Tasodifiy topilmaning sehrli hikoyasi
Ba'zida hech nima izlamay yurib, hayotdagi eng qiziqarli narsaga duch kelasiz. Jon Smit Angliyaning Glosestershir shtatidagi Dean o'rmonida itini sayr qildirayotgan edi. It yo'ldan chetga chiqib, atrofni o'rganmoqchi bo'ldi. Smit uni qaytarib olganda, daraxt ildizlari orasida yashil metall porladi. Bu ko'rinish uni joyiga qoldirdi.
"Eng chiroyli yashil rangda porlab turardi", deb aytgan Smit BBCga. U narsani chiqarib oldi va bu 3000 yildan ortiq vaqt yolg'iz qolgan buyim ekanligini bilmasdi.
Bronza davri buyumining sirlari
Smit nima topdi? Miloddan avvalgi 1400-1275 yillarga oid bolta boshlig'i. Bu o'rta bronza davriga to'g'ri keladi. Misrda fir'avnlar hukmronlik qilgan, Yevropada temir hali noma'lum edi. Uzunligi atigi 13 santimetr, lekin detallari ajoyib.
Bu "palstav" uslubida quyma qilingan – o'sha davrning eng zo'r asbobi. Ikki qismli qolipda tayyorlangan, o'rtasida tor chiziq bor. Pichoq qismi yumaloq, simmetrik, bir tomonda ip bog'lash uchun halqa mavjud. Yog'och mangakka mustahkam bog'lash mumkin edi.
Nega buncha yashil?
Smit darhol bu qadimiy buyim ekanligini tushunganining sababi – o'sha yashil rang. Bronza (90% mis, 10% qalay) ming yillik namlik va havoda oksidlanib, patina hosil qiladi. Bu qatlam buyimni saqlab qolgan. Tabiatning o'ziga xos usuli.
Topilishning sirli sababi
Bu bolta nega daraxt ildiziga tiqilib qolgan? Dean o'rmoni tosh davridan odamlar yashagan joy. Bronza davri aholisi shu yerda ishlagan. Ehtimol, dehqonchilik paytida tushirib qoldirgan. Yoki marosim uchun ko'mgan yoki qabrga qo'ygan bo'lishi mumkin – o'sha paytda odatiy ish.
Cotswold arxeologlari: "Aniq aytolmaymiz", dedilar. Bu sir uni yanada qiziqarli qiladi. Har bir artefakt o'z hikoyasini aytadi, ammo ba'zida faqat oxirini ko'ramiz.
Muzeydagi yangi hayot
Smit topilmani rasmiylarga topshirgan – to'g'ri ish qildi. Endi bolta Dean meros markazida. Ob'ektlarni saqlovchi Kayli Spring uni o'rganib chiqdi. Endi hamma ko'rishi mumkin. 3400 yil yashirin qolgan narsa bugungi kunda bronza davri Britaniyasini ko'rsatmoqda.
Bu topilmaning ma'nosi
Forestry England vakili Leoni Doyson: "Oyoq ostimizda ming yillik asboblar saqlanib qolganini o'ylash hayratlanarli". Arxeologiya shunday – har bir o'rmon, dala, daryo qirg'og'i yashirin hikoyalarga to'la.
Smitning iti xazina topmadi, ammo o'tmishga deraza ochdi. Bu eslatma: eng yaxshi kashfiyotlar tasodifan, itingiz bilan sayr paytida sodir bo'ladi. Atrofdagi dunyoga e'tiborli bo'ling.