Fan va texnologiya olami
← Bosh sahifa
Italiya bankining pishloq ombori: 500 ming ta taxta va ularning taqdiri

Italiya bankining pishloq ombori: 500 ming ta taxta va ularning taqdiri

2026-08-23T09:21:03.516246+00:00

Qiziqarli kreditlar: banklar qanday qilib pishloqqa garov qo'yishni o'rgandi

Kulishga majbur bo'ldim, keyin esa pishloqning kelajagi haqida tashvishlanishga o'tdim.

Gap shundaki, Italya banklari orasida Credem nomi bilan tanilgan Credito Emiliano 1950-yillardan beri Parma pishlog'i (Parmigiano Reggiano) qishloq xo'jaligi fermalariga kredit berish uchun garov sifatida qabul qiladi. O'ylab ko'ringchi: bu xususiy an'ana emas — bu bank, xonaqxona va saqlash omborlari bilan ishlaydigan jiddiy tashkilot.

Nega aynan pishloq? Haqiqiy Parmigiano Reggiano tayyorlash uchun kamida bir yil, ba'zan bir necha yil kerak. Fermalar esa pishloqning "pishishini" kutib turib naqd pul ishlashlari kerak. Shu paytda Credem ularga pishloq qiymatining 60-80 foizini oldindan to'laydi va sotuvga tayyor bo'lgunga qadar g'ildiraklarni o'zida saqlaydi.

Bu omborlar oddiy emas. Har bir g'ildirak x-ray skaneridan o'tkaziladi, kamchiliklar aniqlanadi. Haftalik tekshiruvlarda mutaxassislar pishloqni maxsus bolg'alar bilan changatib, sifatiни tekshiradi — muammolar eshitiladi.

Shu paytda 500 000 ga yaqin pishloq g'ildiragi Italianiya shimolida joylashgan ikki omborxonada saqlanmoqda. Umumiy qiymati — 350 million dollar atrofida.

Issiqlik bosimi

Lekin bu yil yana bir muammo paydo bo'ldi — iqlim o'zgarishi.

Yozdagi dahshatli issiqlik to'lqini omborlarga ham ta'sir qildi. Pishloqni sovutib turish uchun sarflanadigan energiya 30 foizga oshdi. Bank atrof-muhitni sovutish tizimlarini yangilashga, qozonlarni ta'mirlashga, izolyatsiyani yaxshilashga va qayta tiklanadigan energiya infratuzilmasiga investitsiya qilishga majbur bo'ldi.

"Shunchaki konditsionerni kuchaytiraversak bo'lmaydi," deyish mumkin. Har bir g'ildirak aniq harorat talab etadi — ortiqcha issiqda pishish jarayoni buziladi, ortiqcha sovuqda esa ta'm rivojlanmaydi.

Muammo ildizlari

Lekin yana bir jiddiy tomon bor: muammo faqat saqlashda emas.

Issiq kunlarda sigirlar ham odamlar kabi — uxlashni xohlaydi. Kamroq eyishadi, kamroq ichishadi, sut ishlab chiqarish 10 foizga tushadi.

Parmigiano Reggiano ishlab chiqarish uchun faqat besh viloyatning o'tloqlari ishlatilishi mumkin. Ular ham qurg'oqchilikdan aziyat chekmoqda. Yomg'ir yo'q — o't yo'q. O't yo'q — somon yo'q. Somon yo'q — sut yo'q.

Parmigiano Reggiano konsorsiumi prezidenti Nicola Bertinelli Reuters'ga shunday dedi:

"Agar yomg'ir yog'masa, o't o'smaydi, somon tayyorlab bo'lmaydi va pishloq uchun sut olish imkonsiz bo'llib qoladi."

Sakson yillik an'ana — va hammasi o'tloqdagi o'tning o'sishiga bog'liq.

Bu bizga nima deydi?

Bu qissa aslida pishloq haqida emas. Bu — iqlim o'zgarishining kutib bo'lmaydigan joylarga singib ketayotgani haqida.

Ishlab chiqarish hali to'g'ridan-to'g'ri xavf ostida emas, lekin bu yoz ko'rsatdiki, zaif tomonlar ko'p. Xarajatlar oshadi, ta'minot beqaror bo'ladi.

Xalqaro savdo direktori Paolo Ganzerli shunday dedi:

"Biz oxirgi avlod bo'lishni xohlamaymiz."

Bu gap menga qattiq ta'sir qildi. Bu faqat qimmat ingredient haqida emas — bu butun madaniy meros, asrlar davomida shakllangan hunarmandchilik va barqaror ob-havoga bog'liq qishloq xo'jaligi ekotizimi haqida.

Katta manzara

Bir narsani o'ylab ko'rsangiz: bu — pishloq atrofida butun kredit tizimini qurgan bank. Bu mahsulot Italianiya iqtisodiyoti va madaniyati uchun qanchalik muhim ekanini ko'rsatadi.

Va endi aynan shu iqlim — Yevropada yozlarni uzoq va issiq qilayotgan iqlim — dunyodagi eng sevimli taomlardan birini xavf ostiga qo'ymoqda.

Yechim faqat yaxshi sovutish tizimlarida emas. Yechim — yuz yillardir eshitib kelgan "zerikarli" narsalarda: fosil yoqilg'ilardan voz kechish, iqlim o'zgarishini asosida bartaraf etish.

Faqat endi stavkalar mavhum emas. Ular omborxonadagi bir pishloq g'ildiragi — u ham asta-sekin isib borayotgan pishloq g'ildiragi.

Shuning uchun keyingi marta parmesan pastasiga sepayotganda, bir daqiqa to'xtang. Ushbu nordon-yong'oq ta'm — tabiat, an'ana va sabrli sigirlarning nozik muvozanati. Va bu muvozanatni saqlash kundan-kunga qiyinlashmoqda.

#climate change #italian cheese #parmigiano reggiano #food security #agriculture #extreme weather #sustainability #food industry