Marsdagi aql bovar qilmaydigan kashfiyot
Marsda bir，居narsa sodir boldi va men buni hali ham yodimdan chiqara olmayman.
NASA'ning Curiosity roveri "Valle Grande" deb nomlangan vodiydan o'tayotganda — NASA olimlari dramatik nomlar qo'yishni yoqtiradiko'zgar— birdan shunga o'xshash narsaga duch keldi ki, butun missiya jamoasi to'xtab qoldi: "Kutilmagan narsa!"
Aslida nima bo'ldi?
Roverning kameralari yer yuzasida qiziqarli ko'pburchakli naqshlarni tasvirlab oldi. Ular asalqami shaklida, lekin yerdagi jinslarga muzlab qolgan. Har bir shakl taxminan 4-8 santimetr, va rover ko'rgan har qayerda cho'zilgan — 360 daraja panorama.
"Kuriosity orqali ko'rgan ko'plab qiziqarli manzaralar bor, lekin bu ko'pburchaklar dengizi bizi lol qoldirdi," dedi missiya olimi Ashwin Vasavada. Ha, rostdan ham shunday.
Bu naqshlar qanday paydo bo'lgan?
Olimlar Marsda bunday narsalarni kamdan-kam ko'rgan, lekin bunchalik katta maydonda emas.
Buning bir necha sababi bo'lishi mumkin:
- Qurigan loy — suvbug'lanishi bilan ko'pburchakli yoriqlar hosil bo'lishi mumkin
- Harorat o'zgarishi — millionlab yillar davomida qish va yoz almashishi jinslarni singdirishi mumkin
- Sediment bosimi — yer ostidagi jinslarning siqilishi ham bunga olib keladi
To'g'rirog'i — hozircha hech kim aniq javob bera olmaydi. Tahlillar davom etmoqda. Lekin mana shu noma'lumlik space exploration'ni shunchalik qiziqarli qiladi, deb o'ylayman.
14 yillik sarguzashtlar
Curiosity 2012-yilning avgustidan beri Marsda. 14 yil davomida boshqa sayyorada sayr qilish — va hali ham yangi narsalarni topmoqda.
Rover:
- Yer yuzasida oltingugurt kristallarini uchratdi
- Meteoritlarni topdi — ular Mars atmosferasidan omon chiqgan
- Mount Sharp tog'ining etaklarida qadimgi ko'llar va daryolar izlarini kashf etdi
Eng qiziq qismi shuki — rover suv bor edi davrga oid kimyoviy izlarni topdi, shu jumladan uglerodga asoslangan molekulalar. Ya'ni, hayot piktiralari — RNA va DNK uchun kerakli narsalar.
Olimlar hali ayta olmaydiki, bu molekulalar tirik organizmlardanmi yoki geologik jarayonlardanmi kelib chiqqan. Ikkalasi ham mumkin.
Nega bu muhim?
Har bir yangi kashfiyot hayot bo'lishi mumkin bo'lgan sayyoralar siri bo'yicha bitta bo'lak qo'shadi. Bu honeycomb naqshlari shunchaki chiroyli rasmdan ko'ra ko'proq narsani aytishi mumkin — Marsning geologik tarixi, suv qanday harakat qilgan, iqlim qanday o'zgargan.
Va menga yoqadigan narsa shuki — 14 yildan keyin ham Curiosity hali surprizlar yaratmoqda. Biz boshqa sayyoraga robotlar yubordik, va o'sha sayyora bizga kutilmagan narsalarni ko'rsatmoqda.
Shunday qilib, senga, kichik rover. Davom et, va yana qiziq rasmlar yubor — men tayyorman.