İplerin Yokluğu: Özgür Tırmanışın Tehlikeli Çekiciliği

Dürüst olayım: Alex Honnold'un Taipei 101'de halat olmadan tırmanacağını duyduğumda, hayran mı kalmalıyım yoksa çıldıracak mıyım bilemedim. Muhtemelen ikisi birden.

Özgür solo tırmanışı bilmiyorsanız, şöyle düşünün: Avuçlarınızı terletecek kadar yüksek bir duvar var. Tırmanıyorsunuz. Ama ip yok. Kemer yok. Emniyet ağı yok. Sadece siz, kaya (ya da bu durumda bina) ve sizi sabırla bekleyen yerçekimi. Tek bir küçük hata bekliyor.

O Sayılar Kişiyi Düşündürüyor

Şu rakamlar okuduğumda aklımda kaldı: uzmanlara göre özgür solo kazaları neredeyse her zaman ölümle sonuçlanıyor. Bazen değil, neredeyse her zaman.

Bunu bir an düşünün.

Colorado, Boulder'daki Flatirons bölgesi 1950'lerden bu yana özgür solo tırmanışlarında 33 ölüme tanık oldu. Otuz üç. Bu sadece bir istatistik değil—her birinin hayalleri, aileleri olan gerçek insanlar. Sonuna kadar yeteneklerinin yeteceğine inanmışlar.

Asıl rahatsız edici olan şu: bu kazalar dikkatsiz acemilerin başına gelmiyor. Tırmanan kişi bir anlığına odaklanmayı kaybediyor. Sadece saniyenin bir kıpalığına. Yer ile hava arasında hiçbir şey yokken, bir anlık dikkat dağılması yeterli.

Neden Yapıyorlar?

Gece uyuyamadığım sorulardan biri bu.

Tırmanış dünyasında özgür solo yapanlar çok az. Bazıları deniyor ama hayatını bu işe adayanlar parmakla gösterilecek kadar az. Onlar için mesele cesaret değil, daha derin bir şey.

Kimisi doğayla başka hiçbir şeyin sağlayamayacağı bir bağ kurduklarını söylüyor. Ekipman yok, ip yok—tamamen şimdide olmaya zorlanıyorsunuz. Her tutamak önemli. Her ayak basışı yaşam ya da ölüm. Akşam ne pişireceğinizi veya göndermediğiniz o e-postayı düşünmeye yer yok.

Başkaları bunu ruh sağlığıyla mücadele etmenin bir yolu olarak tanımlıyor. İstenen odaklanma, tırmanış sırasında kaygıya veya depresyona yer bırakmıyor. Bir tırmanan kişi bunu "karışık bir zihni sakinleştirmenin en iyi yolu" olarak nitelendirdi.

Kimileri de basitçe kendi korkularıyla yüzleşmek için yapıyor. Dehşetin gözlerinin içine bakıp ilerlemeye devam edebileceklerini kanıtlamak için.

Kimsenin Konuşmadığı Tartışma

İşte burası karmaşık hissettiğim yer.

Netflix "Free Solo" belgeselini yayınladığında—Honnold'un tarihi El Capitan tırmanışını anlatan film—bir nevi özgür solo rüzgarı estirdi. Herkes denemek istedi. Videolar viral oldu. Daha önce özgür solo yapmamış tırmananlar birbirine benzer halat-sız tırmanış videoları paylaşmaya başladı.

Ve insanlar öldü.

Eleştirmenler—hem tırmanış camiasından hem dışından—bu başarıların gösterilmesinin kaçınılmaz olarak ölümcül bir şeyi cazip hale getirdiğini savunuyor. Haklılar. Özgür solo tırmanışı eğlence haline getirdiğinizde, Honnold gibi birinin yetkinliğine, eğitimine ve zihinsel hazırlığına sahip olmayan taklitçileri ilham ettirme riskini alıyorsunuz.

Öte yandan, özgür solo tırmanış yeni bir şey değil. 1800'lerin sonlarında tırmanışın doğuşundan beri var. Haberleri yasaklamak insanları durdurmaz—sadece topluluk tartışmasından gelebilecek güvenlik eğitimi olmadan yapmalarına neden olur.

Temiz bir cevabım yok. Sadece her viral videonun her zaman düşünmediğimiz bir sorumluluk taşıdığını kabul etmeye değer olduğunu düşünüyorum.

Mutlak Odaklanma Sanatı

Özgür solo tırmanış beni en çok fiziksel zorluk değil, zihinsel zorluk olarak şaşırtıyor.

Honnold tırmanışa nasıl yaklaştığını anlatmıştı. Her tutamağı, her ayak basamağını ezbere bilir. Tüm rotayı, gözlerim kapalı tırmanabilecek kadar tekrar tekrar hayal eder. Duvarda olduğunda ise evreni unutturan bir odaklanma haline girer—var olan tek şey bir sonraki harekettir.

Bu aslında hepimizin öğrenebileceği bir şey.

Günlük zorluklarımıza o düzeyde bir varlıkla yaklaşıyor muyuz hiç? Son ne zaman yaptığın şeye o kadar odaklanmıştın ki geri kalan her şey... yok oldu?

Özgür solo tırmananlar çoğumuzun hayatı boyunca aradığı bir şeyi başarmış: tamamen, eksiksiz şimdide olabilme becerisi.

Ödünç Alınmış Bir Zaman mı?

Özgür solo camiasının üzerinde asılı duran rahatsız edici bir gerçek var: kazanılması imkansız bir oyun oynuyorlar.

İstatistiksel olarak, ne kadar uzun süre özgür solo yaparsanız, o ölümcül hatayı yapma olasılığınız o kadar artıyor. İnsanlar mükemmel olmak için tasarlanmamış. Yoruluyoruz. Dikkatimiz dağılıyor. Kötü günlerimiz var.

Yine de özgür solo tırmananlar tırmanmaya devam ediyor.

Belki mesele bu. Belki hayatın kendisi, bizi korkutan şeyleri—özellikle de onları—yapmakla ilgili. Belki risk, anlamı veren şey.

Ne Düşünüyorsun?

Dürüst olayım: kendimce bir merdiveni bile halatsız tırmanmayı hayal edemiyorum. Midem bulanıyor düşününce.

Ama bu tırmananların sahip olduğu özveriye, yeteneğe ve salt zihinsel disipline saygı duyabiliyorum. Ve ölümle yüzleşmeye—daha büyük bir şey peşinde koşmak için—devam etme istekliliklerinde düşünmeye değer bir şey olduğunu düşünüyorum.

Bir dahaki sefere seni korkutan bir zorlukla karşılaştığında, özgür solo tırmananları hatırla. Korkunun bir duvar olmak zorunda olmadığını—bir kapı olabileceğini.

Şimdi ben gideyim, kemerimi bir sarılayım. Belki de halatlı, güvenli, tamamen ekipman bağımlısı bir hobiye yönelirim... ne bileyim... pul toplamak gibi?

Özgür solo tırmanış hakkında ne düşünüyorsun? Sanat mı, spor mu, delilik mi—yoksa bunların arasında bir yerde mi? Yorumlarda bakış açını duymak isterim.