Mana, bloger uslubidagi, sodda va tushunarli yozilgan variant:
Koinot qoidalarini o'zgartiruvchi yangi kashfiyot: Dark Energy o'zgarayotgan bo'lishi mumkin!
Tasavvur qiling, siz juda qorong'u va ulkan o'rmonda yo'lingizni topishga harakat qilyapsiz. Masofani bilish uchun sizga mo'ljal kerak. Astronomlar ham koinotning qanchalik kengligini bilish uchun "mo'ljal"lardan foydalanishadi. Ularni Type Ia supernova deb atashadi. Bu — oq mitti yulduzlar portlashi. Ular har doim bir xil yorqinlikda porlaydi. Shuning uchun olimlar ularning qanchalik uzoqda ekanligini aniq hisoblay olishadi.
Lekin yaqinda olimlar (Kwinzlend universiteti jamoasi) buni yanada yangilashdi. Ular 3000 ga yaqin bunday yulduzlar ma'lumotini to'plab, ularni zamonaviy matematika yordamida qayta hisoblab chiqishdi.
Muammo nimada? Dark Energy "g'alati" harakat qilmoqda
Ko'p yillar davomida olimlar Dark Energy (Qora energiya) haqida bitta narsani bilishdi: u o'zgarmas kuch. Go'yoki koinotni to'xtovsiz va bir xil kuch bilan kengaytirib borayotgan shamdek.
Ammo yangi ma'lumotlar boshqa narsani ko'rsatmoqda. Qora energiya o'zgarmas emas, u vaqt o'tishi bilan kuchayishi yoki kuchsizlanishi mumkin! Bu degani, koinot qanday paydo bo'lgani va qanday tugashi haqidagi barcha biz bilgan qoidalarimiz xato bo'lishi mumkin. Fiziklar uchun esa bu — eng ajoyib yangilik!
Bu shunchaki tasodif emas
Odatda, bitta tadqiqot katta nazariyani buzsa, olimlar unga darrov ishonishmaydi. Ular ikkinchi tasdiqni kutishadi.
Va koinot bu tasdiqni berdi! DESI deb ataladigan yana bir katta loyiha ham Qora energiyaning o'zgarayotganiga ishora qilmoqda. Ikki xil mustaqil tadqiqot bir xil natijani ko'rsatishi — bu oddiy xatolik emas, bu haqiqat ekanligidan dalolat.
Nima uchun bu siz uchun muhim?
"Xo'sh, bu mening hayotimga qanday ta'sir qiladi?" deb o'ylashingiz mumkin. Bugun emas, lekin kelajakda hamma narsani o'zgartirishi mumkin.
Qora energiyaning sirini ochish — fizikaning "Muqaddas Grall"i (eng katta maqsadi) hisoblanadi. Agar biz buni tushunsak, Gravitatsiya (sayyoralar harakati) va Kvant fizikasi (atomlar harakati) o'rtasidagi bog'liqlikni topamiz. Hozirda bu ikki dunyo bir-biri bilan "tushunishmaydi". Qora energiya esa ularni birlashtiruvchi kalit bo'lishi mumkin.
Koinot sirlarini ochish jarayoni endi boshlanmoqda. Biz astronomiya tarixining eng qiziqarli davrida yashayapmiz. O'yin qoidalari aynan ko'z o'ngimizda qayta yozilmoqda!