Dünyanın En Eski Atası Hakkında Bildiğimiz Şeyler Değişiyor

Soyağacınızı arıyor olduğunuzu düşünün ama 4,2 milyar yıl gerisine gitmeniz gerekiyor. Bulacağınız ata da tek hücreli bir canlı. İşte bilim insanları bunu yapabilmişler ve sonuçlar gerçekten şaşırtıcı.

Bahsedilen şey LUCA—Evrensel Son Ortak Ata. Yani tüm hayatın buradan başladığını söylemek yanlış olmaz. Bağırsaklarındaki bakteriler, okyanustaki balinalar, şu anda bu yazıyı okuyan sen—herkes bu bir canlıya kadar geriye gidiyor.

Hayat Gerçekten Ne Zaman Başladı?

Bilim insanları uzun süre LUCA'nın 4 milyar yıl önce ortaya çıktığını düşünüyordu. Antika gibi duruyor ama aslında Dünya oluştuktan sonra 600 milyon yıl sonra geldi. Hiç de erken değil.

Ama son yapılan çalışma bunun yanlış olduğunu gösteriyor. Araştırmacılara göre LUCA aslında 4,2 milyar yıl önce burada yaşıyor olabilirdi. 200 milyon yıllık fark küçük görünse de jeoloji açısından bu çok şey demek.

O zaman Hadean Dönemine rastlıyordu—adını Cehennemden alan bu dönem adını boşuna almamış. Dünya sürekli yanardağ patlamalarıyla titriyordu, sabit kıtaları yoktu, hava da seni anında öldürürdü. Bu LUCA'nın yaşadığı yer.

Peki Bilim İnsanları Bunu Nasıl Öğrendiler?

4 milyar yıl önceki bir canlı hakkında ne bilebiliriz ki fosil diye bir şey yok? Cevap oldukça akıllıca.

Araştırmacılar bugünkü canlıların genlerini karşılaştırdı ve DNA'da oluşan küçük değişiklikleri—mutasyonları—saydı. Sonra matematiksel modeller kullanarak geriye doğru gittiler ve ortak atanın ne zaman yaşamış olması gerektiğini hesapladılar. Tıpkı genetik arkeoloji gibi.

Bristol Üniversitesi'nden araştırma lideri Edmund Moody'nin açıklaması çok mantıklı: genler canlılar arasında değişebiliyor. Bu yüzden bilgisayar modelleri çok karmaşık olması gerekti.

En İlginç Kısım: İlkel Bağışıklık Sistemi

Araştırmacılar sadece LUCA'nın ne zaman yaşadığını bulmakla kalmadılar. Onun nasıl bir canlı olduğunu da bulmaya çalıştılar.

Bundan sonrası gerçekten şaşırtıcı: LUCA'nın bağışıklık sistemi vardı.

Bunun üzerinde bir saniye düşün. Hayat yeni yeni başlıyordu ama bu eski mikroba virüslere karşı savunması mevcuttu. Rasgele kendini çoğaltmıyor, biyolojik güvenlik önlemleri vardı. LUCA ilkel virüslere karşı savaşıyordu.

LUCA Yalnız Değildi (Ve Bu Önemli)

Araştırmacılar başka bir şey de bulmuş: LUCA muhtemelen üreyip yaşayan diğer mikroplerik bir ekosistemde vardı.

Bu ilkel ata atık üretiyordu ve bu atık başka mikropların—örneğin methan üreten metanogenler—yiyeceği oluyordu. Yani hayat zaten kendini geri dönüştürüyordu. LUCA çevresini değiştiriyor ve bir tür besin zinciri oluşturuyordu. Dünya bu kadar genç iken bile böyle bir sistem! İnanmak zor.

Bunun Manası Ne?

LUCA bildiğimiz en eski ortak ata ama bilim insanları hâlâ cansız maddeden canlıya geçişi tam anlamıyor. Kimya nasıl biyoloji oldu? Genç bir Dünya'da basit kimyasallar nasıl canlı olacak kadar karmaşık hale geldi?

Araştırma budur işte. LUCA'yı daha geride bulduk, onun nasıl bir şey olduğunu daha iyi anladık. Ama hayatın çıkış noktası hâlâ bilimin en büyük soru işaretlerinden biri.

Beni mest eden şey şu: günümüz genetiğini kullanarak milyarlarca yıl öncenin hikâyesini okuyabiliyoruz. DNA'ya yazılmış olan geçmişi çözümlüyoruz. Birkaç on yıl önce bunu yapabileceğimize kimse inanmazdı.

Oldukça harika, değil mi?