Depressiyaning sirini ochishga bir qadam yaqinlashdik

Depressiya butun dunyoda 300 millionga yaqin odamni qiynaydi. Ammo uzoq vaqt davomida uni davolash – ko‘z yumib o‘q otgandek edi. Antidepressantlar ba’zilariga yordam beradi, lekin nima uchun va miyaning qaysi qismi buzilganini aniq bilmasdik. Mashinani ta’mirlashga o‘xshaydi: qaysi detal yonayotganini bilmasang, nima qilasan?

Endi esa McGill universiteti va Douglas instituti olimlari katta yutuqqa erishdi.

Ikki muammochi hujayra topildi

Olimlar ilg‘or texnologiya bilan depressiyali va sog‘lom odamlarning miya hujayralarini alohida o‘rgandilar. Natijada ikki xil hujayra depressiyada noto‘g‘ri ishlayotgani aniqlandi:

Birinchisi – kayfiyatni boshqaruvchi neyronlar. Bu miyaning his-tuyg‘ular termometri. Ular buzilsa, hislaring tartibsizlanadi.

Ikkinchisi – mikrogliya. Miyadagi immun hujayralar, uylar tozalovchilar va yallig‘lanishni nazorat qiluvchilar. Depressiyada ular ham ishlamaydi.

Bu nima uchun muhim?

Hozir shifokorlar antidepressantlarni sinab ko‘rish orqali tanlaydilar. Har kimga boshqacha dori yordam beradi, bu oylar davom etadi. Bu – taxminiy ish, ammo zamonaviy emas.

Endi aniq hujayralarni bilsak, shu hujayralarga qaratilgan dorilar yasaymiz. Har bir odamning miyasiga mos dori – mana bu haqiqiy tibbiyot inqilobi.

Eskirgan afsonani yo‘q qildik

Ko‘p yillar depressiyani “zaiflik” deb hisobladilar. “Ijobiy o‘ylashga harakat qil” yoki “tug‘atgin” deyishardi. Bu tadqiqot ko‘rsatadiki, depressiya – haqiqiy miya kasalligi. Hujayralar noto‘g‘ri ishlaydi, bu qandaydir diabet yoki yurak kasalligiga o‘xshaydi. Iroda emas, biologik muammo.

Keyingi qadamlar nima?

Olimlar to‘xtamayapti. Buzilgan hujayralar miyaning qolgan qislariga qanday ta’sir qilishini o‘rganmoqdalar. Shu hujayralarni tuzatuvchi dorilar izlaydilar. Balki yangi terapiyalar paydo bo‘ladi.

Haqiqiy kuch nima?

Tadqiqot haqiqiy odamlarning miya to‘qimalarida o‘tkazilgan. Douglas-Bell Kanada miya banki psixik kasallikli odamlar to‘qimalarini saqlaydi – bu noyob imkoniyat. Bu – laboratoriya hayvonlari emas, haqiqiy dalillar.

Bu yutuq yangi davolash usullarini yaqin yillarda keltiradi deb umid beradi.

Xulosa

Depressiya – eng keng tarqalgan ruhiy kasallik, ammo uni ko‘r bo‘lib davolardik. Bu kashfiyot – qorong‘u xonaga chiroq yoqishdek. Muammoni ko‘rdik, endi aniq yechimlar yaratamiz.

Millionlab odamlar uchun bu – umumiy dorilar emas, balki shaxsiy miyangizga mos tibbiyot va’dasi. Bu haqiqatan ham quvonarli yangilik!