Bir Bankanın Pekmez Değil, Peynir Amirliği Yaptığı Ülke: İtalya

Şaka bir yana, bu haber beni önce güldürdü, sonra gerçekten endişelendirdi.

Mesele şu: İtalyan Credito Emiliano bankası, herkesin kısaca Credem dediği, 1950'lerden beri süt çiftliklerine kredi verirken Parmesan çarklarını teminat kabul ediyor. Bunu bir düşünün. Bu sıradan bir yerel gelenek değil—gerçek bir banka, gerçek kasaları olan, peyniri altın külçesi gibi muamele eden bir kurum.

Neden peynir teminat? Gerçek Parmigiano Reggiano üretmek epey zaman alıyor. Bu çarkların düzgünce olgunlaşması en az bir yıl, bazen birkaç yıl sürüyor. Çiftlikler peynirleri yaşlanırken nakit akışına ihtiyaç duyuyor. Credem devreye giriyor, peynirin değerinin yüzde 60-80'ini peşin veriyor ve satışa hazır olana kadar çarkları tutuyor.

Depoları da sıradan değil. İklim kontrollü kasalar, her çarkı kusur açısından kontrol eden röntgen tarayıcıları, haftalık uzman denetimleri—küçük çekiçlerle peynirlere vurarak seslerinden sorun olup olmadığını anlıyorlar (ciddiye basıyorum, akustik analiz yapıyorlar). Kuzey İtalya'daki iki tesiste yaklaşık 500.000 çark duruyor, değeri 350 milyon dolar civarında.

Sıcaklık Artıyor—Hem de Gerçekten

İşte burası iklim değişikliğinin kendini hissettirdiği yer. Bu yazki Avrupa sıcakları bu depoları ciddi şekilde zorladı. Peynirleri soğuk tutmak için enerji tüketimi en yoğun dönemde yüzde 30 arttı. Credem alarm durumuna geçti, soğutma sistemlerini yeniledi, kazanları değiştirdi, yalıtımı güçlendirdi ve yenilenebilir enerji altyapısına yatırım yaptı.

"Karşıdan klima açsınlar" diye düşünüyor olabilirsiniz. Ama iş o kadar basit değil. Bu çarklar hassas koşullar istiyor. Çok sıcak olursa olgunlaşma süreci bozuluyor. Çok soğuk olursa lezzet gelişimi duruyor. İklim değişikliği bu hassas dengeyi alt üst ediyor.

Ama Asıl Sorun Daha Derinde

Beni asıl şaşırtan kısım burası. Sorun sadece peyniri depolamak değil—onu üretmek.

Sıcaklık artınca inekler çoğumuzun yapmak istediğini yapıyor: yatıp kımıldamıyorlar. Daha az yiyorlar, daha az su içiyorlar, süt üretimi yüzde 10 düşüyor. Üstelik gerçek Parmigiano Reggiano üretilen İtalyan otlaklar—beş ilde—kuraklıkla da boğuşuyor. Yağmur yoksa ot yok. Ot yoksa saman yok. Saman yoksa süt yok.

Parmigiano Reggiano Konsorsiyumu Başkanı Nicola Bertinelli Reuters'e şöyle dedi: "Yağmur yağmazsa ot büyümez, saman üretilemez ve peynir yapmak için gereken süt elde edilemez."

Bunu biraz düşünün. Sekiz yüz yıllık peynir yapma geleneği, hepsi doğru koşullarda büyüyen otlara bağlı.

Bu Bizi Nasıl Etkiler?

Farkındayım, aklınızdan geçen: "Tamam, şu süper pahalı makarnam tehlikede." Ama bu hikaye gerçekte peynir hakkında değil. İklim değişikliğinin hiç beklemediğimiz köşelere nasıl sızdığını gösteriyor.

Sektördeki insanlar henüz panik yok diyor—üretim anında tehlikede değilmiş. Ama bu yaz ciddi kırılganlıkları ortaya çıkardı. Artan maliyetler, öngörülemeyen arz, aşırı sıcak olaylarının yeni normal haline gelip gelmeyeceği sorusu.

Uluslararası satış direktörü Paolo Ganzerli'nin sözleri: "Onu yiyen son nesil olmak istemiyoruz."

Bu cümle beni derinden etkiledi. Sadece pahalı bir malzemenin daha da pahalılaşmasından değil, kültürel bir mirasın, yüzyıllarca süren zanaatin ve düzenli hava koşullarına bağlı bir tarım ekosisteminin tehlikede olduğundan bahsediyoruz.

Büyük Resim

Şu konuda takılıp kalıyorum: Bir banka tüm kredi modelini peynir üzerine kurmuş. Bu ürünün İtalyan ekonomisi ve kültürü için ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Ve şimdi, Avrupa yazlarını uzatıp ısıtan iklim, dünyanın en sevilen gıdalarından birini istikrarsızlaştırma tehdidi altında.

Çözüm sadece daha iyi soğutma sistemleri değil (tabii ki o da işe yarıyor). Onlarca yıldır duyduğumuz sıkıcı, zor şeyler: fosil yakıtlardan uzaklaşmak, iklim değişikliğini kaynağında ele almak. Ama artık tehlikeler soyut değil. Kasasında biraz fazla ısınmakta olan peynir çarkı kadar somut.

Bir dahaki sefere makarnanın üzerine Parmesan rendelerken, bir an onu takdir etmeye çalışın. O keskin, fındıksı lezzet doğa, gelenek ve çok sabırlı inekler arasındaki hassas bir dengeyi temsil ediyor—ve bu denge korunması gittikçe zorlaşıyor.

Kaynak: https://www.popularmechanics.com/science/environment/a73476463/climate-change-cheese