Ey do'stlar, qora modda galaktikasi astronomlarni aqldan ozdiryapti!

Salom hammaga! Bilasizmi, qora modda degani – ko'zga ko'rinmaydigan, ammo koinotning asosiy og'irligini tashkil etuvchi o'sha sirli narsa? Endi esa olimlar shunday galaktika topdiki, uning deyarli hammasi (99 foizga yaqin!) qora modda! Yulduzlar yo'q, gaz bulutlari yo'q – faqat shaffof skelet, hammasini ushlab turibdi. Ismi NGC 1052-DF2. Kosmosda bir dona yagona qirg'izni topgandek tuyuldi menga!

Nega bunchalik muhim va nima uchun men bu haqda tinmay gapiryapman?

Oddiy galaktikalarda, masalan, bizning Somon Yo'li kabi, milliardlab yulduzlar porlaydi, ko'zlarimizni quvontiradi. Lekin bu? Bu – xuddi pichirlashdek xira. Olimlar Hubble teleskopi va yer usti superaniq asboblar bilan massasini o'lchab, yorqin nurlarga tayalanmagan holda aniqladilar. Natija? Oddiy modda (yulduzlar, gazlar) odatdagidan ancha kam – qora modda bilan "teng taqsimlanish" qoidasini buzib ketgan.

Men uchun bu – haqiqiy hayajon! Galaktikalar qanday shakllanishi haqidagi klassik nazariya shunday deyiladiki, avval qora modda to'planadi, keyin gazni tortib, yulduzlarni yoqadi. Bu yerda esa biror narsa boshqacha bo'lgan – balki kosmik to'qnashuvda gazini yo'qotgandir? Yoki qora modda yolg'iz o'ziga xos harakat qilgandir? Men shundaydek kutilmagan hodisalarni yaxshi ko'raman, chunki ilm aynan shu orqali rivojlanadi. Bu – bizning nazariyalarimizdagi teshiklarni ko'rsatuvchi oltin imkoniyat!

Ko'rinmas dunyoga qarash

Qora maddani koinotning "yopishtirgichi" deb tasavvur qiling – u tortishish orqali galaktikalarni bir joyda ushlab turadi, lekin yorug'lik bilan deyarli aralashmaydi. Bu galaktika esa uni "yalang'och" holda o'rganishga imkon beradi – yulduzlar aralashmaydi. Bir necha yil oldin shunga o'xshash signallar bo'lgan edi, ammo shubhalar "o'lchov xatosi" deb aytgan. Endi yangi ma'lumotlar bilan hammasi tasdiqlandi. Mening fikrimcha, bu – erta koinotga deraza: yulduzlar paydo bo'lgunga qadar qora modda hukmron bo'lgan davrni ko'rishimiz mumkin. Qoyil, to'g'rimi?

Keyingi nima bo'ladi? Men nimani kutayapman

Endi bunday g'alati galaktikalarni qidirish kuchayadi. Agar ular ko'p bo'lsa, darsliklarni qaytadan yozishga to'g'ri keladi! Men shaxsiy ravishda shunday deb o'ylayman: bu qora moddani aniqroq detektorlar yaratishga undaydi – hatto uning mohiyati nima ekanligini (zarrachalar? Yoki undan ham g'alati narsa?) ochib berishi mumkin. Koinot biz tasavvur qilganidan ham g'alatiroq ekanini eslatib turadi, shuning uchun yulduzlarga qarash doim qiziq!

Sizningcha, bu qora maddani kamroq qo'rqinchli qildimi yoki yana-da sirliroq? Pastga fikringizni yozing, suhbatlashaylik!

Manba: Wired - A Galaxy Composed Almost Entirely of Dark Matter Has Been Confirmed