Zehirli Hasta: Tıp Tarihinin Çözülmemiş Gizemi
Bazı olaylar öyle kalmıştır ki insanın bildikleri tamamıyla sarsılır. Riverside Genel Hastanesi'nde 19 Şubat 1994'te yaşananlar tam da böyle bir hikayedir.
Sıradan Bir Gece Anormale Dönüşüyor
Acil servisinde başladı her şey. Otuz bir yaşındaki Gloria Ramirez ambulansla hastaneye getirildi. Rahim ağzı kanserinin son dönemini yaşıyor, bulantı ve kusma çekiyor, kalp atışı tehlikeli hızda çalışıyordu. Ekip hemen harekete geçti. Eğitimli profesyoneller biliyordu ne yapması gerektiğini.
Ama sonra garip şeyler başladı olmaya.
Hemşire Susan Kane kan örneği alırken burnunu kıstırdı. Amonyak mı kokusuydu bu? Dakika sonra tıbbi asistan Julie Gorchynski enjektörde garip bir şey gördü—hasta kanında sarımsı renkli tanecikler. Kane yere yığıldı. Sonra Gorchynski. Sonra solunum terapisti Maureen Welch de aniden kaslarını kontrol edemez hale geldi.
Ramirez hastaneye gelmesinden bir saat sonra öldü. Hikaye burada bitmeliydi. Ama bitmedi.
Hastane İçinde Panik
Gece ilerledikçe daha fazla çalışan kendini kötü hissetmeye başladı. Sonuç: acil serviste çalışan 37 kişiden 23'ü belirtiler gösterdi. Bu sadece birkaç kişinin baygın hissetmesi değildi. Tam bir tıbbi felaket yaşandı.
İnceleme başladı derhal. Otopsi yapıldı. Örnekler ulusal laboratuvara gönderildi. İtfaiye ekipleri hastaneye çağrıldı. Medya Ramirez'i "zehirli kadın" olarak adlandırdı. Bir insanın trajedisini sansasyonel bir gizemine çevirdi.
Ortaya Atılan Teoriler
İlk resmi açıklama kitlesel histeriydi. Evet, ciddi söylüyorum. Çalışanlar birbirlerini etkileyerek hastalıklarının gerçek olmadığını unutup hastalanmış gibi davrandılar diye düşünüldü.
Fakat bu açıklama tutmadı. Özellikle de Maureen Welch gerçekten kas kontrolünü kaybetmişti. Buradan başka bir şey vardı.
Hastane yönetimi başka yöne baktı: ya bina kendisiyse sorunun sebebi? Kanalizasyon gazının acil servise sızdığı bulundu. Ama bu da eksik hissettirdi.
Kimya Mühendisliği Çıkıyor
Lawrence Livermore Laboratuvarı'ndan gelen açıklama akıl almaz gelmekle beraber mantığa uydu.
Ramirez ağrı kesici bir krem kullanıyordu. Bu kremde dimetil sülfoksit (DMSO) diye bir kimyasal vardı. Kan tahlili sırasında ilginç bir şey oldu: paramediklerin verdiği oksijen DMSO ile bağlandı ve dimetil sülfon oluştu.
İşte çıkmazı: dimetil sülfon daha da ileri giderek dimetil sülfata dönüşebilir. Bu ise gerçek bir sinir gazıdır. Kan çekildiğinde bu toksik madde enjektörden buharlaşıp çevrede olan insanları zehirlemiş olabilirdi.
Semptomlar tuttu. Bilim tuttu. Başka hiçbir şey açıklanmadı.
Ama Bir Sorun Var
Tabi ki sorun var.
Bilim insanları bunu incelediklerinde "Kağıt üzerinde haklısınız ama..." dediler. Gerekli kimyasal reaksiyonlar çok özel koşullar altında gerçekleşmeli. Bu olasılığın ise neredeyse imkansız olduğunu düşünen uzmanlar çok.
Yıllar geçti. Hiç kimse kesin olarak ne olduğunu bilmiyor. Bazen gerçek bizim bulduğumuz herhangi bir açıklamadan daha tuhaf olabilir.
İnsani Yön
Bilim insanları reaksiyonları tartışırken Gloria Ramirez'i unutmak kolay. "Zehirli kadın" değildi o. İki çocuğunun annesi, birilerinin kızı ve ablasıydı. Terminal kanser tanısı almıştı. Yardım istemeye gelmişti ve öldü.
Medya çılgınlığı onun ölümünün ardından—manşetler, gizem üzerine odaklanma—asıl önemlinin üzerini kapattı. Gloria bir tıbbi yapboz değildi. Hatırlanmayı hak eden bir insandı.
Nisan 1994'te iki ay sonra ailesi anma törenini düzenlediler. Dokuz ve on iki yaşındaki çocukları annelerine veda ettiler. Gazeteler o zamana kadar başka hikayelerle meşguldü.
Buradan Neler Öğrenebiliriz
Riverside Olayı bize hatırlatır: bilgimiz ve teknolojimiz ne kadar ileri olursa olsun dünya hala bizi şaşırtabilir. Tıp harikadır fakat mükemmel değildir. Bilim çoğu şeyi açıklar ama hepsini açıklayamaz. Ve bazen hikayenin en önemli kısmı gizem değil, ortasında duran insandır.
Belki de 19 Şubat 1994'te tam olarak ne olduğunu asla öğrenmeyiz. Ama bu belirsizlik kötü bir şey değildir. İnsan yüce gördüğümüz şeyleri alçak tutar. Merak ve şaşkınlığa hala yer vardır dünyada. Acil servislerde, laboratuvarlarda, her yerde.