Evrenin Gizli Sızıntısı: Beşinci Boyut ve Karanlık Boyut Teorisi
Gece evinizde yürüdüğünüzü hayal edin. Duvarların yerini biliyorsunuz, zemin sağlam, her şeye hakimsiniz. Peki ya gerçekliğin dokusuna gizlenmiş, fiziksel olmayan bir "kapı" olsaydı? Ya dünyamız, göremediğimiz bir boşluğa doğru sürekli sızıyor olsaydı?
Bu senaryo kulağa bir Christopher Nolan filmi gibi geliyor olabilir ama fizikçiler için bu, çözülmesi gereken çok ciddi bir problem.
Matematik Neden Tutmuyor?
Bilim insanlarının beşinci bir boyut aramalarının tek bir sebebi var: Evren anlayışımızdaki devasa bir hata.
Şu an fizik dünyasında iki ana kavramla karşı karşıyayız. Bir yanda atom altı parçacıkların nasıl davrandığını açıklayan Standart Model, diğer yanda ise evrenin genişlemesini sağlayan gizemli Karanlık Enerji var.
Sorun şu: Hesaplamalar birbirini tutmuyor. Mevcut denklemlere göre karanlık enerjinin inanılmaz derecede büyük olması gerekiyor. Ancak teleskoplarla gökyüzüne baktığımızda gördüğümüz değer, beklenen değerin yanında çok küçük kalıyor. Bir kahve fincanının 20 kilo gelmesi gerektiğini hesaplayıp, fincanı elinize aldığınızda bir tüy kadar hafif olduğunu görmeniz gibi bir durum bu. Matematik bozuk ve fizikçiler bozuk matematiği hiç sevmez.
Karanlık Boyut Senaryosu
Ignatios Antoniadis ve Dieter Lüst adlı araştırmacılar, bu soruna hem çok çılgınca hem de çok zarif bir çözüm öneriyor: Karanlık Boyut.
Bu teoriye göre, bizim dört boyutlu gerçekliğimiz (yukarı-aşağı, sağ-sol, ileri-geri ve zaman) aslında beşinci bir boyuta "sızıyor".
Peki, bu boyut ne kadar büyük? Sicim teorisindeki çoğu modelde ekstra boyutlar mikroskobik, yani gözle görülemeyecek kadar küçüktür. Ancak bu araştırmacılar farklı bir şey söylüyor. Beşinci boyutun yaklaşık bir mikron genişliğinde olduğunu öne sürüyorlar. Bir mikron, bir bakterinin büyüklüğüne eşittir. Atom altı parçacıkların dünyasında bir mikron, devasa bir boşluk demektir. Küçük bir stüdyo daireniz olduğunu düşünün; duvarın hemen arkasında devasa bir balo salonu olduğunu keşfediyorsunuz. İşte bu boyut tam olarak böyle bir şey.
Her Şeyi Değiştirecek Olan Nedir?
Bu teori "UV-IR karışımı" denilen bir ilkeye dayanıyor. Normalde fizikçiler, çok küçük ölçekteki kuantum dünyası ile çok büyük ölçekteki evren fiziğinin birbirinden bağımsız olduğunu varsayar.
Ancak beşinci boyut varsa, bu iki dünya birbirine bağlıdır. Karanlık enerjinin bize bu kadar küçük görünmesinin sebebi, enerjinin bu ekstra boyuta sızarken "seyrelmesi" olabilir. Tıpkı geniş bir zemine dökülen suyun, alan genişledikçe incelmesi gibi.
Eğer bu teori kanıtlanırsa, bilim insanlarının onlarca yıldır peşinde koştuğu "Her Şeyin Teorisi" olan Sicim Teorisi için de en büyük kanıt elde edilmiş olacak.
Kanıtlayabilir miyiz?
Bu sadece tahtaya çizilen teorik bir denklem değil. Deneyciler şimdiden "kısa mesafeli" yerçekimi sapmalarını aramaya başladı. Eğer yerçekimini mikroskobik ölçekte test edersek ve beklediğimizden daha güçlü veya zayıf davrandığını görürsek, boyutumuzun sınırına ulaşmış demektir.
Aslında bir anahtar deliğinden öteki odayı görmeye çalışıyoruz. Beşinci boyut gerçek bir fiziksel alan mı yoksa sadece matematiksel bir çözüm mü, zamanla öğreneceğiz. Ancak kesin olan bir şey var: Evren, hayal ettiğimizden çok daha büyük ve çok daha "sızdırgan".