Plastmassa ichidagi yashirin xavf: DEHP va bizning asabimiz

Har kuni ishlatadigan plastik idishlar, kosmetika va hatto ovqat pachkalarida biz bexabar holda zaharli kimyoviy moddalarga duchor bo'lamiz. Bugun sizga endokrin tizimini chalg'itadigan va asab salomatligiga ta'sir qiladigan bir modda haqida gaplashmoqchiman.

DEHP bu nima?

DEHP — dietilgeksil ftalat — plastiklarni egiluvchan qilish uchun qo'shiladigan kimyoviy modda. U bizning kundalik hayotimizda keng tarqalgan:

• Qadoqlangan oziq-ovqat mahsulotlarida — ayniqsa yog'li taomlarda
• Shaxsiy gigiena vositalarida — šampun, loson va parfyumeriyada
• Tibbiy asbob-uskunalarda — dropnik, kateter va boshqalar
• Uylardagi plastik buyumlarda — pol, divan qoplamalari, o'yinchoqlarda

Bu modda plastikdan ajralib chiqadi va организмга нафас орқали, ейиш ёки соғинг орқали тушади. Rasmiy organlar minimal xavfli deb hisoblasa-da, yangi tadqiqotlar boshqacha manzarani ko'rsatmoqda.

Tadqiqot metodologiyasi soddalashtirilgan holda

Olimlar sichqonlar ustida tajriba o'tkazdi. Ularni ikki guruhga bo'lib, bir guruhga DEHP bilan ifloslangan muhitda yashashga majbur qildi. Ikkinchi guruh — nazorat guruhi — toza sharoitda edi.

Sichqonlarning xulq-atvori va fiziologiyasi kuzatildi. Buning uchun:

• Ochiq maydon testi — sichqonlar yangi joyni o'rganishi va xavfsizlik hislarini namoyon qilishi kuzatildi
• Laboratoriya tahlillari — qon va to'qimalardagi gormonlar o'rganildi
• Miya faoliyati — asab tizimiga ta'siri o'lçandi

Asosiy natija: DEHP va asab

Tajriba davomida ifloslangan muhitda yashagan sichqonlarda anxiety belgilari yaqqol namoyon bo'ldi. Ular yangi muhitda ko'proq qo'rquv bilan harakat qildi, yashirinishi ko'proq bo'ldi va kamroq o'rganishga harakat qildi.

Bu o'zgarishlar bir necha hafta ichida ro'y berdi — bu DEHP ning tez ta'sir qilish qobiliyatini ko'rsatadi.

Qiziqarli kashfiyot: Qayta tiklanish

Lekin eng qiziqarli qismi — bu faqat boshlanishi edi. Tadqiqotchilar sichqonlarni toza muhitga ko'chirganda, ba'zi o'zgarishlar o'z-o'zidan tiklana boshldi.

Bunda GABA va testosteron gormonlari muhim rol o'ynadi:

GABA — asab tizimini tinchlantiruvchi neyrotransmitter. DEHP uning ishlashiga xalaqit bergandi. Toza muhitga o'tganda, GABA darajasi qayta normallashdi.

Testosteron — stressga qarshi himoya qiluvchi gormon. Uning kamayishi anxietyga olib kelgandi. Tabiiy muhitda bu gormon qisman tiklandi.

Bu degani — zaxarlanishga uchragan bo'lsa ham, toza muhitga o'tish qisman yordam berishi mumkin.

Mening fikrim

Bu tadqiqot menga bir necha sabablarga ko'ra muhim bo'lib ko'rindi.

Birinchidan, odatdagi tkachlik sharoitida ham bu modda bizga ta'sir qiladi. Biz faqat ifloslangan zavodlarda emas, o'z uyimizda ham xavf ostidamiz.

Ikkinchidan, qayta tiklanish imkoniyati borligi umidni beradi. Lekin bu shunchaki "yaxshi yashang" maslahati emas. Plastik ifloslanishi jiddiy va uzoq muddatli oqibatlarga olib kelishi mumkin.

Uchinchidan, gormonal tizimning sezgirligi hayratlanarlidir. Kichik kimyoviy o'zgarishlar kuchli fiziologik reaktsiyalarga sabab bo'lishi mumkin.

Bu biz uchun nimani anglatadi?

• Ovqatlanishda ehtiyot bo'ling — yog'li mahsulotlarni plastik idishlarda uzoq saqlamang
• Kosmetika tarkibini o'rganing — ftalatlar ko'p mahsulotlarda bor
• Uyingizni havalandiring — yangi plastik buyumlar xona havosiga modda ajratadi
• Bolalar uchun alohida ehtiyot — ularning organizmi kattalarnikiga nisbatan sezgirroq

Xulosa

DEHP — ko'rinmas, lekin real xavf. Biz butunlay qocholmaymiz, lekin xabardor bo'lish va kamaytirish yo'llarini topishimiz mumkin.

Tadqiqot shuni ko'rsatadiki, atrof-muhit sog'liqqa bevosita ta'sir qiladi. Va yaxshi yangilik — organizmning o'z tiklanish qobiliyati bor.

Teglar: #plastik #dehp #endokrin_buzuvchilar #asab_salomatligi #tadqiqot #sogliq #kimyoviy_moddalar #xavfsizlik #bolalar_sogliqi