Kaybolan Gemi: USS Cyclops Vakası

1918 yılında, Birinci Dünya Savaşı'nın son günlerinde, 165 metre uzunluğunda dev bir gemi Brezilya'dan yola çıktı. adı: USS Cyclops. Yunan mitolojisindeki tek gözlü devlerden esinlenilmişti. Kargo: 11.000 ton manganez cevheri. Savaş sanayisine çelik üretimi için lazımdı.

Gemi Baltimore'a hiç ulaşmadı.

enkaz bulunamadı. Acil durum sinyali gönderilmedi. Hiçbir şey yoktu. 306 kişiyle birlikte 540 ayaklık bu dev yok olmuştu.

Okuyunca insanın tüylerini diken diken eden bir hikâye.

Kömür Gemisi Dedikleri Şey

Bu davayı incelediğimde beni şaşırtan bir şey oldu: Amerikan Donanması'nın büyük savaş gemileri o dönemde kömürle çalışıyordu. Şöyle düşünün: devasa muharebe gemileri ve kruvazörler, büyükbabalarınızın evlerini ısıtmak için kullandığı aynı maddeyle hareket ediyordu.

İşte Cyclops gibi kömür gemileri tam bu iş için tasarlanmıştı. Yüzen dev kömür ambarlarıydı bunlar. Kömürü tonlarca olarak başka gemilere aktarıyorlardı. Dev kabuklu kepçelerle, her seferinde ikişer tonu alıp veriyorlardı. Dağınık, ağır bir işti. Sadece Cyclops'un çalışması için 300'den fazla kişi gerekiyordu.

Bir kıyaslama yapayım: Günümüz Donanması'nın ikmal gemileri Cyclops'un iki katı büyüklükte ama mürettebatı sadece 89 kişi. İşte bu kadar yol aldık.

Sıradan Geçmesi Gereken Bir Yolculuk

Cyclops'un son seferi 28 Ocak 1918'de başladı. Güney Amerika Devriyesi'ne 10.000 tona yakın kömür bırakmıştı Rio de Janeiro'da. Dönüş yükü olarak manganez cevheri almıştı.

Her şey normal görünüyordu. Gemi Barbados'ta kömür ikmali için durdu. Ondan sonra gelen son kesin görülme anıydı bu.

Sonrası? Radyo sessizliği. Tamamen, mutlak sessizlik.

Cyclops Baltimore'a varmayınca Donanma arama başlattı. Hiçbir şey bulamadılar. enkaz yok, petrol sızıntısı yok, mücadele izi yok. Dev bir geminin yüzdüğü okyanusta sadece boşluk.

Bermuda Şeytan Üçgeni İthamı

Şimdi asıl meseleyi açıklamalıyım.

Yıllardır Cyclops'un kayboluşu ünlü Bermuda Şeytan Üçgeni efsanesine alınmıştı. Hatırlarsınız: uçakların ve gemilerin uzaylı kaçırmalarından, boyutlar arası kapılardan, kayıp Atlantis şehrinden ötürü yok olduğu iddia edilen o belirsiz Atlantik bölgesi.

Sıkkın bir bakış.

Bu hikâyenin insanların hayal gücünü yakaladığının farkındayım. Gizem artı okyanus artı açıklanamayan şey, teoriler için mükemmel bir fırtına oluşturuyor. Ama şunu da belirteyim: Bermuda Şeytan Üçgeni resmî olarak kabul görmüş coğrafi ya da bilimsel bir kavram değil. Büyük ölçüde sansasyonellikten ve 1970'lerde çıkan bir kitaptan doğmuş durumda.

Ama Cyclops gizemi gerçek. Ve gerçekten çözülmemiş. O yüzden asıl açıklamalara bakalım.

Teorilerin Arka Planı

Birinci Teori: Fırtınalar ve Yalnız Dalgalar

Popüler açıklamalardan biri Cyclops'un aşırı hava koşullarıyla, beklenmedik bir fırtınayla ya da yalnız dalgayla karşılaşmış olması. Manganez cevheri inanılmaz yoğun bir madde. Ve eğer düzensiz yüklenmişse, geminin gövdesinin ortasına tehlikeli gerilim bindirip kırabileceği düşünülüyor.

