Yer ustidagi radio signallar: 3I/ATLAS va kosmosda hayot qidirish
Sizga bir gapini aytaman — bu xabarni birinchi marta eshitganimda, ichimda biror narsa turdi. Tasavvur qiling: Quyosh tizimimizdan boshqa yulduz atrofida paydo bo'lgan, lekin sayyoramiz yaqinida uchib yurgan birtasm. Olimlar nima qildi? Ular radio antennalarni shu tomonga burishdi va so'radilar: "Salom? Kimdir bor?"
Aslida shunday bo'ldi — 3I/ATLAS, ya'ni uchinchi interstellar (yulduzlararo) obyekt. 2025-yil iyul oyida paydo bo'ldi va SETI Instituti (Extraterrastrial Intelligence — "Yerdan tashqari aqllar" degani) darhol ishga tushdi.
Nega bu muhim?
Interstellar obyektlar — bu juda kam uchraydigan mehmonlar. Hozirgacha faqat uchtasi tasdiqlangan: birinchi — 'Oumuamua (2017), ikkinchi — Borisov (2019), uchinchi — 3I/ATLAS.
Bu obyektlar boshqa yulduzlar atrofida milliardlab yil oldin paydo bo'lgan, keyin o'z tizimlaridan chiqib ketgan va galaktikada kezib yurib, oxir-oqibat bizning Quyosh tizimimizga kelib qolgan.
Bu haqda o'ylab ko'ring: ular Voyager zondlaridan boshqa inson yaratgan hamma narsadan uzoqqa sayohat qilgan. Dr. Sofia Sheikh aytganidek: bir kuni bizning Voyager kemalarimiz boshqa yulduz tizimlarida arxeologik topilma bo'ladi. Ya'ni, kelajakda biz o'zimiz interstellar mehmon bo'lamiz.
Olimlar nima qildi?
Guruh Shimoliy Kaliforniyadagi Hat Creek Radio Observatoriyasidagi Allen Telescope Array'dan foydalandi. Bu — birgalikda ishlaydigan ko'plab antenna. Ular 3I/ATLAS'ga 7 soatdan ko'proq qarab, 1 dan 9 gigagerts chastotalarida tinglashdi. Bu oralik bevosita tanlangan — tor polosali radio signallar tabiatda uchramaydi, faqat texnologiya hosil qiladi.
Eng qiziq qismi
Ular 74 million tor polisali signal tutdilar. Yetmish to'rt million! Bu juda ko'p ma'lumot.
Lekin barchasi — Yerda, bizda. Telefonlar, sun'iy yo'ldoshlar, WiFi tarmoqlari. Elektromagnit shovqin. Guruh bularning barchasini filterlab, faqat 3I/ATLAS harakati bilan mos keladigan signallarni qoldirdi.
Natijada 200 ta nomzod qoldi. Va yana bir bor tekshirilganda — ularning ham barchasi odamlar texnologiyasi edi.
Hech qanday alien signallari yo'q. Hech qanday sirli xabarlar yo'q. Biz yana o'zimiz bilan gaplashayapmiz.
Bu muvaffaqiyatsizlik emas
"Biror narsa topilmadi" — deyapsizmi? Tushunaman, lekin bunga boshqacha qarang.
Birinchidan, olimlar 3I/ATLAS'dagi har qanday potential transmitter qanday quvvat ishlatshi mumkinligini aniqlashtirdilar. Ular 10 dan 110 vattgacha bo'lgan signallarni chiqarib tashladilar. Bu — oddiy uy domlasi quvvati. Ya'ni, agar bu obyektda alienlar bo'lganida ham, ularning radiostansiyasi tokandek yoki isitgichdek quvvatda bo'lardi.
Ikkinchidan — va bu eng muhimi — bu tadqiqot ko'rsatdiki, zamonaviy texnologiya bilan technosignature (texnologik iz) aniqlash mumkin. Endi taxmin qilmaymiz — aniq bilamiz.
Uchinchi — va eng ta'sirlishi — kuzatish 3I/ATLAS e'lon qilinganidan 24 soatdan kam vaqt o'tgach boshlandi. Bu juda muhim, chunki bu obyektlar uchib o'tadi va ketadi — ehtimol, abadiy.
Kattaroq manzara
Bu qidiruv chiniqmasdan tayyorgarlik. Har bir interstellar obyekt bizga yangi narsa o'rgatadi — nafaqat ular qanday moddadan iboratligini, balki technosignature qanday izlanishini ham.
Dr. Sheikh aytganidek: biz bu obyektlarning tabiiy xususiyatlarini tushunishimiz kerak. Shunda, agar bir kuni haqiqatan ham g'alati narsa paydo bo'lsa, uni oddiy kometa yoki sun'iy artefaktdan ajrata olamiz.
Koinot juda katta. Biz hali boshlang'ich daymiz. Bunday tadqiqotlar esa — kelajak kashfiyotlarining poydevori.
Shunday qilib, keyingi marta interstellar mehmon haqida eshitsangiz — esda tuting: biror olim antenna burab, tinglab o'tirgan bo'lishi mumkin.
Shundagina.