Qiziquvchanlar uchun: Boshqa hech kimda yo'q immunitet
Sizga bir narsa aytmoqchiman — yaqinda ilm-fan dunyosida sodir bo'lgan voqeadan. Va bu haqda gapirishga arzimaydigan darajada qiziqarli.
Barcha maqtayapti, lekin kim?
Yarashlari yo'q — shu qushlar haqida gap ketmoqda.
Ko'rarli, siz ham eshitgan bo'lishingiz kerak: ko'rpalar Ebola, SARS, Marburg kabi dahshatli viruslarni tashib yuradi. Bu kasalliklar odamlarni kasalxonaga yotqizadi, ba'zan esa o'limga olib keladi.
Lekin ko'rpalarga nima bo'ladi? Hech narsa. Oddiygina yashayveradi.
Nega?
Katta kashfiyot
Tulane universiteti olimlari Stanford va CDC mutaxassislari bilan birga ishlab, javob topishga yaqinlashdi. Va bu haqiqatan ham hayratlanarli.
Mana nimada gap: barcha sutemizuvchilar — itlar, mushuklar, kitlar, odamlar — antitelolarning og'ir zanjirlarini ishlab chiqaradigan bir dona gen setiga ega.
Antitelolar nimada? Immonizatsiya tizimingiz yuboradigan kichik jangchilar — dushmanlarni topib, ularni zararsizlantiradi.
Endi diqqat!
Ko'rpalarda ikkita bunday sistema bor.
Ikki dona alohida sistema. Bu nimaga o'xshaydi? Qiziqchasiga — qo'shningizda ikkita oshxona borligini bilib qolishga o'xshaydi. Mantiqan bo'lmaydi, lekin ishlayapti. Va bu hayratlanarli.
Qaysi ko'rpalar haqida ketmoqda?
Olimlar vesper ko'rpalarini o'rgandilar. Bu — eng katta oila: 500 dan ortiq tur, Antarktidadan tashqari barcha qit'alarda tarqalgan. Ko'p ko'rpakabilar, va ular bu siri bilan shuncha vaqt yashab kelgan.
"Bu bizning sutemizuvchi immuniteti tizimini tushunishimizni butunlay o'zgartiradi," dedi tadqiqotchi Henna Frank.
Ha, to'g'ri dedi.
Nima uchun bu muhim?
Ikki sistema borligi — bu ko'proq variant degani. Ko'rpalar viruslarni zararsizlantirishda oddiy odamlardan ko'ra ko'proq usullarga ega. Ular superqahramon emas — faqat qurollari ko'proq.
Odatda olimlar ko'rpalarning tug'ma immunitetiga (birinchi himoya chizig'i) e'tibor qaratadi. Lekin yangi tadqiqot moslashuvchan immunitetga — shu maxsus antitelolarni yaratadigan qismiga — ko'proq e'tibor qaratish kerakligini ko'rsatmoqda.
Muammoning yechimi bormi?
Hali yo'q. Barcha sir fosh bo'lmadi. Lekin yangi yo'nalish paydo bo'ldi — va bu o'zi ham qiziq.
Kattaroq manzara
Biz odatda insonlar va laboratoriya sichqonlarini o'rganamiz. Tabiiy, o'zimizni o'rganamiz.
Ammo tabiat — bu daho. Har bir turning o'z yechimi bor.
Ko'rpalar 50 million yil davomida uchib yuribdi. Ular turli viruslar bilan birga rivojlandi. Va shu davr ichida ular bizni qo'rqitadigan kasalliklar bilan tinch yashashni o'rgandilar.
Ehtimol, ularning siri bizga ham yordam berishi mumkin — o'zimizning kasalliklar bilan kurashimizni yaxshilashda.
Va bu — aynan shu — menga juda ajoyib tuyuladi.