"İğrenç" mi Dediniz, Yoksa "Devrim Niteliğinde" mi?

Sahneleri kuruyorum: Bir araştırma gemisinde rutin bakım yapılıyor, biri dümen şaftının içine bakıyor ve... tuhaf siyah çamur görüyor. Normal bir insan "bleah, ne iğrenç" deyip günü geçiştirirdi. Ama Doug Ricketts, Minnesota'daki Büyük Göl Gözlemevi'nin denizcilik müdürü merakını bastıramadı. Numuneyi topladı ve Duluth'taki Minnesota Üniversitesi'nin biyologlarına götürdü. Sonuç? Yıl boyu alacağı kararlar arasında en iyilerinden biri oldu.

Kimse Bunu Beklemiyordu

İşin sarpa sardığı yer burası. Araştırmacılar bu gizemli maddecik—adını "ShipGoo001" koymuşlar mizahtan dolayı—incelemeye başladıklarında, bir şey bulmayacaklarını sandılar. Sadece adi bir çöpten ve çürümeye bağlı materyalden ibaret olacak diye. Oysa DNA bulmuşlar. Hasarlı değil. Eksik değil. Hiç kimsenin kayıtlarda görmediği yaşayan organizmalardan elde edilen tam genom verileri.

Keşfedilen mikroplardan biri tamamen yeni bir "archaea" (arca) grubunu temsil ediyor. Mikrobiyoloji sınıflandırması konusunda serbest zamanını harcayan yoksa merak etmeyin—bu, yaşam ağacında hiç fark edilmeyen yeni bir dal bulmuş gibi bir şey. Ayrıca yeni bir bakteri filümü (filum) de ortaya çıkıyor. Burası sadece yeni bir tür değil—biyoloji açısından sanki kendi şehrinizde var olduğunu düşündüğünüz bir kentin tamamen yeni bir mahhallesini keşfetmeye benziyor.

Peki Bunu Nasıl Açıklar?

En çıldırtıcı kısım şu: Oksijen sevmeyen bu mikroplar, oksijenden zengin Büyük Göller sularında zaman geçiren bir geminin içinde nasıl gelişti? Ön görüş basit aslında—bu canlılar muhtemelen dümen mekanizmasını yağlamak için kullanılan yağlar içinde uyku halindeydi. Koşullar hazır olduğunda—sıcak, sabit ve oksijensiz—uyanmış ve yeni evlerinde küçük bir şölen düzenlemişler.

Garip bir hatırlatma bu aslında: insanlık gezegene kuruluşlar yayıyor ve içinde ne yaşıyor diye sorgulamıyor bile. Hidrotermal fissürler ve sıcak kaynaklar bu konuda değişkenlik gösteriyor, ama görünüşe bakılırsa bir geminin dümen bölgesi de eşit derecede heyecan verici.

Neden Önemli Olduğu

Beni heyecanlandıran şu: Bu yeni mikroplardan bazıları metan üretebiliyor. Kulağa iğrenç geliyor belki, ama metan biyoyakıt yapımında kullanılıyor. Potansiyel olarak yenilenebilir enerji kaynağı gemi çamurunda saklanıyor. Kim bilebilirdi?

Fakat pratik uygulamalarının ötesinde, bu keşif bilimin nasıl işlediğini gösteriyor. Araştırmacılardan Cody Sheik söylediği bir şey beni etkiledi: Bilim insanlarının etrafı görüp merak etmeleri için zamanları yok. Daima hibe tarihi, tamamlanacak proje, yayınlanacak makale vardır. Keşif uğruna keşif? Lüks sayılır.

Oysa bütün bu keşif, biri çamuru çöpe atmak yerine oyuncu ve meraklı davranmaya karar verdiği için oldu. "ShipGoo001" felsefesi basitçe şu kanıtı sunuyor: bazen en iyi bilim kötü sorular sormaktan ve meraktan doğar.

Gelecek Bulanık

Araştırma ekibi numuneden 20 farklı genom yapısını yeniden oluşturmuş ve genetik verilerini herkese açmayı planlıyor. Bu sayede dünyanın dört bir yanındaki bilim insanları bu yaşayanların ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve neler öğrenebileceğimizi sorgulamaya başlayabilir. Bulgularını derli toplu bir dergiye göndermişler, yani herkes Büyük Göller'in en yağlı keşfı hakkında okuyabilecek.

En iyi tarafı? Bu muhtemelen tek bir olay değil. ShipGoo001 bir geminin dümen şaftında yalnız değilse, kargo gemilerinin balast tankında, yağ boru hatlarının içinde veya yüzen araştırma istasyonlarının su arıtma sisteminde ne yapıyor olabilir? İnsan yapısı sistemlerin tamamının mikrobiyolojik sakinler için apartman kompleksleri olduğunu keşfetmenin eşiğinde olabiliriz.

Açıkçası, ben bunu seviyorum. Sürekli neyi yok ettiğimiz konusunda kaygılı bir dünyada, hayatın hiç bakmadığımız yerlerde başarı bulabildiğini öğrenmek güzel.