Maktab darsliklarida yozilmagan haqiqat

Eslaysizmi, biologiya kitobidagi o'sha chiziqli jadvalni? Unda maymunsimon jonzotlar asta-sekin tik tura boshlagan, miyasi kattalashgan va oxir-oqibat zamonaviy odam paydo bo'lgan. Bu oddiy ko'rinishni unutib qo'ying.

Arizona universiteti tadqiqotchilari Efiopiyada 20 yildan beri qazishmoqda. Ularning yangi topilmasi inson kelib chiqishi haqidagi tushunchamizni butunlay o'zgartirib yubordi. Haqiqat esa ancha murakkab va qiziqarli.

Bir paytda bir nechta ajdodlar yashagan

Taxminan 2,6-2,8 million yil oldin Efiopiyada kamida ikki xil odamga o'xshash jonzot yashagan. Ularning biri bizning Homo avlodimizning dastlabki vakillari bo'lsa, ikkinchisi Australopithecus oilasiga mansub bo'lgan. "Lucy" nomi bilan tanilgan tur ham shu davrga tegishli.

Bu ma'lumot chiziqli evolyutsiya nazariyasini butunlay buzib tashlaydi. Bu xuddi oila daraxti oddiy poya emas, balki bir-biriga yonma-yon o'sib chiqqan murakkab shoxlarga o'xshash.

Dalil sifatida 13 ta qazilma tish topilgan. Tishlar oziqlanish haqida, yashash davri va qarindoshlik haqida ko'p ma'lumot beradi.

Bu tishlar qaysi turga tegishli?

Tadqiqotchilar bu tishlar mashhur "Lucy" turiga — Australopithecus afarensis — tegishli emasligini aniqlashdi. Bu shuni anglatadiki, Lucy avlodlari taxminan 2,95 million yil oldin yo'q bo'lib ketgan va bizning avlodimizga to'g'ridan-to'g'ri bog'liq emas.

Buning o'rniga bu tishlar hali nomlanmagan Australopithecus turiga tegishli. Olimlar yangi tur topishgan, faqat uni hali rasmiy nom bilan atashmagan.

Qanday qilib yoshni aniqlashdi?

Efiopiya vulqon faol bo'lgan hududda joylashgan. Har bir vulqon otilishida kul butun hududga tarqalgan. Bu kulda maxsus kristallar bor — ularni aniq sanab chiqish mumkin.

Qazilma ikki qatlam kul orasida topilgan. Yuqoridagi va pastidagi qatlamlarni sanab, olimlar topilmaning yoshini aniq bilib olishgan. Ledi-Geraru hududida vulqonlar muntazam otilib turgani uchun, bu yerda vaqtni aniq o'qish mumkin.

Muhit ham muhim

Bugun Ledi-Geraru hududi quruq va qattiq yer. Lekin 2,6-2,8 million yil oldin bu yerda daryolar, ko'llar va o'simliklar bo'lgan. Qazilma atrofidagi qatlamlarni o'rganib, olimlar o'sha paytdagi iqlim va oziq-ovqat haqida ma'lumot olmoqda.

Bu ma'lumotlar nima uchun bir nechta tur bir joyda yashashi mumkinligini tushuntirishga yordam beradi. Ehtimol ular turli ovqatlar bilan ovqatlangan yoki turli joylarda yashagan.

Inson evolyutsiyasi — pog'ona emas, buta

Tadqiqotchilardan biri shunday dedi: "Inson evolyutsiyasi chiziqli emas, balki butasimon daraxt. Ba'zi turlar yo'q bo'lib ketgan."

Bu ta'rif evolyutsiyaning qanchalik murakkab ekanligini yaxshi ochib beradi. Tabiat to'g'ri chiziq bo'yicha ishlamaydi. Turlar bir-biridan ajralib chiqadi, ba'zilari omon qoladi, ba'zilari yo'qoladi.

Keyingi qadamlar

Olimlar hali bu yangi turni nomlamagan. Ular ko'proq qazilma topishni va bu turning erta Homo turlari bilan qanday farq qilishini tushunishni xohlashmoqda. Ledi-Geraru loyihasi 2002-yildan beri davom etmoqda va har bir yangi topilma insonning o'tmishi haqidagi bilimimizni boyitmoqda.

Asosiy xulosa

Bu tadqiqot shuni ko'rsatadiki, biz hali ham o'z tariximizni to'liq bilmaymiz. Har bir yangi topilma darsliklarni yangilashga majbur qilmoqda. Bu fan uchun tabiiy holat — xatolarni tuzatib, yangi ma'lumotlarni qabul qilish. Inson kelib chiqishi haqidagi haqiqat ancha murakkab va qiziqarli.