Kosmosning Xotirasi: QMM Haqida

Ikki buyuk nazariya o'rtasidagi ziddiyat

Fizika dunyosida ikkita juda kuchli nazariya bor. Biri — umumiy nisbiylik nazariyasi, ya'ni гравитация qanday ishlashini tushuntiradi. Ikkinchisi — kvant mexanikasi, ya'ni atom va subatom darajasidagi zarrachalar qanday harakat qilishini tasvirlaydi.

Muammo shundaki, bu ikki nazariya bir-biri bilan to'liq mos kelmaydi. Ular turli matematik tillarda gapiradi. Bir joyda ikkalasi birga ishlamaydi. Bu fiziklarni yillar davomida qiynab kelgan eng katta sirlardan biri.

QMM: Vaqt-fazo eslaydi

Mana shu muammoni hal qilishga intilgan yangi yondashuv — Quantum Memory Mechanism yoki QMM.

Asosiy g'oya juda sodda: vaqt-fazo o'zida barcha narsalarni eslaydi.

Bu nimani anglatadi? Har qanday zarracha, har qanday voqea fazoda iz qoldiradi. Bu izlar butunlay yo'qolmaydi — ular saqlanadi va keyinchalik boshqa zarrachalar bilan o'zaro ta'sir qilishi mumkin.

Bu g'oya klassik fizikadan keskin farq qiladi. Odatiy tushunchaga ko'ra, biror narsa yo'qolsa — yo'qoladi. Ammo QMM aytadi: yo'q, hamma narsa bir joyda saqlanadi.

Qora tuynuk paradoksi hal bo'ldi

Bu yerda eng qiziq qismi keladi.

Stephen Hawking o'z vaqtida shunday muammo ko'tardi: qora tuynuklar atrofidagi materiya va energiya qora tuynuk ichiga tushganda nima bo'ladi? klassik fizikaga ko'ra, u ma'lumot yo'qoladi. Ammo kvant mexanikasiga ko'ra, ma'lumot hech qachon yo'qolmaydi.

Bu ikki qoidaning ziddiyati "ma'lumot paradoksi" deb ataladi.

QMM bu muammoni boshqacha yondashadi: ma'lumot yo'qolmaydi, chunki vaqt-fazo o'sha ma'lumotni eslaydi. Qora tuynuk ichida ham, undan tashqarida ham — hamma narsa bir joyda saqlanadi.

Qorong'i materiya va qorong'i energiya bilan aloqa

Endi eng qiziqarli qism — QMM kosmologiyaga qanday bog'liq.

Physiklar hisob-kitoblariga ko'ra, biz biladigan oddiy materiya butun koinotning atigi 5 foizini tashkil etadi. Qolgan 95 foiz — bu biz ko'rmaydigan, sezmaydigan narsalar: qorong'i materiya va qorong'i energiya.

Bu nomlar aslida "nom bilmaydigan" degani. Biz ularni bilmaymiz, lekin ularning ta'sirini ko'ramiz.

QMM bu yerda yangi imkoniyat ochadi:

• Qorong'i materiya — bu oddiy materiya va vaqt-fazoning o'zaro ta'siri natijasida paydo bo'lgan izlar bo'lishi mumkin
• Qorong'i energiya — bu vaqt-fazodagi saqlangan energiya ifodasi bo'lishi mumkin

Bu g'oyalar hali to'liq isbotlanmagan, lekin juda qiziqarli yo'nalish.

Siklik koinot g'oyasi

QMM yana bir katta g'oyani ilgari suradi — siklik koinot tushunchasi.

Bu nimani anglatadi? Koinot boshlanib, kengayib, qisqarib, vaqti kelganda yana boshlang'ich holatga qaytishi mumkin. Keyin jarayon takrorlanadi.

Oldingi sikllarning izlari — ya'ni barcha voqealar va ma'lumotlar — vaqt-fazoda saqlanib qoladi. Yangi sikl boshlanganda, bu eski izlar yangi jarayonga ta'sir qilishi mumkin.

Bu fikr allaqachon mavjud bo'lgan siklik koinot modellariga o'xshaydi, lekin QMM ularni kvant mexanikasi asosida yangi tarzda tushuntirishga harakat qiladi.

Mening fikrim

Bu sohadagi yangiliklar bilan shug'ullanarkanman, ko'p g'oyalar eshitaman. Ko'pchilik juda murakkab va tekshirib bo'lmaydigan darajada bo'ladi.

Ammo QMM haqida o'ylab, bir narsa meni qiziqtiradi: bu g'oyalar — ular nazariy jihatdan qiziq, lekin amaliy tekshirish juda qiyin.

Shunga qaramay, bunday yangi yondashuvlar muhim. Ular bizga fizikaning asosiy qonunlarini boshqacha qarab ko'rish imkonini beradi.

Ehtimol, haqiqat biz kutilmagan joyda yashiringan bo'lishi mumkin. Va ehtimol, vaqt-fazo haqida o'ylashning yangi usullarini topish kerak.

Bu borada kuzatib borishni davom ettiraman. Ilm-fan doim shunday bo'ladi — bir kuni kimdir eng katta sirni ochadi.