Koinot eslab qoladimi?
Sizga g'alati bir fikr aytaman: yaxshilab o'ylab ko'ring — agar koinotning o'zi xotiraga ega bo'lsa-chi?
Ha, to'g'ri eshitdingiz. U na miya kabi, na kompyuter qattiq diski singari. Bu undan ham chuqurroq — koinotning o'zi bilan bog'liq, uning asosiy tuzilmasiga singib ketgan.
Ko'pincha biz fazo-vaqtni sahna sifatida tasavvur qilamiz. Unda voqealar sodir bo'ladi — fizika qonunlari o'z ishini qiladi. Lekin bu tasavvur to'liq emas.
Yangicha qarash shunday: fazo-vaqt bekorida passive sahna emas. U har bir narsani faol tarzda yozib boradi. Kosmik bir xil eskiz — chizilgani o'chmaydi, hech qachon unutilmaydi.
Bu qanday g'oya?
Bu yerda "kvant xotira matritsasi" tushunchasi paydo bo'ladi. Texnik tafsilotlarni tashlab, asosiy mantiqni tushuntiraman:
Har bir voqea — har bir zarralar to'qnashuvi, har bir yorug'lik nuri — fazo-vaqtda iz qoldiradi. Bu izlar yo'qolmaydi. Ular butun koinot bo'ylab tarqaladi, shunchaki biz ularni seza olmaymiz.
Bu bizning odatiy tushunchalarimizdan keskin farq qiladi. Oddiy fizikada biz ma'lumot yo'qolishini kutamiz. Entropiya oshadi, tartibsizlik ko'payadi, hamma narsa eskiradi.
Ammo bu yangi yondashuv boshqacha:
Har bir narsa sodir bo'ladi. Har bir narsa saqlanadi.
Nega bu muhim?
Birinchidan, bu bizga koinot to'g'risida tubdan yangi perspektiva beradi. Biz faqat kuzatuvchilar emasmiz — biz o'tmishning bir qismimiz.
Ikkinchidan, bu texnologiya rivojlanishi uchun yangi imkoniyatlar eshiklarini ochishi mumkin. Bunday tizimni tushunish — bu boshqa darajadagi hisoblash, yangi turdagi xotira tizimlari yaratish imkoniyati.
Bunday g'oyalar dastlab Fantasy tuyuladi. Ammo kvant mexanikasi olamida Fantasy va haqiqat o'rtasidagi chiziq doimo katta bo'lib chiqadi.
Siz bu g'oya haqida nima o'ylaysiz? Koinotning xotirasi bo'lishi mumkinmi?