Ko'z davolashda inqilob: Yoshlanishni qaytarish mumkinmi?

Senga bir narsa aytmoqchiman — va bu James Cameronning yangi filmi emas, balki haqiqiy ilmiy yangilik.

Olimlar inson hujayralarining yoshlanishini qaytarish ustida ishlamoqda.

Ha, to'g'ri eshitding. Bir marta qayta o'qib chiqdim.

Glaukoma muammosi

Avval bilishing kerak: glaukoma bilan kasallangan odamlar uchun bugungi kunda mavjud davolash usullari faqat qolgan ko'rishni saqlab qoladi xolos. Yo'qolgan ko'zni qaytarib bo'lmaydi.

Ko'rish nervi — bu g'ujumni miyadan ajratuvchi muhim "sim". U qayta tiklanmaydi. Bir marta shikastlansa, bu shikast doimiy bo'ladi.

Butun dunyoda millionlab odamlar ko'r bo'lishga sekin, lekin muqarrar ravishda yaqinlashmoqda. Ularning oldida faqat boshqarish, faqat bardosh berish bor.

Lekin agar buni o'zgartirish mumkin bo'lsa-chi?

Gen terapiyasi

Boston shahrida joylashgan Life Biosciences kompaniyasi iyun oyining 9-kuni tarix yozdi. Ular glaukoma bemoriga ER-100 nomli gen terapiyasini tekshirdi.

Bu oddiy ukund emas edi. Bu birinchi gen terapiyasi edi — ko'z nervi shikastini davolash uchun mo'ljallangan.

Terapiya uchta genni nishonga oladi: OCT4, SOX2 va KLF4. Olimlar atamalarni sevadimi-yo'qmi, lekin bu genlar xujayraga "yoshligingni esla, yana shu bo'l" deydi.

Eng qiziq tomoni: bu tadqiqot Garvarddan David Sinclair nomi bilan bog'liq. U qariyb 65 yoshda, lekin yoshlik geni deb ataladi. 2020-yilda uning jamoasi sichqonchalarda hujayra yoshlanishini qisman qaytarishga erishdi. Sichqonchalar ko'rish qobiliyatini qisman qaytarib oldi.

Lekin...

Saraton xavfi

Bu genlar hujayralarni stemsim hujayralarga o'xshatadi. Stemsim hujayralar ajoyib — ular istalgan narsaga aylanishi mumkin. Lekin shu xususiyat xavfli ham. Agar qayta dasturlash haddan tashqari ketsa, hujayralar nazoratsiz bo'linishi mumkin — ya'ni saraton paydo bo'lishi mumkin.

Olimlar buni qattiq o'rganishdi. Dastlabki sinovlarda sichqonchalarda oshpuz hammuqova hosil bo'ldi. Shundan so'ng ular yana bir xavfli genni olib tashlashdi va virus yordamida hujayralarni aniq nishonga olish tizimini yaratishdi.

Aytgancha, ko'z — sinov uchun eng yaxshi joy. Bu muhim, albatta — lekin agar nimadir noto'g'ri ketsa, odam o'lmaydi. Yurak yoki jigar bilan solishtiring. Xavf anchagina past.

Bu nima anglatadi

Aniq qilay: biz hali juda ertagi bosqichdamiz. Bu 1-faza. Maqsad — davolash ishlayaptimi yoki yo'qmi, hali emas. Faqat odamlar uchun xavfsizligini tekshirish.

Lekin meni haqiqatan ham hayajonlantiradigan narsa: olimlar kasallik rivojlanishini sekinlashtirishga emas, balki qaytarishga intilmoqda.

Agar bu ishlasa, odamlar allaqachon yo'qotgan ko'rishni tiklash haqida gaplashishimiz mumkin. Shunchaki boshqarish emas — soatni orqaga burish.

Va yanada katta rasm: agar ko'zda ishlasa, nega boshqa joylarda sinab ko'rmaslik? Boshqa to'qimalarda, boshqa organlarda yoshlanishni qaytarish mumkinmi?

Mening fikrim

Men olimlarning bu yo'nalishda o'ylashi yoqadi. Uzoq vaqt davomida tibbiyot yoshga bog'liq o'zgarishlarni "boshqarish" ga qaratildi. Qabul qil, moslash, yashash kerak.

Lekin nega biz hujayralarimizning muddati tugashi kerak? Nega organizmimiz albatta yemirilishi kerak?

Bu yerda xavf bormi? Albatta. Saraton masofa emas va hujayralarni qayta dasturlash har qanday davolash usuli ehtiyotkorlik bilan yondashishni talab qiladi. Lekin biz xavfni o'ynamasdan rivojlanmaymiz.

Shuning uchun men bu sinovni qiziqish bilan kuzataman. Glaukoma bilan yashayotgan bo'lsang yoki sevgan odaming shunday bo'lsa — bu sendagi umidni bir oz bo'lsa ham uyg'otadi.

Olimlarning o'zlari aytganidek: ular epigenetik ma'lumotni — hujayralariga nima qilishni aytuvchi dasturni — tiklash orqali inson kasalligini davolash mumkinligini sinab ko'rmoqda.

Bu artildi qisqa hikoya emas. Bu hozir sodir bo'layotgan fan.