Krokodyl, który polował na Lucy

Wyobraź sobie: trzy miliony lat temu, wschodnia Afryka. Jesteś Lucy (nie, nie tą Lucy z lat 70. — tą prawdziwą, słynnym przodkiem człowieka) i chce ci się pić. Kucasz nad rzeką, żeby się napić.

Ale chwila.

Coś porusza się pod mętną wodą. Coś dużego.

Powodzenia, bo ta rzeka kryła w sobie same koszmary.

Nazywam się łowca Lucy

Naukowcy właśnie nadali imię jednemu z najbardziej przerażających drapieżników, z jakimi mierzyli się nasi przodkowie. To Crocodylus lucivenator — co w wolnym tłumaczeniu oznacza "łowca Lucy", bo dokładnie tym był.

To nie był zwyczajny krokodyl. Ta bestia mierzyła od 3,5 do 4,5 metra długości i ważyła gdzieś między 270 a 600 kilogramami. Christopher Brochu z Uniwersytetu Iowa, który kierował badaniami, powiedział to wprost: "Był największym drapieżnikiem w tym ekosystemie, wyprzedzając lwy i hieny, a największym zagrożeniem dla naszych przodków żyjących tam w tamtym czasie."

Dodał też, że krokodyl z pewnością traktował przedstawicieli gatunku Lucy jako potencjalny obiad. Więc... pocieszające.

Niespodziewany garb

To, co sprawiło, że naukowcy zawahali się przy pierwszym oglądaniu skamieniałości, to dziwna wypukłość na środku pyska. Nie na czubku — właśnie na środku. Takiego czegoś u dzisiejszych krokodyli nilowych nie zobaczysz.

Brochu przyznał, że był "oszołomiony" tym nietypowym połączeniem cech. Ten garb zresztą występuje też u niektórych współczesnych krokodyli — badacze podejrzewają, że służył podczas godów. Bo nic tak nie mówi "bądź moja" jak prezentowanie swojego facialnego wybrzuszenia.

Krokodyl miał też pysk wysuwający się dalej niż u innych przedstawicieli tego gatunku z tamtej epoki, co dawało mu bardziej wydłużony wygląd, który kojarzymy z dzisiejszymi krokodylami. Więc nie tylko był duży — był zbudowany inaczej niż to, co było przed nim i po nim.

Czytanie kości

Żeby zidentyfikować ten nowy gatunek, naukowcy przestudiowali 121 okazów — czaszki, zęby, fragmenty szczęk — wszystkie wydobyte z formacji Hadar w Etiopii. Jeśli ta nazwa brzmi znajomo, to dlatego, że Hadar to właściwie skarbnica badań nad ewolucją człowieka. To tam właśnie znaleziono samą Lucy w 1974 roku.

Większość skamieniałości krokodylich była dość zniszczona, co utrudniało pracę. Ale jeden okaz zachował dowód na naprawdę ciężki dzień: urazy na szczęce, które częściowo się zagoiły, co sugeruje walkę z innym krokodylem. Takie gryzienie się po mordach, które najwyraźniej towarzyszy krokodylom przez całą historię ich rodziny.

Doktor Stephanie Drumheller, która pracowała przy badaniach, zauważyła, że nie możemy wiedzieć, kto wygrał tamtą walkę — ale fakt, że zwierzę przeżyło wystarczająco długo, by się zagoić, sugeruje, że jakoś z tego wyszło. No i dobrze dla niego.

Wspólne życie z Lucy

Najbardziej szalona część? Ten krokodyl miał region Hadar niemal wyłącznie dla siebie. Inne gatunki krokodyli żyły dalej na południe w Wielkich Rowach Afrykańskich, ale Crocodylus lucivenator panował w tym konkretnym miejscu przez setki tysięcy lat.

Środowisko wtedy to była mieszanka zarośli, terenów podmokłych, rzek obramowanych drzewami i trawiastych obszarów. W zasadzie idealne terytorium dla drapieżnika czającego się w zasadzce. Krokodyle chowały się tuż pod powierzchnią wody, czekając na spragnione zwierzęta przychodzące napić się.

W tym, jak się okazuje, naszych bezpośrednich przodków.

Co nam to mówi

To jest właśnie to, co mnie fascynuje w tego typaju odkryciach: tak bardzo przyzwyczailiśmy się do myślenia o ewolucji człowieka jako historii o tym, jak stawaliśmy się mądrzejsi, chodziliśmy wyprostowani, rozwijaliśmy większe mózgi. I to wszystko prawda. Ale często zapominamy, że ewolucja nie działała w próżni. Nasi przodkowie poruszali się w świecie pełnym niebezpieczeństw, które dziś możemy sobie tylko wyobrażać.

Trzymetrowy krokodyl czający się, żeby złapać cię podczas picia wody? To jest dokładnie ten rodzaj zagrożenia, który zdecydowanie motywowałby do opracowywania lepszych strategii przetrwania. Albo przynajmniej do bycia bardzo, bardzo ostrożnym w pobliżu wody.

Więc następnym razem, gdy oglądasz dokument o krokodylach i czujesz ulgę, że nie musisz się nimi martwić, zapamiętaj: nasi przodkowie musieli. I mimo to udało im się przetrwać, rozkwitnąć i w końcu stać nami.

Badanie ukazało się w Journal of Systematic Palaeontology, i szczerze mówiąc, wybrana nazwa jest idealna. Crocodylus lucivenator. Łowca Lucy. Jest dramatyczna, jest trafna i sprawia, że zastanawiasz się dwa razy nad każdym łykiem wody, jaki Lucy kiedykolwiek wzięła.