Shifokor aytmagan sir
Jigaringiz xolesterin ishlab chiqaradigan zavod. Yaqinda UT Southwestern universiteti olimlari HELZ2 degan oqsilni topishdi. Bu oqsil jigardan qon tomirlariga xolesterin chiqib ketishini nazorat qiladi.
Qonda xolesterin kam bo‘lsa, yurak va tomir kasalliklari ham kamayadi. Oddiyroq aytganda, xolesterin qonda kam bo‘lsa, tomirlar to‘silmaydi.
HELZ2 qanday ishlaydi
Jigar xolesterin yasash uchun maxsus buyruq oladi. Bu buyruq mRNA orqali keladi. HELZ2 esa shu buyruqni buzib tashlaydi. Buyruq yetib bormasa, jigar xolesterinni kamroq yasaydi.
Avvalgi dorilar xolesterinni keyin to‘xtatishga harakat qilardi. HELZ2 esa boshidan, ya’ni buyruq bosqichida to‘xtatadi.
Muammo ham bor
HELZ2 ni kuchaytirib yuborish xolesterinni tushiradi. Lekin jigarda yog‘ to‘planib qoladi. Aksincha, HELZ2 ni kamaytirsa, jigardagi yog‘ kamayadi, ammo qondagi xolesterin ko‘payadi.
Olimlar buni “jigar bilan qon o‘rtasidagi sozlama” deb atashgan. Uni to‘g‘ri joyiga qo‘yish kerak.
Statinlardan farqi
Hozirgi statin dorilari xolesterinni jigar yasab bo‘lgandan keyin ishlaydi. HELZ2 esa xolesterin yasalishidan oldin, gen darajasida to‘xtatadi. Bu butunlay boshqa usul.
Kelajakda HELZ2 ni to‘g‘ri sozlash orqali ham xolesterinni, ham jigardagi yog‘ni kamaytirish mumkin bo‘lishi mumkin.
Nima uchun muhim
Bu kashfiyotning asosiy jihati — kasallikni boshidan oldini olish imkoniyati. Avval xolesterin hosil bo‘lib, keyin uni tozalash o‘rniga, uni boshidan to‘xtatish mumkin bo‘ladi.
Albatta, bu dorini yaratishga hali yillar kerak. Lekin yangi mexanizm topilishi o‘zi katta qadam hisoblanadi.