şekiller üzerinde çalışıyor. Belki biraz beklemek gerekecek. Ama bu belirsizlik, uzay keşfini heyecanlı kılan şeylerden biri işte — hâlâ çok gizem var.

On Dört Yıllık Sürpriz

Bu keşif, Curiosity'nin uzun keşif listesinin son halkası. Rover, 2012 yılının Ağustosundan beri Mars'ta dolaşıyor. Dört yıldızlık bir gezegende on dört yıl geçirmiş ve hâlâ şaşırtıyor.

Yüzeyde sülfür kristalleri bulmuş, atmosferden geçip yüzeye ulaşan göktaşları keşfetmiş. Mount Sharp'ın eteklerinde — Curiosity 2014'ten beri tırmandığı 5 kilometrelik dağ — antik göllerin ve akarsuların izlerini sürmüş.

Mars'ın eskiden bugünkü gibi kuru, cansız bir yer olmadığını artık biliyoruz. Su vardı, akıntılar vardı.

Bir de şu var: rover o dönemlerden kalan kimyasal izler buldu. Yaşamın temel yapı taşları sayılan karbon bazlı moleküller. RNA ve DNA'nın öncüleri yani.

Bilim insanları bu moleküllerin canlı organizmalardan mı geldiğini yoksa jeolojik süreçlerin ürünü mü olduğunu kesin söyleyemiyor. İkisi de masada. Ama şunu biliyoruz: milyarlarca yıl önce Mars, teorik olarak yaşamı destekleyebilecek koşullara sahipti. Su vardı, kimya vardı.

Daha Büyük Resim

Curiosity her yeni şey bulduğunda, güneş sisteminde başka yerde yaşam olup olmadığına dair bulmacaya bir parça ekliyor. Bu bal peteği manzarası sadece görsel bir tuhaflık gibi durabilir ama aslında Mars'ın jeolojik tarihi hakkında önemli şeyler anlatıyor olabilir. Su nasıl hareket etmiş, iklim milyarlarca yılda nasıl değişmiş, bugünkü yüzey hangi süreçlerle şekillenmiş — bunların hepsine dair ipuçları var.

Ve şunu düşününce seviniyorum: on dört yıl sonra hâlâ sürprizlerle geliyor. Başka bir gezegene robot gönderiyoruz ve o gezegen bize hiç beklemediğimiz şeyler gösteriyor.

Sevgili küçük rover, yoluna devam et. Belki biraz daha tuhaf Mars coğrafyası fotoğrafı atarsın — izlemeye hazırım.