Hashoratlar bilan ovqatlanish — bu qadimgi odatlar qanday yo'qolgan?

Siz ham hashoratli ozuqa barini ko'rganda yuzingizni burishtirasizmi? Balki bu his qadimiyroq bo'lishi mumkin, biz o'ylagandan ham chuqurroq.

Ispaniyalik olimlar guruhi bu savolni juda an'anaviy usulda tekshirdi — ular 33 ming yillik tish tosishi tahlil qilishdi. Ha, to'g'ri eshitdingiz. Qadimgi odamlarning tishlarida to'plangan zax — bu ularning qanday ovqat yeganini aniqlashga yordam beradi.

Nimani topdilar?

Olimlar Yevrosiyo bo'ylab 745 kishi tishidagi zaxni o'rgandilar. Natijalar qiziqarli edi: zamonaviy yevropaliklar hashoratlar bilan ovqatlanishni praktika qilishmagan. Bundan ham qiziqroqi — insect hazm qilish qobiliyatimiz taxminan 9 ming yil oldin, qishloq xo'jaligi boshlanganda, pasaya boshlagan.

"Hashorat yemaslik faqat yaqin davrdagi madaniyat yoki din bilan bog'liq emas," dedi tadqiqot rahbari Pablo Librado. "Buning chuqur evolyutsion tarixi bor."

Neanderdallar haqida

Ammo bu yerda qiziqarli jihat bor. Neanderdallar — bizning qadimgi qarindoshlarimiz — hashoratlarni bizdan ko'ra ko'proq yegan.

Ularning tishlarida hashorat DNKs darajasi yuqori bo'lgan. Shimpanzelarnikiga o'xshash darajada. Eng ko'p uchraydigan qoldiqlar — pashsha va chaqanlar. Olimlar fikricha, neanderdallar hayvonot jasadlarini iste'mol qilgan, ularning ichida pashsha lichinkalari bo'lgan.

Genetik jihatdan esa neanderdallar va denisovanlar hashoratlarni hazm qilish uchun yaxshiroq moslangan edi.

Tropik mintaqalarda nima bo'ldi?

Tadqiqot yana bir muhim qonuniyatni ko'rsatdi: tropik mintaqalardagi odamlar hali ham hashoratlarni hazm qilish genlarini saqlab qolgan.

Shimolga qarab harakatlanganda bu genlar yo'qolgan. Sababi oddiy:

• Tropiklarda hashoratlar — termitlar, chigirtkalar — yil davomida ko'p
• Ular barqaror ozuqa manbai
• Shimolda esa hashoratlar mavsumiy, qishloq xo'jaligi esa ishonchliroq

Shunday qilib, minglab yillar davomida shimoliy aholi ham hashorat yeyish amaliyotini, ham genetik qobiliyatni yo'qotgan.

Bu bizga nimani anglatadi?

Bu tadqiqot bizga ovqatlanish madaniyati haqida chuqurroq o'ylashga majbur qiladi.

G'arbiy jamiyatlar hashoratlardan qochishni faqat madaniyotiy yoki psixologik omil deb hisoblaydi. Ha, albatta, madaniy jihatlar bor.

Ammo bu ilmiy ma'lumotlar boshqacha qarashni taklif qiladi. Bizning jirkanishimizning ildizlari chuqur — organizmimiz hashoratlarni ozuqa sifatida talab qilmaslikka moslashgan.

Endi esa iqlim o'zgarishi tufayli oziq-ovqat tizimi qiyinlashmoqda va tadqiqotchilar hashoratlarni barqaror oqsil manbai sifatida taklif qilmoqda. Bizdan esa minglab yillar davomida DNKimizga yozilgan qarshilikni yengish so'ralmoqda.

Shunday ekan, g'arbiy mamlakatlarda hashoratli cookiesdan qochish tabiiy ekan!

Yorug'lik bor

Ammo umidsizlanishga hojat yo'q. Bu tadqiqot shuni ko'rsatadiki, biz hashorat yeyishdan bioloji jihatdan ojiz emasmiz — faqat amaliyotdan uzoqlashganmiz.

Yetarli vaqt va madaniy o'zgarishlar bilan, kelajak avlodlari pashshaliNonlarni shunday yeyishi mumkin, bizning sushi kabi — uni ham bir paytlar g'alati deb hisoblashardi.

Har holda, bu tadqiqot bizning evolyutsion o'tmishimizga qiziqarli oyna. Bu yozda pashshani qo'lansa, esimda tutaman — mening ajdodlarim lichinkalarni xushxo'r edilar. Mening yevropalik ajdodlarim esa... buni unutib yuborgan.

Va rostini aytganda, men bu oilaviy an'analarning tarixda qolishini yoqtiraman!

Sizning fikringiz qanday? Hashoratlarni oziq-ovqat sifatida sinab ko'rgan bo'lur edingizmi yoki ick omali hali juda chuqurми?