Şaşırtıcı bir bilgi: yalnız dalgalar gerçekten var. Bilimsel olarak belgelenmiş durumda. Bunlar tsunami değil (tsunamiler deniz tabanındaki hareketlerden kaynaklanır). NOAA bu dalgaları, fırtına kaynaklı denizler Gulf Stream gibi karşıt akıntılarla çarpıştığında oluşan büyük yüzey dalgaları olarak tanımlıyor. Güncel araştırmalar, şamandıra verileri kullanılarak tahmin edilebileceklerini gösteriyor.

Yani dalga teorisi efsane değil. Okyanus bilimi.

İkinci Teori: Alman Denizaltıları

1918'e gelindiğinde Alman denizaltıları dünya ticaret gemiciliğini felç etmişti. Yaklaşık 5.000 ticari gemi batırılmıştı, dünya filolarının yüzde 30'u. Düşman saldırısını suçlamak cazip geliyor.

Ama sorun şu: Cyclops'un kaybolduğu bölgede faaliyet gösteren Alman denizaltısı bilinmiyor. Hiçbiri bu gemiyi batırdığını iddia etmedi. Bir torpido saldırısı enkaz bırakırdı. Bir mayın hasar bırakırdı. İkisi de bulunamadı.

Üçüncü Teori: Kargo Felaketi ve Kaptanın Draması

En iknaıcı bulduğum teori bu. Ve açıkçası, trajik bir yanı var.

İddia şu: Cyclops'un manganez yükü yanlış depolanmıştı. Kargonun ağırlığı baş ve kıç bölümünde toplanmış, gövdenin ortasına tehlikeli gerilim bindirmişti. Neden böyle olmuş olabilir?

Geminin kaptanıyla ikinci kaptan arasında bir anlaşmazlık yaşanmış. İkinci kaptan ağır manyetik cevheri doğru yükleyebilen tek kişiymiş. Küçük bir tartışmadan sonra kaptan bu subayı tutuklatmış ve yükleme işini kendisi üstlenmiş. Halbuki bu konuda hiç uzmanlığı yokmuş.

Yani karşımızda insan hatası, kibir ve trajik kargo yönetiminin birleşimi olabilir.

Bir Detay Daha...

2024'te Florida Uluslararası Üniversitesi'nden araştırmacılar ilginç bir noktaya dikkat çekti. Neurotoksikolog Tomás R. Guilarte, manganez cevherinin ağırlık sorununun ötesinde başka bir tehlike oluşturabileceğini öne sürdü.

Manganez cevheri yanıcı toz üretebiliyor ve mürettebatı zehirleyebilecek toksik koşullar yaratabiliyor. Düzgün yüklenmemiş bir gemi, fırtınalı denizlerde mürettebatın kurtarmaya çalıştığı sırada kendi kargosu tarafından zehirlenmesi mümkün.

Korkunç bir düşünce.

Neden Hâlâ Merak Ediliyor?

USS Cyclops, iz bırakmadan kaybolan en büyük ABD Donanma gemisi olarak kalıyor. Yolunu şaşırmış küçük bir balıkçı teknesi değil, 165 metrelik dev bir kömür gemisi. O dönemin radar teknolojisiyle bile her geminin tespit edebileceği bir gemi bu.

Bu vaka hakkında epey zaman harcadım ve beni düşündüren şey şu: hâlâ bilmiyoruz. Paketleri dünyanın öbür ucunda anlık takip edebildiğimiz, uydu görüntüleriyle plaka okuyabildiğimiz bir çağda, 1918'de bir gemiye ne olduğunu hâlâ açıklayamıyoruz.

Belki hikâyenin asıl gücü burada. Hiper bağlantılı bir dünyada, çözülmeyi reddeden bir gizemin hem rahatlatıcı hem korkunç bir yanı var.

Peki siz ne düşünüyorsunuz? Cyclops'a ne olduğunu sanıyorsunuz? Yorumlarda teorilerinizi duymak isterim.